شرکت کارآفرینی سرزمین سبز بندپایان به شماره ثبت 2508

 RSS 

فروش طرح توجیهی ، طرح اشتغالزایی ، راه اندازی طرح پرورش گانودرما

Image result for ‫گانودرما‬‎

قارچ گانودرما لوسیدوم Karst (Fr.) و Ganoderma lucidum یک گونه از شاخه Basidiomycetes متعلق به راسته Aphyllophorales و از خانواده Ployporaceae می باشد. این قارچ در ژاپن با نام Reishi، در چین، Lingzhi و در کره،Yeongji شناخته میشود.از ۲۰ سال گذشته تحقیقات جدی روی خواص دارویی این قارچ دارویی در دنیا شروع شده است . از جمله خواص دارویی این قارچ بسیار ارزشمند می توان به درمان سرطان معده، هپاتیت B،A و C،آرتروز، دردهای عصبی، بیخوابی،برونشیت، آسم، زخم معده، فشار خون، کلسترول بالا اشاره نمود.

این قارچ در طبیعت کمیاب بوده و جمع آوری آن از طبیعت جهت استفاده تجاری کافی نمی باشد. لذا محققین به تحقیق در مورد تولید این قارچ بر روی کنده های چوب و در چند سال اخیر بر روی خاک ارهی تکمیل شده با ضایعات کشاورزی پرداخته اند. درک تاثیر بستر کشت روی تولید و کیفیت قارچ گانودرما به منظور یافتن یک ترکیب سوبسترای مناسب که بتواند بطور موثری ضایعات کشاورزی را بصورت بیولوژیکی به مواد غذایی و دارویی تبدیل کند در تحقیقات ارزشمند خواهد بود. در این مقالهی مروری به بررسی خواص دارویی تولیداین قارچ ارزشمند خواهیم پرداخت.

نام محلی این قارچ در چین ، لینگزی – در ژاپن ، ریشی و در کره ، یونگ زهی میباشد .

چینی ها معتقدند که این قارچ نماد زندگی شاد ، شانس ، سلامتی و طول عمر و حتی جاودانگی است.

به همین جهت و به خاطر کم بودنش فقط خانواده های سلطنتی از آن استفاده می کردند.

این قارچ در طب سنتی چین جهت درمان سرطان ، تقویت بنیه جسمی ، بیخوابی ، تنگی نفس ، تقویت حافظه ، بیماریهای کلیه و کبد ، ورم مفاصل ، آسم مورد استفاده قرار میگیرد.

گانودرما دارای مواد فعال بیولوژیک مانند انواع استرولها ، پروتیینها ، پلی ساکاریدها ، تریترپنوئیدها و ملانین میباشد ؛ که پلی ساکاریدها و تریترپنوئیدهای آن به علت دارا بودن خاصیت ضدسرطانی از اهمیت قابل توجهی برخوردار هستند .

اسپور این قارچ نیز علاوه بر اندام بارده و میسلیوم دارای ترکیبات فعال با خاصیت درمانی می باشد.

‎قارچ گانودرما لوسیدوم یکی از قارچ های بسیار ارزشمند جهان بوده که دارای کلاهک به رنگ های قرمز ، قرمز مایل به قهوه ای و زرد روشن یافت شده است .

این قارچ به منظور اهداف دارویی در کشورهای خاور دور خصوصاً ژاپن ، چین و کره و امروزه در مالزی و بسیاری کشورهای دیگر کشت شده و مورد استفاده قرار می گیرد.

‎ شایان توجه است که تولید جهانی قارچ های خوراکی غالباً به چینی ها اختصاص داشته که حجمی بالغ بر ۶۴ درصد کل تولید را شامل می شود .

“چینی ها هم بصورت تولید کننده مهم و هم بصورت مصرف کننده مهم هر دو نوع قارچ دارویی و خوراکی در آمده اند.

گذشته از این ، چین بزرگترین تولید کننده قارچ دارویی غیر خوراکی است.

‎این قارچ در طبیعت کمیاب بوده و جمع آوری آن از طبیعت برای استفاده تجاری کافی نیست ، از ۲۰سال گذشته تحقیقات جدی روی خواص دارویی آن در دنیا شروع شده است.

این قارچ و گونه های مربوط به آن از نظر کاربرد در زمینه درمان قدمت طولانی داشته و تاریخ آن حداقل به ۴هزار سال قبل بر می گردد .

میوه و میسلیوم این قارچ همانطور که عرض شد حاوی استروئید ، لاکتون ، آلکالوئید ، پلی ساکارید ، تری ترپن و پروتئین هستند که اثرات دارویی آنها به اثبات رسیده است.

Ganodermalucidum304

گروه مهم در بین این ترکیبات ‎پلی ساکاریدها هستند که خواص ضد سرطانی آن ها بسیار مورد توجه است.

از جمله خواص دارویی این قارچ بسیار ارزشمند می توان به درمان انواع سرطانها بخصوص سرطان معده ، هپاتیت A ، B ، C ، آرتروز ، دردهای عصبی ، بی خوابی ، برونشیت ، آسم ، زخم معده ، مشکلات گوارشی ، فشار خون ، کلسترول بالا اشاره کرد.

محصولات دارویی حاصل از این قارچ به صورت شربت ، قرص ، کپسول ، آمپول و تنتور در بازارهای جهانی وجود دارد .

افزون بر قرص ، کپسول ، آمپول و تنتور این قارچ ، انواع صابون ، شامپو ، قهوه و خمیر دندان از آن ساخته می شود که اثرات فوق العاده ای برای سلامتی دارند .

قارچ گانودرما لوسیدوم یکی از قارچ‌های بسیار ارزشمند جهان بوده که دارای کلاهک به رنگ‌های قرمز، قرمز مایل به قهوهای و زرد روشن یافت شده است. وی افزود: این قارچ به منظور اهداف دارویی در کشورهای خاور دور خصوصاً ژاپن، چین وکره استفاده می‌شود. شایان توجه است که تولید جهانی قارچ‌ها‌ی خوراکی غالباً به چینی‌ها اختصاص داشته که حجمی بالغ بر ۶۴ درصد کل تولید را شامل می‌شود. دانایی تصریح کرد:

چینی‌ها هم بصورت تولید کننده مهم و هم بصورت مصرف کننده مهم هر دو نوع قارچ دارویی و خوراکی در آمده‌اند. گذشته از این، چین بزرگترین تولید کننده قارچ‌ دارویی غیر خوراکی است. وی خاطرنشان کرد: روی هم رفته، آمار تولید جهانی قارچ‌های خوراکی و دارویی در سال ۱۹۹۷ به حدود ۱۰۶ × ۶ تن با ارزشی معادل ۱۴ میلیون دلار آمریکا افزایش یافته است. این قارچ در طبیعت کمیاب بوده جمع آوری آن از طبیعت برای استفاده تجاری کافی نیست، لذا تولید آن توسط متخصصان توصیه شده است.

کارشناس انجمن علمی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: از ۲۰سال گذشته تحقیقات جدی روی خواص دارویی آن در دنیا شروع شده است. این قارچ و گونه های مربوط به آن از نظر کاربرد در زمینه درمان قدمت طولانی داشته و تاریخ آن حداقل به ۴هزار سال قبل بر می‌شود. وی گفت: میوه و میسلیوم این قارچ حاوی استروئید، لاکتون، آلکالوئید، پلیساکارید، تری ترپن و پروتئین هستند که اثرات دارویی آنها به اثبات رسیده است. گروه مهم در بین این ترکیبات پلیساکاریدها هستند که خواص ضد سرطانی آن ها بسیار مورد توجه است. دانایی افزود: از جمله خواص دارویی این قارچ بسیار ارزشمند می‌توان به درمان سرطان معده، هپاتیت A ، B وC ، نفریتیس، آرتروز، دردهای عصبی، بی‌خوابی، برونشیت، آسم، زخم معده، فشار خون، کلسترول بالا وخصوصآ اشاره کرد. محصولات دارویی حاصل از این قارچ به صورت شربت، قرص، کپسول، آمپول و تنتور در بازارهای جهانی وجود دارد .

