RSS 

 

 

فروش طرح توجیهی ،طرح اشتغالزایی ،راه اندازی طرح پرورش  عنکبوت

 

Image result for ‫فواید تار عنکبوت‬‎

 

 

رتیل، عنکبوت چاق و پشمالویی است که نسبت به سایر عنکبوت‌ها، ترس بیشتری در مردم ایجاد کرده است. رتیل به رنگ‌های مختلف زرد، زرد پررنگ، قهوه‌ای کمرنگ و خرمالویی تند مایل به سیاه وجود دارد و پشم‌های آن، گاهی خیلی کوتاه‌ و گاهی کمی بلند می‌باشد. گزش این حشره، بر عکس آن چه مردم فکر می‌کنند به اندازه عنکبوت بیوه سیاه خطرناک نیست؛ حتی در بعضی از نقاط جهان برخی از افراد، رتیل را به شکل یک حیوان دست‌آموز نگهداری می‌کنند.

البته نباید تمام رتیل‌ها را بی‌خطر دانست. آن چه مسلم است این است که بعد از هر گزشی به وسیله هر عنکبوت یا رتیلی، باید بیمار ر ابه پزشک برسانید. قبل از آن بیمار را به پشت خوابانیده، رویش یک پتو بیندازید و قسمت گزیده شده را پایین‌تر از سطح قلب قرار دهید و محل گزیدگی را با آب و صابون بشویید. گاهی گزش عنکبوت یا رتیل باعث ایجاد حالت آلرژی و حساسیت می‌شود؛ در این حال باید محل گزیدگی را با محلول یا پمادهای ضد حساسیت آغشته کرد و برای تسکین درد، به بیمار، قرص استامینوفن خوراند. دادن قرص آسپیرین به بیماری که دچار گزیدگی عنکبوت بیوه سیاه یا رتیل شده است، به صلاح نیست؛

چرا که آسپرین باعث تشدید علائم گزیدگی می‌شود. بهتر است در بالای محل گزیدگی، یک باند لاستیکی ببندید تا جریان خون کندتر شود. در محل گزیدگی، باید یک کیسه‌ی یخ قرار داد که به تسکین درد و کندتر کردن گردش خون کمک کند. اگراحیاناً بیمار دچار اشکال تنفسی شد، باید بلافاصله به او تنفسی مصنوعی داد و بالاخره همانطور که گفته شد در مواقعی که این علائم به مدت زیادی ادامه پیدا کند، حتماً باید بیمار به پزشک رسانیده شود.

در استرالیا رتیل‌های بزرگ را به عنوان حیوان خانگی نگه‌داری و خرید و فروش می‌کنند. عنکبوتیان با حشرات فرق دارند اما هر دو به گروه بزرگ‌تری از حیوانات تعلق دارند که بندپایان نامیده می‌شوند- حیواناتی با اسکلت خارجی سخت و اندام به هم چسبیده.

در ادامه این بخش آسمونی با انواع رتیل ها و محل زندگیشان آشنا خواهیم شد، با ما همراه باشید

 

آنها همه جا هستند

در دوران طولانی و گذر هزاران سال عنکبوت‌ها تنوع شگفت‌‌انگیزی پیدا کرده‌اند، به طوری که در حال حاضر هزاران گونه عنکبوت در سطح کره زمین پراکنده است، از مناطق استوایی و جنگلی تا بیابان‌های خشک و لم یزرع. تنها جایی که عنکبوت‌ها حضور ندارند قطب شمال و جنوب و قله کوههای بلند و زیر آب اقیانوس‌هاست. حتی چند گونه عنکبوت در کناره اقیانوس‌ها، لای صخره‌ها و شکاف جزیره‌های مرجانی زندگی می‌کنند.

 

انواع گونه های رتیل :

۱- رﺗﻴﻞ ﻗﺮﻣﺰ رﻧﮓ ﻛﻪ ﻛﺎﻣﻼً ﺷﺒﻴﻪ ﺗﺎرﺗﻨﻚ ﺑﻮده و ﺷﻜﻠﺶ ﮔﺮد و ﻣﺪور اﺳﺖ.

۲- رتیل ﺳﻴﺎﻫﺮﻧﮓ دودی ﻛﻪ آن ﻫﻢ ﺷﺒﻴﻪ ﺗﺎرﺗﻨﻚ اﺳﺖ.