وی گفت:

مراحل حفظ میسلیوم، تولید اسپاون و میوه این قارچ ارزشمند توسط مریم توانا، دانشجوی کارشناسی ارشد گروه باغبانی دانشگاه فردوسی مشهد زیر نظر مجید عزیزی، دانشیار و عضو هیئت علمی گروه باغبانی و با همکاری اعضای هیات علمی گروه زیست فناوری قارچهای صنعتی-دارویی جهاد دانشگاهی مشهد (پژوهشکده اقبال) انجام شد. دانایی ادامه داد: یکی از اهداف این طرح، استفاده از محصولات فرعی صنایع غذایی و ضایعات کشاورزی (خاک اره، کاه و کلش غلات و غیره ) در جهت تولید این قارچ بود. بر اساس بررسی‌های صورت گرفته تاکنون گزارشی از تولید این قارچ در ایران روی در مجامع علمی ارائه نشده است. وی گفت: امید است در آینده با بررسی جوانب تولید این قارچ شاهد خودکفایی در تولید آن، درمان بیماری‌های صعب العلاج و ایجاد اشتغال‌زایی در کشور باشیم و باعرضه بهینه آن بتوان گام مهمی در صنعت داروسازی و تأمین نیاز دارویی کشور برداشت

فروش طرح توجیهی ، طرح اشتغالزایی ، راه اندازی طرح پرورش عنکبوت

Image result for ‫رتیل و عنکبوتها‬‎

حدود ۱۰ سال قبل برای نخستین بار حیوان ترسناکی را در برگجون دیدم. داخل انبار خانه‌ی واقع در پشت‌بالابا. این درحالی بود که ۳۵ سال از حضورم در برگجون می‌گذشت و تا آن زمان نمونه‌ی این حیوان را ندیده بودم. بسیار ترسیده بودم. زیرا وجود این حیوان ترسناک که تصور می‌کردم نوعی رتیل است در داخل ساختمان مسکونی برایم هشداری جدی بود.

بدون آن‌که موضوع را به همسر و فرزندانم بگویم تحقیقی درمورد رتیل‌ها داشتم تا بتوانم راهی برای مبارزه با آنها و از بین بردنشان بیابم، اثرات گزیدگی آنها را بشناسم  و روش‌های امدادرسانی به فرد گزیده شده را فراگیرم.

امروزه با توسعه بافت مسکونی روستا و رواج شدید ویلاسازی و ساخت‌وساز در باغ‌ها و مزارع و کوه‌ها، احتمال حضور انواع حشرات و بندپایان و جانوران موذی مانند عنکبوت‌ها و رتیل‌ها و مار و عقرب در خانه‌ها زیاد شده است و لازم است در این زمینه دقت کافی و پیشگیری‌های لازم به عمل آید. آنچه در پی می‌آید یافته‌های نگارنده از منابع اینترنتی (پرتال آسمونی، خبر فارسی، ویکی‌پدیا و …) و یافته‌های شخصی در روستای برگجهان است که در این ارتباط ارایه می‌شود. به امید آن که در آینده این نوع هشدارها و تحقیقات به صورت دقیق‌تر و متنوع‌تر (مانند موضوعات مربوط به انواع مارهای سمی) تدوین و ارایه گردد.

رده عنکبوتیان ( Arachnid )شامل عنکبوت‌ها، رتیل‌ها، عقرب‌ها، کنه‌ها، هیره‌ها، و … است. عنکبوت‌ها  در کنترل بیولوژیکی و تعادل جمعیت حشرات و دفع آفات نباتی نقش ویژه‌ای بازی می‌کنند و خود غذای پرندگان، زنبورها و بسیاری از موجودات دیگر می‌باشند. عنکبوت‌ها بر خلاف حشرات که شش پا دارند دارای هشت پا هستند. بدن عنکبوت‌ها از دو قسمت سر و سینه تشکیل شده‌است و برخلاف حشرات فاقد بخش میانی سینه است. عنکبوت‌ها شاخک ندارند و در جلو سر دوجفت  زائده به نام‌های کلیسر و پدی‌پالپ قرار گرفته است. زائده بزرگتر برای گرفتن شکار به‌کار می‌رود و به یک پنجه ختم می‌شود که در آن یک تیغه تیز وجود دارد که با آن ابتدا شکار را زخمی و سریعا سم را در این زخم می‌ریزد. تیغه‌ها دارای سوراخ بسیار ظریفی هستند که به کیسه سم ارتباط دارد.. تقریبا تمامی عنکبوت‌ها دارای سم هستند و شیوه یکسانی برای سمی کردن شکار بکار می‌برند.

اکثر عنکبوت‌ها تار می‌تنند که معمولاً به صورت رشته‌ای پروتئینی از غده‌های تارتنِ انتهای شکم آنها ترشح می‌شود. بسیاری از گونه‌ها از تار برای شکار استفاده می‌کنند؛ به این صورت که توری یا پرده‌ای می‌تنند که حشرات در آن به دام می‌افتند؛ از تار برای بالا رفتن از جایی، ایجاد دیوارهای هموار در لانه‌های زیرزمینی، ساختن ساک تخم، درپیچیدن صید، و نگهداری موقت اسپرم، و خیلی کارهای دیگر استفاده می‌شود. گونه‌های فراوانی هم هستند که آزاد شکار می‌کنند. برخی گونه‌های عنکبوت بسیار سمی و خطرناک اند و زهرشان آن قدر قوی است که می‌تواند انسان را بکُشد. عنکبوت بیوه سیاه، عنکبوت تورقیفی سیدنی و… از گونه‌های خطرناک عنکبوت اند. غالبا سم عنکبوت‌ها و به ویژه مقدار این سم‌ها برای انسان بی‌خطر است.

رتیل نام عمومی خانواده‌ای از عنکبوت‌هاست که بیشتر در مناطق گرمسیری و بیابانی یافت می‌شوند. تمامی گونه‌های رتیل شکارچی هستند و بیشتر با استفاده از کمین به شکار می‌پردازند. بزرگ‌ترین گونه رتیل‌ها می‌توانند موش‌ها و حتی پرندگان کوچک را شکار کنند. رتیل‌ها موجوداتی با جثه نه چندان بزرگ ولی با آرواره‌های قوی هستند که قادرشان می‌کند، طعمه‌های هم اندازه خودشان را به راحتی کشته و بخورند.‌ رتیل‌ها نیز مانند سایر عنکبوتیان دارای ۴ جفت پا هستند که آنها را قادر می‌کند با سرعت بسیار زیاد بدوند.

بسته به نوع گونه اندازه رتیل‌ها از ۲٫۵ تا ۳۰ سانتی‌متر متغیر است. بزرگترین گونه رتیل غول‌پیکر پرنده‌خوار است که در حدود ۳۰ سانتی متر طول و ۱۷۰ گرم وزن دارد. این گونه در جنگلهای بارانی آمریکای شمالی یافت می‌شود. غذای رتیل‌ها را حشرات کوچک از قبیل موریانه‌ها، سوسک‌ها، و بندپایانی مانند انواع عقرب‌ها، هزارپایان، عنکبوت‌ها و انواع دیگر حیوانات مانند خزندگان کوچک (مارمولک‌ها و مارهای کوچک)، قورباغه‌ها، پرنده‌ها و حتی خفاش‌ها و موش‌های کوچک تشکیل می‌دهد.

رتیل، عنکبوت چاق و پشمالویی است که نسبت به سایر عنکبوت‌ها، ترس بیشتری در مردم ایجاد کرده است. رتیل به رنگ‌های مختلف زرد، زرد پررنگ، قهوه‌ای کمرنگ و خرمالویی تند مایل به سیاه وجود دارد و پشم‌های آن، گاهی خیلی کوتاه‌ و گاهی کمی بلند می‌باشد.

قلاب‌هایی که در انتهای پاهای رتیل قرار دارد به آنها کمک می‌کند که از سطوح عمومی به راحتی بالا رفته و خود را به سقف برسانند. به اشتباه تصور می شود رتیل حتماً باید از سقف بیافتد تا بگزد. همچنین گفته می‌شود که رتیل‌ها به سمت نور لامپ یا آتش جذب می‌شوند که در واقع این نور نیست که آنها را جذب می‌کند، بلکه حشراتی هستند که به طرف نور جذب شده‌اند و رتیل‌ها را که شکارچی آنها هستند به طرف خود می‌کشند.

بیشتر رتیل‌ها برای انسان‌ها بی‌خطر می‌باشند و حتی برخی از گونه‌های آنها به عنوان جانور خانگی به‌شمار می‌آیند، در حالی که هنوز آمار دقیقی از میزان آمار مرگ و میر انسانی ناشی از نیش رتیل در دست نیست. نیش رتیل زهری دارد که گاهی می‌تواند ناراحتی‌های شدیدی در طی یک دوره چند روزه به وجود بیاورد.

زیستگاه رتیل‌ها

در دوران طولانی و گذر هزاران سال عنکبوت‌ها تنوع شگفت‌‌انگیزی پیدا کرده‌اند، به طوری که در حال حاضر بیش از ۴۰ هزار گونه عنکبوت در سطح کره زمین پراکنده است، از مناطق استوایی و جنگلی تا بیابان‌های خشک و لم یزرع. تنها جایی که عنکبوت‌ها حضور ندارند قطب شمال و جنوب و قله کوههای بلند و زیر آب اقیانوس‌هاست. حتی چند گونه عنکبوت در کناره اقیانوس‌ها، لای صخره‌ها و شکاف جزیره‌های مرجانی زندگی می‌کنند.

در ایران رتیل‌ها بیشتر در مناطق گرم و خشک و بیابانی یافت می‌شوند و در نقاط مختلف کشور آنها را به اسامی مختلف می‌شناسند که از آن جمله شترزنک به معنای گزنده شتر است. گذشتگان باور داشتند آنها شترها را در خواب گاز می‌گیرند که البته چنین اتفاقی نادر بوده و یک باور رایج اشتباه است.

سم رتیل و اقدامات پس از گزیدگی

علی‌رغم قیافه‌ی ترسناک رتیل‌های بزرگ، این جانوران معمولا حمله نمی‌کنند، اما وقتی مورد تهدید قرار گیرند عقب می‌نشینند و حالتی شبیه به حمله به خود می‌گیرند که بیشتر جنبه تهدید دارد. البته اگر انسانی را گاز بگیرند دردناک است زیرا نیش‌های بلند دارند که با نیش بسیاری از انواع مار برابری می‌کند. بعضی اوقات مریضی شدید در اثر گزش رتیل دیده شده و سرگیجه و تهوع برای شش تا هشت ساعت پس از گزیدگی گزارش شده است.

رتیل‌ها به گزش‌های دردناک مشهور هستند ولی واقعیت این است که وجود آرواره‌های قوی و انتقال بیماری‌های میکروبی از قبیل قانقاریا و کزاز از طریق عمل گزش به انسان بوده که به اشتباه عوارض ناشی از آن را مردمان قدیم به سم یا زهر در رتیل نسبت می‌دادند.

برخلاف باور عمومی بسیاری از جوامع رتیل‌ها سمی نبوده و گزش آنها خطرناک نیست. اما نباید تمام رتیل‌ها را بی‌خطر دانست. آن چه مسلم است این است که بعد از هر گزشی به وسیله هر عنکبوت یا رتیلی، باید بیمار را به پزشک برسانید. قبل از آن بیمار را به پشت خوابانیده، رویش یک پتو بیندازید و قسمت گزیده شده را پایین‌تر از سطح قلب قرار دهید و محل گزیدگی را با آب و صابون بشویید. گاهی گزش عنکبوت یا رتیل باعث ایجاد حالت آلرژی و حساسیت می‌شود؛ در این حال باید محل گزیدگی را با محلول یا پمادهای ضد حساسیت آغشته کرد و برای تسکین درد، به بیمار، قرص استامینوفن خوراند. دادن قرص آسپیرین به بیماری که دچار گزیدگی عنکبوت بیوه سیاه یا رتیل شده است، به صلاح نیست؛ چرا که آسپرین باعث تشدید علائم گزیدگی می‌شود.

بهتر است در بالای محل گزیدگی، یک باند لاستیکی ببندید تا جریان خون کندتر شود. در محل گزیدگی، باید یک کیسه‌ی یخ قرار داد که به تسکین درد و کندتر کردن گردش خون کمک کند. اگر احیاناً بیمار دچار اشکال تنفسی شد، باید بلافاصله به او تنفسی مصنوعی داد و بالاخره همان‌طور که گفته شد در مواقعی که این علائم به مدت زیادی ادامه پیدا کند، حتماً باید بیمار به پزشک رسانیده شود.

بیوه سیاه- خطرناک‌ترین عنکبوت دنیا

 سازمان بهداشت جهانی طی گزارشی “بیوه سیاه” را یکی از خطرناک‌ترین گونه‌های عنکبوتیان معرفی کرده که گزیدگی آن حتما نیازمند به درمان جدی دارد. درواقع هزاران گونه عنکبوت در دنیا وجود دارد که همه آنها سمی هستند، اما سم آنها برای آسیب زدن به انسان کافی نیست. تنها ۱۰ گونه از این عنکبوت‌ها برای انسان بسیار خطرناک‌اند. جالب است بدانید که نیمی از این گونه عنکبوت‌های خطرناک، در استان‌های شمالی و جنوبی ایران زندگی می‌کنند.

بیوه سیاه را در شرق و شمال‌شرق ایران به نام “دلمک” می‌شناسند. در فرهنگ دهخدا درباره این عنکبوت گفته شده: دلمک جانوری است شبیه به عنکبوت، گویند زهر او آدمی را هلاک کند. چون به بدن آدمی رسد ریش کند و آن را به عربی رتیلا گویند. رتیلا که جانوری است شبیه به عنکبوت بزرگ و گزیدگی آن، گاه مورث کسالتی می‌گردد که شخص گزیده شده در حالت اغما و چرت می‌افتد و یا مورث مالیخولیایی می‌شود که بسیار عسیرالعلاج است.

در گذشته وقتی کسی دچار گزیدگی این حشره سمی می‌شد محل گزیدگی را با آب دهان تر می‌کردند و برایش اذکار و ادعیه می‌نوشتند یا این که به شخص گزیده شده مقدار زیادی شیر می‌خوراندند و برای این که سم از بدن قربانی خارج شود او را از جای بلندی به صورت سر و ته آویزان می‌کردند تا شیرهای خورده شده را بالا بیاورد!

هر چند گفته می‌شود که سم این عنکبوت به مراتب خطرناک‌تر از زهر مار زنگی است، اما خوشبختانه مقدار سمی که این عنکبوت در حملات خود تزریق می‌کند بسیار کم بوده و این مقدار سم برای از پا درآوردن یک انسان بالغ کافی نیست. بنابراین در بسیاری موارد افراد گزیده شده از خطر نجات پیدا می‌کنند.

عنکبوت دلمک(بیوه‌سیاه) سیاه رنگ است، طول بدن این عنکبوت حدود یک سانتی‌متر است و پاهای نسبتا بلندی دارد. روی شکم بیوه سیاه شکلی شبیه ساعت شنی است که در بعضی موارد این ساعت شنی قرمز یا قرمز روشن و حتی سفید رنگ است.

البته بعضی دلمک‌های خراسانی کاملا سیاه و بدون علامت و مشخصه دیگر هستند. گونه‌های دیگر عنکبوت معمولا بدنی کوچک و پاهایی بلند دارند اما این عنکبوت بدنی درشت‌تر دارد و پاهایش در مقایسه با سایر عنکبوت‌ها کوتاه‌تر است.

بیوه‌سیاه در چراگاه‌ها، طویله‌ها، دشت‌ها، کوهستان و در مزارع – در زیر ساقه‌های خشک گندم و گیاهان- دیده می‌شود. هر چند باید گفت در موارد زیادی در ساختمان‌های مسکونی مخصوصا به انباری‌های خنک و نمور هم راه پیدا می‌کند. طبق یک قاعده کلی آشیانه یک جانور جایی است که غذای کافی بتواند پیدا کند پس از شکاف سنگ‌ها و غارها هم بر‌حذر باشید و حشرات ریز و درشت را که غذای لذیذی برای بیوه‌سیاه هستند را به خانه راه ندهید.

این عنکبوت کوچک قطعا نمی‌تواند یک طعمه انسانی را به دندان بگیرد. پس نیش این عنکبوت در مواقعی به پوست شما فرو می‌رود که برای او یک تهدید به شمار بروید و مثلا به طور ناگهانی دستتان را به سمتش ببرید و لمسش کنید.