۳- رتیل ﺧﺎﻟﺪار ﭘﺮ از ﺧﺎل ﻫﺎی ﺳﻴﺎه و ﺳﻔﻴﺪ.

۴- رﺗﻴﻞ ﺳﻔﻴﺪ ﺷﻜﻢ ﮔﺮد و دﻫﺎن ﻛﻮﭼﻚ.

۵- رتیل درخشان ﻧﻮﻋﻲ ﻫﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ درﺧﺸﺪ، ﭘﺸﺖ ﻛﻮژ اﺳﺖ و ﺧﻂ ﻫﺎﻳﻲ درﺧﺸﺎن ﺑﺮ ﭘﺸﺖ دارد.

۶- رﺗﻴﻞ زرد ﭘﺮز و ﻛﺮﻛﺪار

۷- رﺗﻴﻞ انگوری رﻧﮓ ﻣﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺳﻴﺎه و ﺑﻪ اﺻﻄﻼح اﻧﮕﻮری ﻛﻪ دﻫﺎﻧﺶ در وﺳﻂ ﺳﺮاﺳﺖ، ﭘﺎﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺘﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﻋﻘﺐ دارد و و ﻗﺘﻲ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﻧﻴﺶ ﺑﺰﻧﺪﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﻣﻲ ﺧﻮاﺑﺪو ﻛﻤﻲ ﻣﺎﻳﻊ ﺗﺮﻣﻲ ﭘﺮاﻧﺪ.

۸- رﺗﻴﻞ ﻣﻮرﭼﻪ ﺳﺎن ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻮرﭼﻪ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ، ﮔﺮدﻧﺶ ﻗﺮﻣﺰ، ﺳﺮش ﺳﻴﺎه وﭘﺸﺘﺶ ﺳﻔﻴﺪﺧﺎﻟﺪارو ﺑﻪ رﻧﮓ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺖ.

۹- رﺗﻴﻞ آﻻﻛﻠﻨﮕﻲ

۱۰- رﺗﻴﻞ زﻧﺒﻮری ﻛﻪ ﺑﻪ زﻧﺒﻮرﺳﺮخ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ.

۱۱- رﺗﻴﻞ ﮔﺎوداﻧﻪ ای، ﻛﻪ ﭼﻮن ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻮﭼﻜﻮ ﮔﺮد ﮔﺎوداﻧﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺳﺖ اﻳﻦ اﺳﻢ را ﺑﺮاﻳﺶ ﺑﺮﮔﺰﻳﺪه اﻧﺪ . دﻫﺎن ﻛﻮﭼﻚ، ﺷﻜﻢ ﺳﺮخ ﻣﺎﻳﻞ ﺑﻪ زرد و دﺳﺖ و ﭘﺎﻫﺎی ﺳﻔﻴﺪ وﭘﺮ ازﻛﺮک دارد.

۱۲- رﺗﻴﻞ ﻣﺼﺮی ،ﺷﻜﻤﺶ ﮔﻨﺪه، ﺳﺮش ﺑﺰرگ وﺷﺒﺎﻫﺖ ﺑﻪ ﻣﮕﺴﻲ دارد ﻛﻪ ﺷﺐ ﻫﺎﭘﻴﺮاﻣﻮن ﭼﺮاغ ﻣﻲ ﮔﺮدد. ﻛﻪ اﻳﻦ رﺗﻴﻞ ﻣﺼﺮی ﻧﺎم از اﻧﻮاع دﻳﮕﺮ رﺗﻴﻞ ﻫﺎ ﺑﺪﺟﻨﺲ ﺗﺮ اﺳﺖ.

۱۳- رتیل مدیترانه ای ماده

معمولاً به ندرت اولین رتیل نر که برای جفت گیری به سراغش می آید را میخورد . ولی پس از اینکه رتیل ماده اولین جفت گیری خود را انجام داد ، هر رتیل نر دیگری که برای عشق بازی به سراغش بیاید ممکن است خورده و یا اینکه موفق به جفت گیری شود .در تحقیقات دانشمندان اسپانیایی ، حدود یک سوم از رتیل های ماده مورد آزمایش ، حداقل یکی از رتیل های نر داوطلب جفت گیری را خوردند . رتیل های ماده همنوع خوار در مقایسه با سایر همنوعانشان زودتر تخم گذاری کرده و نوزادان آنها زودتر رشد کرده بزرگ میشوند و همچنین تعداد بیشتری تخم میگذارند . 