Image result for ‫رتیل و عنکبوتها‬‎

با این که قدیمی‌ها نسبت به این عنکبوت سمی آگاهی داشته‌اند، اما در دهه هفتاد  بیش از ۱۹۰ مورد گزیدگی و مسمومیت گزارش شد که منشا و علت این گزیدگی‌ها برای پزشکان ایرانی شناخته شده نبود. اولین علامت این است که در محل گزیدگی یک خال کوچک متورم سرخ رنگ دیده می‌شود که دو نقطه و سوراخ کوچک روی آن مشخص است. همچنین قربانیان با علائمی مثل تب، لرز و تشنج به بیمارستان مراجعه می‌کردند اما این علائم با بیماری‌های دیگر اشتباه گرفته می‌شد. پس اگر دچار این علائم شدید در صورتی که در زیستگاه‌های این جانور تردد داشته‌اید حتما پزشکان را از این موضوع مطلع کنید و به خاطر داشته باشید که بیشتر این گزیدگی‌ها در شمال‌شرق و در خراسان گزارش شده است. این گزیدگی‌ها در بعضی موارد منجر به عوارض و بندرت مرگ و میر در کودکان و افراد مسن می‌شود و بیمار بعد از گزیده شدن ممکن است به ۳-۱ روز بستری بسته به نظر پزشک نیاز داشته باشد.  بروز استفراغ، درد در محل گزیدگی، لرز، اختلالات تنفسی و کلیوی، تعریق، خستگی مفرط، درد شکمی، فلج شدن و یا بی‌حسی عمومی از علائم دیگر عنکبوت گزیدگی هستند.

در صورت برخورد با این عنکبوت و گزیدگی توسط آن، اولین کار برای نجات فرد مسموم این است که محل گزش را با استفاده از یک ماده ضد عفونی کننده شستشو بدهیم تا عفونت گسترش پیدا نکند. شخصی که توسط این عنکبوت گزیده می‌شود ممکن است فورا متوجه نشود و در این گزیدگی‌ها درد به مرور زمان احساس می‌شود و محل گزش بعد از ۴۰-۳۰ دقیقه مشخص شده و ورم خواهد کرد و درد شدیدی خواهد داشت. پس محل زخم را با آب و صابون بشویید و برای جلوگیری از انتشار زهر عنکبوت یک بسته یخ روی زخم بگذارید. اما قبل از این که مسمومیت بیمار شدت پیدا کند باید بیمار را به اولین مرکز درمانی برسانید. خوشبختانه پادزهر این عنکبوت در ایران تولید می‌شود و بیشتر مراکز درمانی در مناطق پرخطر به این پادزهر دسترسی دارند.

عنکبوت شتری

شاید هرگز نام چنین حشره‌ی عجیبی به اقصی نقاط جهان نمی‌رسید اگر نیروهای نظامی ایالات متحده به خاطر جنگ عراق به حوالی خلیج فارس و کشور عراق نرفته بودند و از این حشره‌ی خارق‌العاده تصاویری تهیه نمی‌کردند. نام این حشره زمانی بر سر زبان‌ها افتاد که یک عنکبوت شتری غول‌پیکر به درون کیسه خواب یکی از سربازان آمریکایی رفته و در شرایطی که آن مرد خواب بود او را گاز گرفت. خوشبختانه عنکبوت غول‌پیکر شتری که بومی عراق است سمی نیست. آنها از پنجه‌های خود برای گرفتن طعمه‌هایی استفاده می‌کنند که معمولا از یک عنکبوت بزرگتر نیستند. نام واقعی این مخلوقات سولیفوگا  (ArachnidSolifugae) است. کلمه سولیفوگا در زبان لاتین به معنی «گریخته از آسمان» است. گذشتگان معتقد بودند این حیوانات از کرات دیگر مانند خورشید به زمین آمده‌اند.

 عنکبوت‌های شتری که شترزنک،  عقرب باد، بادخور یا آفتابی نیز نامیده می‌شوند. مشتمل بر ۱۰۰۰ گونه شناخته شده‌اند. بدن آنها از دو بخش شکم و سر تشکیل شده و از قلابک‌های بزرگ(کلیسر) و قدرتمندی نیز برخوردارند که از آنها برای تولید صدا و ترس دشمن نیز استفاده می‌کنند. این کلیسرها حتی از سر عنکبوت بزرگ‌تر و مثل گازانبرهای فوق‌العاده قوی با دندانک‌های ریزی که روی سطوح داخلی دارند، عمل می‌کنند. به دلیل وجود کلیسرها و پدی‌پالپ‌ها به نظر می‌رسد این عنکبوت‌ها ۱۰ پا دارند. بیشتر عنکبوت‌های شتری ساکن نواحی بیابانی و نقاط گرمسیر هستند و از بندپایان و مهره‌داران کوچک تغذیه می‌کنند.

در واقع عنکبوت شتری نوعی بندپا و رتیل است و جزو “عنکبوتهای سمی” محسوب نمی‌شود. غده زهری یا نیش ندارند ولی با کلیسر پرقدرت آرواره‌ی دهانی می‌توانند جانوران  بسیار بزرگ‌تر از خود را شکار کنند. گاز گرفته شدن انسان بطور اتفاقی توسط آنها معمولا با عفونت شدید همراه است. با این وجود عنکبوت‌های شتری خیلی حالت تهاجمی برای گزیدگی و حمله دارند.

گاهی چنین به نظر می‌رسد که یک عنکبوت شتری با آن جثه بزرگش شما را تعقیب می‌کند ، نباید هیجان زده یا غضبناک شوید زیرا این نوع عنکبوت در گوشه و کنار وسایل شما بدنبال سرپناه می‌گردد ، این جانور شب کار است و روزها را در سوراخ‌ها پنهان می‌شود .

عنکبوت‌های شتری در مناطق گرم و خشک و کوهستانی زندگی می‌کنند. پدیدار شدن آنها در فصول بهار و تابستان نشان می‌دهد که از هوای سرد گریزانند، غذای آن‌ها را حشرات و کرم‌ها، عقرب، مارمولک و جانوران کوچک تشکیل می‌دهد . این عنکبوت به‌طور کل تهدید کننده و خطرناک نیست و تنها در موارد نادری مانند تهدید شدن از سوی انسان‌ها یا عملی اتفاقی که موجب برانگیختن جانور می‌شود ، اقدام به گاز گرفتن می‌کنند.

اندازه‌ی این عنکبوت بیشتر از ۱۲ سانتی‌متر است. بزرگترین عنکبوت‌های شتری می‌توانند تا ۱۹ سانتی‌متر رشد کنند. قدرت آن‌ها موجب می‌شود که گازگرفتگی‌اش خطرناک بوده و موجب ایجاد زخمی عمیق و دردناک و عفونی  گردد. آن‌ها همچنین به داشتن سرعت بالا شهرت دارند.  این عنکبوت‌ها بسیار سریع بوده و می‌توانند با سرعت انسان (تا حدود سرعت ۱۶ کیلومتر در ساعت) بدوند. این سرعت حیرت‌انگیز، آن‌ها را وحشت‌آور ساخته است. علاوه بر آن عنکبوت شتری هنگام نزدیک شدن به‌وسیله چنگال‌های نیرومندش نوعی صدای خش‌خش ایجاد می‌کند و به این دلیل تعجبی ندارد که مردم هنگام مواجه شدن با عنکبوت وحشت کنند.

پیشگیری‌ها

برای کنترل خطرات مربوط به عنکبوت شتری موارد زیر را مدنظر قرار دهید:

–         در ساخت و سازها از مصالح ساختمانی مناسب (بدون خلل و فرج) استفاده شود. دیوارچینی با سنگ و آجر را به ویژه در طبقات زیرین به نحو مناسب بندکشی کرده یا روی آن‌ها به نحو مقتضی (مانند روکش گچ یا سیمان و سنگ) نازک کاری و نماسازی شود.

–         کف فضاها را با موزاییک و سنگ و سرامیک(مصالح سخت و بدون خلل و فرج) فرش کنید.

–         وسایل درون انبارها را روی میز و داخل قفسه‌ها و کابینت‌ها به نحوی قرار دهید که زیر آن‌ها در دسترس و قابل رویت و بازبینی باشد.

–         از ایجاد فضاهای غیرقابل دسترس در چیدمان وسایل پرهیز گردد.

–         هرازچندگاهی وسایل انبار و خانه را جابجا کرده و پشت و زیر آن‌ها را بازبینی و نظافت کنید.

–         از ریختن و نگهداری مواد غذایی در فضاها و سطوح داخل و پیرامون بنا که حشرات و بندپایانی را که عنکبوت شتری از آنها تغذیه می‌کند پرهیز کنید. وجود هر گونه حشره و بندپای کوچک سبب جذب عنکبوت شتری می‌شود. گفته شد طبق یک قاعده کلی آشیانه یک جانور جایی است که غذای کافی بتواند پیدا کند.

–         از ریختن مصالح ساختمانی به ویژه خرده سنگ و آجر در نزدیکی بنا پرهیز کنید. این فضاها بهترین جا برای پناه گرفتن و لانه‌سازی عنکبوت شتری است.

–         علوفه باغ و باغچه و به ویژه سطوح نزدیک بنا را مرتب چیده و این سطوح را قابل رویت نگه دارید.

–         قبل از خوابیدن محل خواب را بررسی و لباس ها و کفش ها را قبل از پوشیدن کنترل کنید.

–         استفاده از پشه‌بند مخصوصا در ماه‌های خرداد تا شهریور بهترین کاری است که شما را از دست این عنکبوت در امان نگه می‌دارد.

–         از وارد کردن دست و پا در حفره‌هایی که درون آن‌ها پیدا نیست خودداری کنید.

–        ریختن و کاربرد مواد حشره‌کش برای از بین بردن موادغذایی عنکبوت شتری، و ریختن مواد نفتی (مانند گازوییل) در اطراف ساختمان و مسیر حرکت و محل لانه‌سازی عنکبوت‌های شتری می‌تواند سبب دور کردن این حیوانات گردد.

 فروش طرح توجیهی ، طرح اشتغالزایی ، راه اندازی طرح پرورش عقرب
 

سرسخت ترین و مرگبارترین موجود دنیا

 

 

اولین چیزی که با شنیدن نام عقرب به ذهن خطور می کند نیش دردناک این جانور بندپای کوچک خواهد بود. جالب این که بسیاری بدون این که نیش عقرب را تجربه کرده و یا حتی اطلاعات چندانی در مورد این جانور زیبا و کوچک داشته باشند با شنیدن واژه ی «عقرب» ناخودآگاه دچار ترس می شوند. اما واقعیات جالبی در مورد این حیوان بندپا وجود دارد که مطمئناً بسیاری از افراد هیچ اطلاعی در مورد آن ها نداشته و شنیدن این واقعیات برایشان جالب خواهد بود. به همین دلیل در ادامه ی این مطلب می خواهیم اطلاعات بیشتری در مورد این جانور دوست داشتنی در اختیار شما قرار دهیم که بدون شک برای شما جالب خواهند بود. با ما همراه باشید.

۱- عقرب ها بچه زا هستند

GettyImages-73554619-58d98f493df78c51625bef8b-w700

برخلاف حشرات که عموماً تخم می گذارند، عقرب ها بچه می زایند که در اصطلاح علمی به آن «زنده زایی» (viviparity) گفته می شود. در واقع برخی از انواع عقرب ها ساختاری شبیه رحم دارند که نوزادان موجود در آن هم از مواد مغذی همراه نطفه استفاده کرده و هم از غذایی که از جانب مادر تامین می شود تغذیه می کنند. برخی دیگر از انواع عقرب ها نیز چنین ساختاری ندارند و غذایشان به طور مستقیم از جانب مادر تامین می شود.

دوره ی بارداری در این جانور کوچک بسته به گونه ی عقرب می تواند بین ۲ ماه تا ۱۸ ماه متفاوت باشد. بعد از تولد، نوزاد عقرب روی پشت مادر رفته و تا زمان اولین پوست اندازی همان جا باقی می ماند. بعد از اولین پوست اندازی، عقرب های جوان مادرشان را ترک می کنند.

۲- عقرب ها عمر طولانی دارند

 

در مقایسه با دیگر جانوران، بندپایان عمر نسبتاً کوتاهی دارند و بسیاری از حشرات تنها چند هفته یا نهایتاً چند ماه زنده می مانند. اما عقرب ها در میان بسیاری از بندپایان از بیشترین طول عمر برخوردارند. در طبیعت، عقرب ها بین ۲ تا ۱۰ سال زنده می مانند اما این مدت در اسارات تا ۲۵ سال نیز افزایش خواهد یافت.

۳- عقرب ها موجوداتی باستانی هستند

 

اگر می توانستید به ۳۰۰ میلیون سال قبل برگردید با اجداد عقرب ها مواجه می شدید که شباهت بسیار زیادی به نوادگان امروزی خود دارند. فسیل های کشف شده از این جانور نشان می دهد که عقرب ها از دوران کربونیفر تاکنون تغییر چندانی نکرده اند. به احتمال فراوان اولین اجداد عقرب ها در دریاها زندگی می کردند و بسیاری از آن ها نیز آبشش داشته اند و در دوره ی سیلورین،۴۲۰ میلیون سال پیش، برخی از این موجودات راهشان را به سمت خشکی پیدا کردند. اولین گونه از عقرب های خشکی زی چشم های مرکب داشته اند.

 

۴- عقرب ها بسیار جان سخت هستند

 

بندپایان برای بیش از ۴۰۰ میلیون سال در خشکی زندگی کرده اند و عقرب های امروزی تا ۲۵ سال نیز می توانند زندگی کنند. این موضوع اتفاقی نیست زیرا عقرب ها قهرمانان زنده ماندن هستند. یک عقرب می تواند تقریباً یک سال تمام را بدون غذا زنده بماند. از آن جا که عقرب ها مانند خرچنگ نعلی دارای شش های کتابی هستند می توانند بیش از ۴۸ ساعت نیز در زیر آب زنده بمانند.

همچنین عقرب ها معمولاً در محیط های خشن و گرم و خشک به راحتی زندگی می کنند و تنها از طریق رطوبتی که از طعمه ی خود بدست می آورند می توانند آب مورد نیاز بدنشان را تامین نمایند. میزان متابولیسم بدن عقرب ها بسیار پایین است و تنها به اندازه ی یک دهم حشرات به اکسیژن نیاز دارد. به طور کلی می توان گفت که عقرب ها به سختی از بین می روند.

 

۵- عقرب ها عضو خانواده ی عنکبوتیان هستند

 

عقرب ها بندپایانی هستند که به خانواده ی عنکبوتیان تعلق دارند. عنکبوتیان شامل عنکبوت ها، مایت ها، کنه ها وعنکبوت های خرمن و تمامی موجودات شبیه عقرب که در واقع عقرب نیستند مانند شبه عقرب ها خواهد بود. عقرب ها نیز مانند پسرعموهای بندپای خود بدنی دو قسمتی دارند که شامل سر و سینه و شکم به عنوان یک قسمت و  پاها می باشد. اگر چه عقرب ها شباهت های ساختاری متعددی با دیگر انواع عنکبوتیان دارند اما دانشمندانی که تکامل این موجود را بررسی کرده اند بر این باورند که عقرب ها ارتباط نزدیک تری با خانواده ی عنکبوت های خرمن دارند.

۶- عقرب ها قبل از جفت گیری می رقصند

 

مراسم پیش از جفت گیری عقرب ها بسیار پیچیده و پراتفاق است که در اصطلاح علمی به آن «promenade à deux» به معنای تحت اللفظی «پیاده روی دو نفره» است. این رقص هنگامی شروع می شود که عقرب نر و ماده به هم نزدیک می شوند. در واقع عقرب نر پای حسی عقرب ماده به نام «گیره پا» (pedipalp) را گرفته و با حرکاتی شبیه رقص آن را عقب و جلو می کند تا مکان مناسب را برای دستگاه تناسلی خود موسوم به «spermatophore» که مجرایی حاوی اسپرم است پیدا کند.