پدیده هم نوع خواری (cannibalism)برای دانشمندان همچنان بصورت معما باقیمانده است ولی آنچه که مشخص است یکی از عمده ترین دلایل همنوع خواری کاهش منابع غذایی این گونه حیوانات است . یکی دیگر از علل همنوع خواری حیوانات ، تولد نوزادان ضعیفی یا معلولی است که به تشخیص والدین امیدی به زنده ماندنشان نیست ، بنابراین حیوان با خوردن این نوزاد ضعیف و ناتوان ، هم خودش را سیر کرده و هم او را از ادامه زندگی رنج آور نجات میدهد.

۱۴- رتیل‌های استرالیا، 

یکی از انواع عنکبوت، رتیل است و رتیل‌های استرالیایی به عنکبوت‌های سوت‌زن، پارس‌کننده یا پرنده‌خوار هم شهرت دارند. این صداها زمانی از رتیل خارج می‌شود که مورد تهدید قرار گیرد و احساس خطر کند و همین او را بسیار ترسناک می‌سازد. بزرگ‌ترین رتیل‌های استرالیا بدنی به طول ۶ سانتی‌متر و پاهایی دارند که هنگام باز شدن به ۱۶ سانتی‌متر می‌رسد. این رتیل‌ها دو نیش چنگک شکل در جلوی دهان دارند که طول آنها بیش از یک سانتی‌متر است! این جانوران بدنی بزرگ و سنگین با طیفی از رنگ‌ها، از قهوه‌ای تیره تا زرد کم‌رنگ و اغلب با درخششی نقره‌ای دارند. معمولا روی بدن و پاهای عقبی رتیل را کرک نرمی می‌پوشاند و آن را از دیگر عنکبوت‌ها متمایز می‌کند. رتیل‌های استرالیا علی‌رغم آنکه پرنده‌خوار نامیده می‌شوند، به ندرت پرنده می‌خورند. خوراک آنان را حشرات، مارمولک‌ها، قورباغه‌ها و دیگر عنکبوت‌ها تشکیل می‌دهد.

رتیل‌های در حفره‌های زمینی لانه می‌سازند و ماده‌ها بیشتر اوقات خود را در لانه به سر می‌برند. دو هفته پس از جفت‌گیری- که معمولا در جلوی ورودی لانه صورت می‌گیرد- ماده‌ها حدود ۵۰ تخم می‌گذارند. نوزادان مدتی نزد مادر می‌مانند و سپس از لانه خارج شده و به دنبال زندگی خود در لانه‌های جدید می‌روند. جالب این که ماده‌ها تا ۱۲ سال عمر می‌کنند، اما نرها پس از جفت‌گیری در حدود پنج سالگی می‌میرند. ماده‌ها از نرها بزرگ‌تر هم هستند. و جالب‌تر اینکه در استرالیا رتیل‌های درشت به عنوان حیوان خانگی نگهداری می‌شوند و اتفاقا همین موضوع روی جمعیت آنان اثر منفی داشته است.

سم رتیل

غلی‌رغم قیافه ترسناک رتیل‌های بزرگ، این جانوران معمولا حمله نمی‌کنند، اما وقتی مورد تهدید قرار گیرند عقب می‌نشینند و حالتی شبیه به حمله خود می‌گیرند که بیشتر جنبه تهدید دارد. البته اگر انسانی را گاز بگیرند دردناک است زیرا نیش‌های بلند دارند که با نیش بسیاری از انواع مار برابری می‌کند. بعضی اوقات مریضی شدید در اثر نیش رتیل دیده شده و سرگیجه و تهوع برای شش تا هشت ساعت پس از گزیدگی گزارش شده است.

 

رتیل ها به مردم حس مورمور شدن می دهند چراکه بدن ها و پاهای بزرگ موداری دارند. با این که این عنکبوت های بزرگ می توانند نیش دردناکی داشته باشند اما زهرشان ضعیف تر از نیش یک زنبور معمولی است.

رتیل بزرگ ترین عنکبوت شناخته شده جهان است. درواقع نام رتیل بیشتر برای گونه های عنکبوت های بزرگ و مودار خانواده «ترافوسیده» (Theraphosidae)  به کار می رود. اندازه رتیل ها متنوع است. حتی طول بدن یک رتیل می تواند به ۱۰ سانتیمتر و اندازه پاهایش به ۲۵٫۴ سانتی متر برسد.

رطیل ها به آهستگی روی هشت پای مودارشان حرکت می کنند و شب ها شکار می کنند. حشرات طعمه اصلی رتیل ها هستند اما رتیل ها جانوران بزرگ تری را هم هدف قرار می دهند از جمله این جانوران قورباغه ها، وزغ ها و موش ها هستند. رتیل ها زیر زمین لانه می کنند و به طور معمول در داخل زمین زندگی می کنند.

بیش از ۸۰۰ گونه رطیل وجود دارد که در همه قاره ها به جز قطب جنوب زندگی می کنند. رتیل ها بیشتر در مناطق گرمسیری، نیمه گرمسیری و کویری جهان زندگی می کنند. آنها براساس محیط های زندگی خاص شان از نظر رنگ و رفتار با هم متفاوت اند.

این عنکبوت ها شکارشان را با با پاهایشان می گیرند، سم فلج کننده ای به آنها تزریق می کنند و سپس با دندان های نیش شان به آنها گاز می زنند. رتیل ها همچنین آنزیم های گوارشی ای ترشح می کنند تا لاشه قربانیان شان را به مایع تبدیل کنند و آنها را میان دهان شان بمکند.

رتیل طی فرایندی به نام پوست اندازی اسکلت خارجی اش را از دست می دهد. در طول این فرایند حتی اندام های داخلی، مانند پوشش معده شان را نیز جایگزین می کنند و پاهایشان هم می تواند مجدد رشد کند.

در نتیجه تخریب زیستگاه ها، تغییرات آب و هوایی و جمع آوری رتیل ها برای این که به عنوان حیوان خانگی به فروش برسند، این جانوران به گونه های در معرض خطر انقراض تبدیل شده اند.

واقعیت های خواندنی درباره رتیل ها

⇐ اندازه رتیل ها متنوع است: می توانند به کوچکی یک ناخن انگشت و یا به بزرگی یک بشقاب غذا باشند.

⇐ بیشتر رتیل ها پرمو هستند، ۸ پا و ۲ دندان نیش دارند.

⇐ ۸ چشم دارند، اما خیلی خوب نمی بینند.

⇐ اگر چه رتیل می تواند نیش بزند، اما سمی تولید نمی کند که آن قدر قوی باشد که به یک انسان آسیب بزند. نیش رتیل شبیه به نیش زنبور است.

⇐ رتیل ها، حشرات، مارمولک های کوچک و حتی پرندگان را می خورند.

⇐ رتیل ها نمی توانند غذایشان را بجوند، بنابراین مایعی گوارشی را به طعمه وارد می کنند و منتظر می شوند غذا به به عصاره تبدیل شود. رتیل دهانی به شکل نی دارد که کمک می کند غذای مایع شده را به راحتی بمکد.

⇐ رتیل ها دشمنان زیادی دارند که شامل مارها، سوسمارها، پرندگان، کایوت ها و روباه ها می شوند.

⇐ بدترین دشمن رتیل «رتیل هاوک» (Hawk) است. رتیل هاوک نوعی زنبور است که عنکبوت ها را فلج می کند و روی بدن آنها تخم گذاری می کند. لاروهای رتیل هاوک، عنکبوت فلج را در حالی که هنوز زنده است می خورند.

⇐ رتیل ها موهایی جدا شدنی در پشت و شکم شان دارند و با استفاده از آنها از خودشان در برابر شکارچیان دفاع می کنند. این موها وقتی با شکارچی ها تماس پیدا می کنند، خارش ناخوشایندی را در آنها به وجود می آورند.

⇐ رتیل ابریشمی تولید می کند که با آن قلمروش را علامت گذاری می کند، از تخم هایش محافظت می کند و لانه اش را پنهان می کند.

⇐ وقتی شکارچیان و طعمه ها به سمت رتیل ها می آیند، رتیل ها لرزش زمین ناشی از حرکت آنها را تشخیص می دهند. به این وسیله از دست شکارچیان پنهان می شود و یا منتظر می شود تا طعمه اش نزدیک تر شود.

⇐ نرها بسیار کوچک تر از ماده ها هستند. بیشتر ماده ها پس از جفت گیری نرها را می خورند.