وقتی که وی اسپرم های خود را در جای مناسب قرار داد، بدن عقرب ماده را به سمت آن می برد و دستگاه تناسلی عقرب ماده را طوری روی این اسپرم ها باز نگه می دارد که او بتواند اسپرم ها را به درون خود بکشد. در طبیعت، به محض این که عمل جفت گیری به پایان رسید عقرب نر به سرعت از عقرب ماده دور می شود. اما در اسارت، عقرب ماده که از رقص عقرب نر به وجد آمده او را می خورد.

 

۷- عقرب ها در تاریکی می درخشند

 

به دلایل خاصی که دانشمندان هنوز بر سر آن ها توافق ندارند، عقرب ها در زیر نور فرابنفش می درخشند. درواقع پوسته سخت یا پوست بدن عقرب نور فرابنفش را جذب کرده و آن را به صورت نوری دیدنی منعکس می کند و همین موضوع کار را برای عقرب شناسان آسان کرده است. در واقع این دانشمندان با گرفتن یک نور تیره بر روی محل زیست عقرب باعث می شوند که عقرب ها به سادگی و با بدن روشنشان خود را نشان دهند.

اگر چه تا چندین دهه ی پیش تنها ۶۰۰ گونه عقرب شناسایی شده بود اما محققان در سال های اخیر با استفاده از نور فرابنفش بیش از ۲٫۰۰۰ گوونه عقرب را شناسایی کرده اند. هنگامی که عقرب پوست اندازی می کند پوست جدید آن نرم بوده و در ابتدا فاقد ماده ای است که بتواند نور فلورسنت تولید کند. از این رو عقرب هایی که تازه پوست اندازی کرده اند در تاریکی خود را نشان نمی دهند. جالب این که فسیل عقرب ها نیز با وجود این که صدها میلیون سال در دل سنگ ها بوده اند نیز همچنان خاصیت فلورسنت خود را حفظ کرده و در تاریکی می درخشند.

۸- عقرب ها هر چیزی که بتوانند را شکار کرده و می خورند

 

عقرب ها در شب شکار می کنند و رژیم غذایی آن ها را اغلب حشرات، عنکبوت ها و دیگر عنکبوتیان و بندپایان تشکیل می دهند، با این وجود برخی دیگر نیز از کرم خاکی و کرم حشرات تغذیه می کنند. قاعدتاً عنکبوت های بزرگ تر می توانند طعمه های بزرگ تری را بخورند. از این رو دیده شده که برخی عقرب ها بزرگ جوندگان کوچک و مارمولک نیز شکار کرده اند. روی هم رفته باید گفت که بسیاری از عقرب ها هر چیزی که بتوانند شکار کنند و به نظرشان خوشمزه باشد را خواهند خورد و برخی دیگر نیز تنها از حشرات و گونه های خاصی مانند سوسک ها یا عنکبوت های نقب زن تغذیه می کنند. در مواردی که غذا نایاب باشد نیز عقرب مادر نوزادهای خود را می خورد.

۹- عقرب ها سمی هستند

 

بله عقرب ها در بدن خود زهر تولید می کنند. دم ترسناک عقرب در واقع از ۵ بخش شکمی با یک دماغه ی رو به بالا و یک تکه پایانی با نوکی تیز به نام «تلسون» (telson) تشکیل شده است. زهر در قسمت تلسون ساخته می شود که در انتهای آن یک مجرای نوک تیز باریک مانند سوزن قرار دارد که به آن «نیش» (aculeus) گفته می شود و در واقع زهر از طریق این ابزار نوک تیز وارد بدن قربانی می گردد. عقرب می تواند زمان تولید زهر و مقدار قدرت این زهر را کنترل کند و این کار را بر اساس نیاز به کشتن طعمه یا دفاع از خود در برابر شکارچیان انجام می دهد.

۱۰- تمامی عقرب ها خطرناک نیستند

scorpion.jpg.838x0_q67-w700

مطمئناً همه ی عقرب ها نیش می زنند و درد حاصل از نیش آن ها خوشایند نخواهد بود. اما واقعیت این است که تنها با چند مورد استثنا، عقرب ها خطر چندانی برای انسان ندارند. از ۲٫۰۰۰ گونه ی شناخته شده ی عقرب ها در جهان، تنها ۲۵ گونه زهری آن چنان قوی تولید می کنند که می تواند جان یک انسان بالغ را به خطر بیاندازد. کودکان در مقابل زهر عقرب ها اسیب پذیرتر هستند زیرا اندازه ی بدن آن ها کوچک تر است. در ایالات متحده نوعی عقرب به نام «Arizona bark scorpion» در بیابان های ایالت آریزونا وجود دارد که زهر آن به راحتی یک پسربچه را خواهد کشت. خوشبختانه پادزهر این زهر کشنده نیز کشف شده است.

 

 

تا نام بیابان و صحراهای داغ و خشک به میان می آید، نگرانی و دلهره از وجود آنها صد چندان می شود. وحشت از وجود موجودی ریزنقش اما مجهز به سمی بسیار خطرناک و کشنده. در این گزارش می خواهیم از سلاطین مرگ در بیابان ها بگوییم. از «عقرب ها».

می گویند عقرب های ایرانی گزنده ترین عقرب ها در جهان هستند. مأوای این موجودات در بیابان هاست، در دشت کویر و دشت لوت زیاد به چشم می خورند و همینطور در خوزستان، که سرزمین عقرب هاست و مهلک ترین عقرب های سمی در آنجا ریست می کنند. شاید شما هم یکی از چند میلیون آدمی باشید که در مورد این موجودات کنجکاوی می کنید. اگر اینطور است پس این گزارش سرنخی را از دست ندهید.

ضدگلوله

با مرتضی جوهری همراه می شویم. محقق و حشره شناسی که سال ها در مورد عقرب های ایرانی تحقیق کرده است. حرف های این محقق بسیار جالب و شنیدنی است. عقرب ها ویژگی ها و رفتارهای عجیبی دارند. یکی از این ویژگی ها که آقای جوهری در مورد آن صحبت می کند، ضد گلوله بودن این موجود است!

سرسخت ترین و مرگبارترین موجود دنیا

«عقرب ها موجودات شگفت انگیز و البته خطرناکی هستند که همیشه کنجکاوی بشر را برانگیخته اند. این کنجکاوی ها در مورد اینگونه از بندپایان خاص، باعث شده محققان به نتایج باورنکردنی در مورد این جانور دست پیدا کنند. قبل از هر چیز بهتر است در مورد مقاومت عقرب بگوییم. عقرب ها تنها موجوداتی هستند که اشعه رادیواکتیو تاثیری بر آنها ندارد! با بررسی که بر روی ضعیف ترین عقرب ها انجام شده، مشخص شده است که ضعیف ترین انواع این موجود می توانند ۴۰ هزار راد (راد واحدی است برای اندازه گیری جذب تشعشعات پرتوهای یون) را تحمل کنند. کافی است بدانید این آمار در مورد انسان کمتر از ۶۰۰ راد است. این یعنی اینکه با این ویژگی، عقرب ها می توانند از انفجار اتمی هم جان سالم به در ببرند!»

گادیوم در خوزستان

شاید شما هم یکی از مخاطبان خبرهای تاسفبار در مورد مرگ کودکان در خوزستان باشید. پایان هایی که متهم اصلی اش گزش عقرب است. آقای جوهری از عقرب های خاص سرزمین خوزستان می گوید: «در خوزستان دو گونه عقرب خطرناک با عنوان «خوزستانوس» و «ایرانوس» زیست می کنند که به آنها عقرب های دم طلایی و عقرب های سیاه هم می گویند. جالب است بدانید که ایرانوس و خوزستانوس به نام عقرب ایرانی در لیست بندپایان سمی دنیا به ثبت رسیده است.

در کنار این دو گونه، سه گونه کژدم خطرناک هم در خوزستان زندگی می کنند که تا به حال مرگ بر اثر گزش های مرگبار آنها بسیار گزارش شده است. عقرب های خوزستان بالاترین میزان گزیدن را در دنیا به خود اختصاص داده اند. (همی سکورپیوس لپتوروس) یکی از آنهاست. عقربی که زرد رنگ است و جثه کوچکی دارد. در خوزستان به آنها «گادیم» می گویند. نرهای گادیم خطرناکترند. آنها به خاطر دم بلندشان به راحتی می توانند سم خود را وارد بدن قربانی کنند.