⇐ ماده حدود ۲۰۰۰ تخم می گذارد که بعد از ۳-۱ ماه از تخم بیرون می آیند.

⇐ عنکبوت های جوان در همان چند سال اول زندگی شان به وسیله شکارچیان خورده می شوند.

⇐ رتیل نر ۱۰-۵ سال و رتیل ماده بیش از ۲۰ سال زندگی می کند.

⇐ نوعی رتیل اروپایی وجود دارد که گمان می رود نیش آن باعث بیماری رقص (با حالت شیدایی) یا تارانتیسم (tarantism) می شود که یک بیماری عصبی است و گفته می شود با رقص نیز باید درمان شود.

عنبکوتیان جدا از حشرات برای خود خانواده ی را در میان جانوران تشکیل داده اند شاید باورتان نشود که تمامی عنکبوت ها سمی می باشند ولی ما از کنار آنها به سادگی گذر می کنم. هنوز درد ناشی از نیش یک عنکبوت را تجربه نکرده اید ولی باید بدانید که درد ناشی از نیش این موجود زنده کمتر از نیش یک مار خطرناک نمیباشد. نویسنده امیدوار است که به این موجوئد

عنکبوت گزیدگی:

 تقریبا تمامی راسته عنکبوتها زهر آگین میباشند.با این وجود همه عنکبوت ها برای انسان خطرناک نیستند زیرا آرواره و نیش عنکبوتها از استحکام کافی جهت فرو شدن در پوست بدن انسان برخوردار نیستند. چند دسته از عنکبوت ها مانند رطیل ها در انسان ایجاد مسمومیت می نمایند.

 

علائم و نشانه ها:

 علائم کاملا به نوع عنکبوت بستگی دارد.احتمال بروز آثار سیستمیک نظیر تعریق، تاکیکاردی، افزایش و یا کاهش قند خون، اسپاسم عضلانی و ادم ریه در بعضی از انواع عنکبوت ها وجود دارد.

 

کمکهای اولیه:

۱- باید از دستکاری موضع گزش به هر شکلی خودداری نمود.(نظیر بریدن، مکیدن، سوزاندن، گرم کردن و یا سرد کردن) استفاده از تورنیکه و بانداژ فشاری که جهت تاخیر جذب زهر بکار میروند، بی فایده است.

۲- عضو گزیده شده را باید توسط چوب و باند پارچه ای ویا هر وسیله دیگر بی حرکت نمود.

۳- فرد گزیده را بایستی با سریعترین روش ممکن به نزدیکترین مرکز درمانی ارجاع نمود.

درمان:

بندرت ممکن است حیات بیمار به علت عنکبوت گزیدگی به مخاطره بیافتد، اگرچه خود بیماران ممکن است فکر کنند در حال مرگ هستند.

درد که مهمترین علامت مسمومیت میباشد معمولا به مسکن های خوراکی پاسخ نداده و گاهی حتی ضد دردهای مخدر نظیر مورفین و پتیدین نیز قادر به کاهش درد بیماران نمی باشند.

در بعضی از موارد غوطه ور ساختن بیماران در آب داغ ممکن است باعث تسکین موقت درد گردد.

تجویز گلوکونات کلسیم و داروهای شل کننده عضلات تا حدودی منجر به کاهش درد میگردند.

در هر حال بهترین اقدام برای تسکین درد بیماران تجویز سرم اختصاصی خنثی کننده زهر عنکبوت می باشد.(این سرم در حال حاضر در ایران تولید نمی گردد)

تار عنکبوت شبکه‌ای از رشته‌های پروتئینی است که توسط عنکبوتها تنیده می‌شود. این پروتئین سرشار از آمینو اسیدهای آلانین و گلیسین است. بیشتر رشته‌های پلی پپتیدی سازندهٔ این پروتئین، به صورت صفحات بتا آرایش یافته‌اند. این صفحات در زمینه‌ای از رشته‌های آمینو اسید به صورت صفحات آلفا جای گرفته‌اند. مارپیچ‌های آلفا با بی‌نظمی زیادی به هم پیچیده‌اند و همین بی‌نظمی باعث خاصیت کش سانی تار می‌شود. یکی از ویژگی‌های جالب تار عنکبوت این است که مقدار زیادی نمک و مواد ضد باکتری و ضد قارچ دارد که در برابر حملهٔ باکتری‌ها و قارچ‌ها از آن محافظت می‌کند.

 

نحوهٔ تولید تار

عنکبوت از آب به عنوان حلال پروتئین ابریشم خود استفاده می‌کند. در عنکبوت مجرای تار ریسی وجود دارند. در بخش ابتدای هر مجرا، غده‌های ترشحی وجود دارند که پروتئین سازندهٔ تار را ترشح می‌کنند. در این قسمت ملکول‌های پروتئین در حلال آب غوطه ورند و حالت بلور مایع دارند. در بخش دوم مجرا، پمپ‌های پروتون، فعالانه یون‌های H+ را به درون مجرا ترشح و آن جارا اسیدی می‌کنند در این محیط، از خاصیت آب دوستی بلور مایع کاسته می‌شود. در نتیجه، ملکول‌های آب از ابریشم تار جدا و به کمک پمپ Na+/K+ATPase از مجرا برداشته می‌شوند. مجرای تارریسی در انتهای خود باریک تر می‌شود. در نتیجهٔ نیرویی که از عقب و دیوارهٔ مجرا به بلور مایع وارد می‌شود، این بلور شکل رشته مانندی به خود می‌گیرد و با برداشت ملکول‌های آب حالت جامد تری پیدا می‌کنند. بخش بعدی مجرا نقش مرکز کنترل کیفیت را دارد و در صورتی که پیوستگی تار مشکل داشته باشد، آن را بر طرف می‌کند. بخش انتهایی مجرا، محل خروج تار ریسیده شده‌است. چون در این بخش، تار حالت جامد تری به خود می‌گیرد، غده‌های ویژه‌ای مواد لغزنده کننده‌ای را به سطح داخلی مجراترشح می‌کنند تا خروج تار تسهیل شود.

 

سرعت تنیدن تار توسط عنکبوت

عنکبوت ها تارهای خود را در سرعت های مختلف و متفاوتی می بافند. هیچ ۲ تار عنکبوتی را نمی توان یافت که شبیه به هم باشد. هر عنکبوت بطور متوسط حدود یک ساعت برای بافتن استادانه یک تار در اندازه متوسط بدون هیچ کوششی وقت می گذارد. این زمان با بزرگ بودن تار افزایش می یابد. عنکبوت تار خود را دایره شکل حول یک محور می بافد و خطوطی را در بین آن ها ایجاد می کند. بافتن شبکه ای تار به قصد گرفتن حشرات و تغذیه از آن هاست. عنکبوت با این کار منطقه وسیعی را می تواند در تصرف خود در بیاورد که بعد از هر بار تخریب یا صدمه دیدن تارها آنها را بلافاصله ترمیم میکنند.همچنین عنکبوتها معمولاً شب زی بوده اما برای سرکشی به تورها و طعمه های خود روزها هم از مخفیگاه خود خارج میشوند.

 

کاربردهای تار عنکبوت

تار عنکبوت مقاومت بالایی دارد و درعین حال بسیار سبک و انعطاف‌پذیر است از این رو برخی آن را فولاد زنده نامیده‌اند. این فولاد آن قدر محکم است که می‌توان از آن توری ساخت؛ و با آن یک بوئینگ ۷۴۷ را متوقف کرد و در عین حال، آن قدر سبک و انعطاف‌پذیر است که می‌توان از آن لباس تهیه کرد. بنابر این، کاربردهای آن در پزشکی و صنعت زیاد است.

 

کاربرد در پزشکی

به دلیل محکمی و در عین حال انعطاف‌پذیری، می‌توان از آن برای تهیهٔ نخ جراحی، زردپی و رباط مصنوعی و دستکش‌های جراحی بهره برد. تار عنکبوت نقش ضد عفونی کننده و پانسمانی نیز دارد. زیرا عنکبوت برای حفاظت تار پروتئینی خود در برابر باکتری و قارچ‌ها، تارش را به مواد ضد باکتری و ضد قارچ آغشته می‌کند. از این رو می‌توان از آن برای پانسمان زخم استفاده کرد.