گونه گادیوم از عقرب هایی است که برای گزیدن تعلل نمی کند. همچنین گادیوم از وارد کردن بیشتر از حد سم خود در بدن قربانی، ابایی ندارد. این ویژگی دست و دلبازی برای تزریق سم در گادیوم ها آنها را به خطرناکترین عقرب ها در خوزستان و ایران تبدیل کرده است. (کمپسوبوتوس ماتهیزنی) گونه دیگری است که جثه بسیار کوچک و بدن باریک و کشیده ای دارد. این عقرب به رنگ زرد یا آجری است. ماتهیزنی هم از گونه ای است که باید آن را در خطه خوزستان سراغ گرفت، چیزی که اینگونه عقرب را به شهرت رسانده سهم مهلک آنهاست.

سم ماتهیزنی ها به راحتی می تواند درصد باورنکردنی از گلبول های قرمز خون را تخریب کند. شاید تا به حال عنوان عقرب سیاه را شنیده باشید؛ عنوانی که مو بر بدن آدمی سیخ می کند. «آندرکتونوس کراسیکودا» در واقع همان عقرب سیاه است. کراسیکودا جثه درشت تری نسبت به دو گونه قبلی دارد. رنگ آن سیاه یا قهوه ای تیره است. اینگونه نه تنها در خوزستان بلکه در تمامی نقاط ایران پراکندگی دارد. سم کراسیکودا نیز کشنده است. البته نه بیشتر از دو گونه دیگر. شاید این به خاطر رنگ سیاه و شکل و شمایل رعب انگیزش باشد که همه تصور می کنند مهلک ترین و مرگبارترین عقرب دنیاست.

عقرب؛ موجودی در همه مکان ها

به گفته آقای جوهری عقرب ها موجوداتی هستند که با توجه به مقاومت بدنشان می توانند هر جایی زندگی کنند و مدت ها دوام بیاورند. «هم در محیط خارج از خانه در شکاف و در زیر سنگ ها، زیر پوست درخت، بین هیزم ها و … یافت می شوند و هم در محیط داخل خانه، حمام، دستشویی، آشپزخانه و محیط های مرطوب. این جانوران قادرند هر جایی زیست کنند. آنها موجوداتی شب فعالند. عقرب ها در طول روز در گوشه ای بی حرکت مخفی می شوند و وقتی شب فرا رسید از کمینگاه خود بیرون می آیند و شروع به فعالیت می کنند.

عقرب حرکت نمی کند مگر اینکه بخواهد شکمش را سیر کند. این موجود، شب ها به دنبال شکار است. عقرب ها از پاهای بلند جلویی خود برای پیدا کردن غذا استفاده می کنند و بعد از یافتن طعمه، آن را به وسیله چنگال های شان می گیرند. این شکارچیان کوچک، سم کشنده خود را از طریق نیش که در انتهای دم آنها وجود دارد، به شکار خود تزریق می کنند.»

خوزستان؛ سرزمین عقرب های کشنده

اما چطور می شود خطرناکترین عقرب را شناخت. برخی معتقدند که از روی رنگ عقرب ها می شود سمی ترین آنها را تشخیص داد اما آقای جوهری در این باره نظر متفاوتی دارد. «بیشتر افراد تصور می کنند خطرناک بودن عقرب به رنگ آن بستگی دارد اما باید گفت که این تصور غلطی است و رنگ عقرب هیچ نقشی در غلظت سم یا خطرناک بودن آن ندارد، برخی می گویند که عقرب زرد خطرناکترین عقرب است، برخی هم می گویند که عقرب سیاه، خطرناکتر است اما هیچ کدام از این نظریه ها درست نیست، در واقع خطرناکترین عقرب ها در نواحی خشک و گرمسیری زیست می کنند، چرا که در این نواحی، میزان غلظت سم بیشتر است.

در استان خوزستان با توجه به شرایط آب و هوایی، عقرب ها کشنده تر هستند. جالب است بدانید اگر عقربی را از نواحی دیگر به این استان منتقل کنید، به علت شرایط آب و هوایی خاص این منطقه، ظرف چند روز سم عقرب چندین برابر غلیظ و کشنده تر می شود.

صرفه جویی در سم

با اینکه عقرب های استان خوزستان دارای بالاترین میزان غلظت سم هستند اما با اینحال، ویژگی خاصی در عقرب ها وجود دارد که کمی از این نگرانی ها را برطرف می کند. «خوشبختانه عقرب ها برای خرج کردن سم شان کمی محتاط هستند. باید گفت حتی خطرناکترین عقرب ها هم هنگام گزش انسان معمولا تمامی سم خود را تزریق نمی کنند چرا که عقرب در مصرف سم صرفه جویی می کند و همیشه در گزش اول با تزریق مختصری آنزیم، سعی در دور کردن دشمن دارد اما اگر اسیر شود و راه فراری نداشته باشد مجبور به تزریق سم اصلی خود می شود. عقرب برای جایگزینی سم خود نیاز به تغذیه بیشتری دارد و برای همین زیاد مایل نیست که سم خود را هدر بدهد.»

افسانه ای در مورد عقرب ها

خیلی ها تصور می کنند وقتی عقرب در میان آتش محصور شود یا در شرایط سخت قرار گیرد، خودکشی می کند. خودکشی که با نیش زدن به خود انجام می شود. آقای جوهری در این باره می گوید: «این تصور فقط یک افسانه است و از نظر علمی کاملا غلط است. عقرب ها مانند جانوران دیگر در برابر هر شرایط سختی تا دم آخر مقاومت می کنند اما اینکه چرا عقرب ها در میان حلقه آتش می میرند، به میزان مقاومت عقرب در برابر گرما بستگی دارد و علت آن بالا رفتن درجه حرارت اطراف است نه خودکشی. عجیب است موجودی که در بیابان ها زیست می کند، در دمای بالا نمی تواند دوام بیاورد!

بیشتر عقرب ها در دمای ۴۰ درجه به بالا می میرند. این در حالی است که دمای بسیار پایین و در حد صفر درجه را به خوبی تحمل می کنند. علت مرگ عقرب در حرارت بالا به دلیل از دست دادن سریع آب بدن، انعقاد همولنف و انسداد عروق و مجاری است. به این دلایل است که عقرب در میان آتش می میرد. همانطور که گفتیم این حیوانات شب فعال اند و در بیابان هم اینگونه رفتار می کنند چرا که در طول روز اگر از سایه و پناهگاه شان بیرون بیایند، مرگ شان حتمی است.

موجودی سرسخت

عقرب ها هم مانند تمام شکارچیان برای به چنگ آوردن طعمه شان از روش های خاصی استفاده می کنند. «عقرب ها طعمه را ابتدا نیش می زنند و سپس با آرواره های پولادین خود شروع به خرد کردن بدن طعمه می کنند. آنها با کمک ترشح آنزیم، شکارشان را تمام و کمال می خورند، حتی استخوان هایش را.

این آنزیم استخوان را در یک چشم بر هم زدن به صورت مایع درمی آورد. جالب است بدانید که عقرب ها بیشتر عملیات هضم را در دهانشان انجام می دهند. این بندپایان سمی با کمک آنزیم مخصوصی، غذا را در دهانشان به صورت مایع درآورده و بعد وارد مری می کنند. البته این کار، کار طاقت فرسایی است و شاید باورتان نشود که عمل خوردن غذا در عقرب ها ساعت ها به طول می انجامد و گاهی یک شبانه روز طول می کشد.»

 

یکی از نکات جالب توجه و عجیب در مورد این موجودات وابستگی آنها به آب و اکسیژن است. آقای جوهری در این باره می گوید: «عقرب ها به آب چندانی نیاز ندارند. آنها خیلی کم اتفاق می افتد که آب را به صورت جداگانه بنوشند. در واقع آنها آب مورد نیاز بدنشان را از بدن طعمه ها تامین می کنند. عقرب ها موجودات سرسختی هستند. این جانوران به اکسیژن خیلی کمی نیاز دارند، طوری که ۲۴ ساعت می توانند بدون اکسیژن در عمق آب ها زنده بمانند یا اینکه ماه ها در یک بطری دربسته دوام می آورند.»