 

کاربرد در صنعت

  • تولید طناب‌های بسیار محکم برای کوهنوردی، چتر نجات
  • تولید تورهای ماهیگیری محکم
  • تولید لباس غواصی مقاوم در برابر کوسه‌ها
  • تولید لباس ضد گلوله

خلق مواد برتر با تقلید از عنکبوت

پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در لس آنجلس (UCLA) براین باورند که با مطالعه توانمندی عنکبوت‌ها در تنیدن تار می‌توان به راز تولید مواد قوی تر و بهتر پی برد. بنابراظهار نظر توماس هان، استاد دانشگاه مکانیک و هوا فضا دانشگاه کالیفرنیا و فرانک کو استاد دانشگاه در کسل، مهندسان می‌توانند با تقلید از قدرت عنکبوت در تنیدن تار، فرایند طراحی مواد را بهبود بخشند. به این ترتیب آن‌ها می‌توانند کارایی محصولات گوناگونی را از راکت تنیس گرفته تا بمب افکن استلیث بهبود بخشند. آزمایش‌های انجام شده توسط پروفسور کو نشان می‌دهند که تار عنکبوت در برابر تغییر خواص، فوق‌العاده مقاوم است و می‌توان آن را در هوا یا زیر آب تنید.

الیاف تار عنکبوت و ظرافت آن – قطری در حدود ۰۲/۰ میکرون – برتری‌های فراوانی دارند. ویژگی‌های ذاتی تارعنکبوت برای مهندسان که در حال طراحی مواد برای مشتریان و بازار صنعتی هستند، بسیار جذاب است. پروفسور هان می‌گوید: «به طور معمول می‌توان موادی فوق‌العاده قوی ساخت ولی با این کار چقرمگی کاهش می‌یابد. هم چنین می‌توان موادی با چقرمگی فوق‌العاده بالا ساخت ولی استحکام کاهش خواهد یافت. ترکیب این دو ویژگی همان گونه که در تار عنکبوت مشاهده می‌شود، هدف ماست .»

پروفسور کوکه سال هاست عمر خود را صرف مطالعه الیاف عنکبوت کرده‌است، در ژانویه ۲۰۰۲ به دوست و همکار قدیمی خود پروفسور هان در UCLA پیوست تا چند پروژه پژوهشی را رهبری کند. این پروژه‌ها تحت تأثیر ویژگی‌های چشمگیر تار عنکبوت تعریف شده‌اند.

به عنوان مثال پروفسور هان، یک پلیمر را که با ذرات نانو متری تهیه شده توسط پروفسور ریچارد کانر در دانشکده شیمی دانشگاه کالیفرنیا تقویت می‌کند تا بتواند یک نانو کامپوزیت قوی تر با کارایی بهتر بسازد. پروفسور هان با یک پلیمر پایه (شبیه به ماده بیولوژیکی است که عنکبوت برای تنیدن تارش استفاده می‌کند) آغاز کرده و ذرات نانو متری با ویژگی‌های مشخص را به آن می‌افزاید تا کامپوزیت‌هایی با کارایی‌های گوناگون بسازد. پروفسور کو می‌گوید: «یک عنکبوت قدرت فوق‌العاده‌ای در تغییر ویژگی‌های تارش برای کارهای گوناگون دارد. این همان چیزی است که ما به دنبال آن هستیم .»

پروفسور هان توانست با افزودن نانو صفحات گرافیتی، ماده‌ای با خواص الکترو مغناطیسی بهتر از جمله رسانایی بالا تهیه کند. این ویژگی در ساخت هواپیما بسیار مهم است. پروفسور هان می‌گوید: «دیگر نباید نگران امواج الکترو مغناطیس و بارهای الکترو استاتیک که با عملکرد اجزای الکترونیکی تداخل می‌کنند باشید .» او می‌افزاید: «اگر رعد و برق به بال هواپیما که با مواد ضعیف ساخته شده‌است برخورد کند یک سوراخ بزرگ در آن ایجاد می‌کند .» قابلیت افزایش کارایی یک کامپوزیت صنایع گوناگون را بهره‌مند می‌سازد. پروفسور هان که مدت سی سال است با نیروی دریایی و نیروی هوایی آمریکا کار می‌کند، اشاره می‌کند که محرکی قوی برای به کارگیری مواد با کارایی بالا در صنایع هوا فضا وجود دارد. کاربردهای فضایی، ماهواره‌ها و هواپیماهای استیلث همگی به دقت بالا، کنترل حرارت، کنترل سفتی، پایداری و جذب رادار نیاز دارند .»