به گفته آقای محقق، این بندپایان در مقابله با گرسنگی و تشنگی هم بسیار مقاوم هستند و به راحتی می توانند تا ۳ ماه بدون آب و غذا زنده بمانند!

عقرب ها چگونه می گزند؟

زهر دردناک عقرب

شاید برای شما هم این سوال پیش بیاید که عقرب ها چگونه و در چه شرایطی از سم خود استفاده می کنند؟ علائم عقرب گزیدگی چیست و چگونه می توان از دست این سم کشنده جان سالم به در برد؟

آقای جواهری در ادامه برایمان از رفتار خاص این جانور در هنگام حمله می گوید: «عقرب ها در هنگام احساس خطر، ترجیح می دهند فرار کنند تا اینکه حمله کنند. این موجودات تنها زمانی از سم خود استفاده می کنند که راهی برای فرار نداشته باشند. زهر عقرب مایع شفاف و بی رنگی است که ویژگی قلیایی دارد. شکی نیست که زهر عقرب ها باعث از بین رفتن گلبول های قرمز خون می شود. این ویژگی در سم برخی عقرب ها بیشتر و شدیدتر است. تورم دردناک و تغییر رنگ محل گزش از علائم اولیه گزش عقرب است. تشخیص سمی بودن یا سمی نبودن زهر عقرب ها کار آسانی نیست و توصیه می شود بلافاصله بعد از عقرب گزیدگی، بیمار را نزد پزشک ببرند.»

البته نگران نباشید برای هر سم عقرب، پادزهری وجود دارد که در مواقع اضطراری از آن استفاده می شود. «پادزهر عقرب عوارض دارد و سعی می شود تا آنجایی که امکان دارد از آن استفاده نشود اما در مورد کودکان و سالمندان باید گفت که این گروه در مقابل زهر عقرب مقاومت کمتری دارند. به هر حال در این مواقع نباید زمان را از دست داد. البته نمی توانم دقیقا بگویم چند ساعت فرصت دارید تا فرد دچار عقرب گزیدگی را نجات بدهید چرا که مقدار سم و همچنین نوع غلظت زهر عقرب ها متفاوت است.»

فروش طرح توجیهی ، طرح اشتغالزایی ، راه اندازی طرح پرورش کهور

 

Image result for ‫کهور‬‎

 

گیاه Prosopis cineraria ( درخت کهور )، گونه ای از درختان صحرایی و همیشه سبز بوده که بومی جنوب شرقی آسیا از جمله ایران، هند، پاکستان ، عربستان و یمن است.
زیستگاه طبیعی این گیاه سراسر دشت ها، بیابان ها ، کوهپایه ها و گاها قله کوهها در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری میباشد.
تمام قسمتهای درخت کهور ، مفید و قابل استفاده میباشد از این رو پادشاه صحرا نیز نامیده میشود.
پراکندگی این درخت در کشور ما شامل : بوشهر، هرمزگان، سیستان و بلوچستان و حواشی کویر لوت است.
درخت کهور برای مقابله با بیابان زدایی بسیار مفید است و درخت ملی امارات متحده عربی میباشد.
امروزه متاسفانه این درخت در لیست گیاهان در معرض نابودی میباشد.
درخت کهورنقشی حیاتی در حفظ اکوسیستم های مناطق خشک و نیمه خشک دارد .
این درخت دارای سایزی کوچک و یا متوسط میباشد و معمولا ارتفاع آن بین ۳ تا ۹ متر است ( گاها این درخت تا ۲۰ متر نیز رشد کرده است.)

کهور کَور (سرده Prosopis) نام چند گونه از درختان صحرایی که تقریباً در سراسر دشت‌ها و جویبارها، و پایهٔ کوه‌های مناطق خشک جهان دیده می‌شود. گاه تعداد محدودی در قلهٔ کوه‌ها نیز یافت می‌شود.

درخت کهور در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری ایران، هند، استرالیا، آمریکای لاتین، آفریقای جنوبی و در صحرای سوزان امارات متحده عربی می‌روید و توانایی تحمل سخت شرایط آب و هوایی را داشته و در شرایط دشوار کم‌آبی، با درصد شوری زمین در حد آب دریا نیز رشد می‌یابد و با کمترین توجه، بیشترین سایه را در شرایط اقلیمی گرمسیری فراهم می‌آورد. شاخه‌های کج ومعوج و عدم ریزش انبوه برگ آن در زمستان در سرزمین‌های گرمسیری، آن را درخت انتخابی شهری این اقلیم‌ها معرفی نموده‌است.

درختی است کهن‌سال به ارتفاع قریب به ۱۰ متر و گاه ارتفاعش تا بیست متر نیز رسیده‌است. در بعضی از مناطق صحرایی، شاید بیش از هزار سال عمر کند.

شاخه‌های این درخت سفید کمی مایل به خاکستری است.

تغذیه دام

از شاخه‌های سبز درخت کُوِر برای تغذیهٔ دام مخصوصاً بز، گوسفند، گاو و شتر استفاده می‌شود، میوه درخت کُوِر مانند لوبیا چینی، اما باریکتر است که از آن هم برای تغذیهٔ دام استفاده می‌کنند. این درخت در تمام فصلهای سال سرسبز است.

 

استفاده از چوب درخت کُوِر

از چوب درخت کُوِر گاهی برای ساخت ابزارآلات کشاورزی، صنایع دستی و زغال استفاده می‌شده‌است. به علت عدم مقاومت چوب کُوِر در برابر عوامل طبیعی، چوب کُنار که محکم تر است جای چوب کُوِر را گرفته‌است.

درختان کُوِر یا کَهور و پوشش فضای سبز آن را در سطح جهان بی نظیر قلمداد کرده‌اند و بعضی از جهانگردان آن را برتر از فضای سبز جزایر هاوایی و کارائیب توصیف نموده‌اند.

کُور در فرهنگ جنوب

بر اساس پژوهش‌های جدید، درخت «کَهور» (کُوِر) که در فرهنگ «مردم جنوب» حداقل ریشه‌ای صد ساله دارد و در آثار سدید السلطنه کبابی و سفرنامه‌های جهانگردان از آن یاد شده‌است، نه تنها موجب ایجاد چهره‌ای بیابانی و نامطلوب در سطح شهر نمی‌شود بلکه در بسیاری از شهرهای جهان، از این درخت در چیدمان مناظر شهری استفاده شده‌است و بسیاری از بلوارها و ساختمان‌های مرکزی و اصلی شهر نیز در پناه درخت پر سایهٔ «کَهور» (کُوِر) جای گرفته‌اند. این درخت از طرف انجمن مناظر مزیلاوالی آمریکا، به عنوان درخت منظره‌ای شهری انتخاب و معرفی شده‌است. پوشش سبز دانشگاه آریزونای آمریکا از گونه‌های این درختچه تشکیل یافته و ساختمان‌های منحصربه‌فرد این دانشگاه را در خود پناه داده‌اند

کهور ایرانی یا کهور پارسی (نام علمی: Prosopis cineraria) نام یک گونه از سرده کهور است.

رویشگاه‌های کهور ایرانی عموماً در اقلیم‌های فراخشک و خشک گرم تا فراخشک معتدل گسترش دارد. این گونه بومی صحاری-سند شامل کشورهای هندوستان، پاکستان، افغانستان، ایران، عربستان و عمان است. در ایران در نوار ساحلی استان‌های بوشهر، هرمزگان، سیستان و بلوچستان تا جنوب استان کرمان پراکنش دارد و تا ارتفاع ۶۸۰ متری و بصورت تک‌بوته تا ۱۶۰۰ متری از سطح امتداد دارد

کهور پاکستانی یا کهور آمریکایی یا کرت دریایی(نام علمی: Prosopis juliflora] نام یک گونه از سرده کهور است.

کهور پاکستانی درختی چند ساله، دارای رویشگاه صحارا-سندی و ارزش زیستگاهی دارد. این درخت در سه دهه اخیر بوفور بصورت جنگلی در جنوب ایران [استان بوشهر] کاشته شده و بومی ایران نیست در گویش جنوب ایران به آن سُمر نیز گفته می‌شود.

کهور پاکستانی درختچه‌ای بزرگ