اگرچه بکارگیری ذرات میکرونی در طراحی مواد مدت‌های زیادی است معمول است، پروفسور هان ذرات نانو متری را برای افزایش کارایی مواد به کار گرفته‌است. او می‌گوید: «هنگام به کارگیری ذرات با اندازه میکرونی استحکام کاهش می‌یابد، در حالی که با استفاده از ذرات نانومتری، کارایی‌هایی هم چون ویژگی‌های الکترو مغناطیسی ماده افزایش می‌یابند، بدون این که استحکام آن دچار کاستی شود .»

پروفسور کو می‌گوید: «فناوری نانو به ما اجازه می‌دهد به آن چیزی که تأثیر کوانتومی نامیده می‌شود، دست یابیم .» این تأثیر کوانتومی است که علت افزایش کارایی به صورت فزاینده، سریع تر شدن واکنش‌های شیمیایی و حرکت الکترون‌ها و هدایت بهتر حرارت را توضیح می‌دهد. در مقیاس نانو، به علت ریز بودن مواد و چسبندگی اتم‌ها ماده قوی تر می‌شود.

در حالی که پروفسور هان آزمایش‌هایی برای افزایش کارایی نانو کامپوزیت‌ها انجام می‌دهد، پروفسور کو روی الیاف و نانو کامپوزیت‌های به شکل الیاف کار می‌کند. پروفسور کو معتقد است یک وجه مهم تارعنکبوت، شکل رشته‌ای آن است. در حالی که یک عنکبوت قادر است دسته‌ای از تارهای خود را بدون هیچ کوشش قابل ملاحظه‌ای تولید کند، انسان باید فرایندهایی همانند ریسندگی الکترواستاتیک یا الکترو ریسندگی را برای تولید الیاف در مقیاس نانو به کار گیرد.

فرایند الکترو ریسندگی، قابلیت ساخت الیافی با قطر کمتر از ۱۰۰ نانو متر، ۱۰۰۰ برابر نازک تر از موی انسان را داراست. برای ریسندگی یک پلیمر مایع با دستگاهی شبیه به سوزن روی یک صفحه متصل به زمین، از بار الکتریکی استفاده می‌شود. این الیاف فوق‌العاده ظریف دارای خلل و فرج بسیاری بوده و سطح ویژه بالایی دارند، از نظر تجاری و علمی نانو الیاف به شدت مورد توجه قرار گرفته‌اند.

به گفته پروفسور کو یکی از برتری‌های شکل رشته‌ای، قابلیت فرم دهی آن به شکل دلخواه است. یک ورق صلب را نمی‌توان به هر شکلی در آورد، در حالی که الیاف را می‌توان به شکل‌های هندسی گوناگون شکل دهی کرد.

به دلایل مشابه، پروفسور هان از ذرات نانو متری برای افزایش ویژگی‌های یک پلیمر استفاده می‌کند. پروفسور کو می‌گوید: «نانو الیاف به جهات مختلف از الیاف میکرونی بهترند. نانو الیاف سطح بیشتری برای کارکردن دارند. هنگامی که شما ماده‌ای با قطر بسیار کم در اختیار دارید، سطح زیادی برای واکنش شیمیایی در اختیار دارید. یعنی وقتی ضخامت بسیار کم باشد، با مقدار ماده مساوی، قابلیت واکنش ماده با دیگر مواد بهتر است .»

کاربردهای بالقوه مواد ساخته شده با نانو ذرات، طیف وسیع و شناخته شده‌ای دارند. این کاربردها عبارتند از کامپیوترهای همراه، مخازن ذخیره انرژی هیدروژنی و دارو رسانی. حوزه الکتریک نیز تحت تأثیر نانو ذرات قرار گرفته‌است. سیم‌ها و لوازم الکترونیک کوچک‌تر شده‌اند ولی به لحاظ قدرت و سرعت رشد یافته‌اند. سازندگان لوازم صنعتی نیز فناوری نانو را برای ساخت لوازم ورزشی از جمله راکت تنیس به کار می‌گیرند.

پروفسور کو می‌گوید: «ممکن است عنکبوت‌ها هنوز پاسخ‌های بیشتری برای مهندسان در زمینه ساخت مواد برتر و محصولات بهتر داشته باشند .» پروفسور کو، تار عنکبوت را یکی از جذاب ترین مواد موجود در طبیعت می‌داند. به گفته او می‌توان از عنکبوت‌ها نکات بیشتری را فرا گرفت و هنوز رازهایی برای حل باقی‌مانده‌است.

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *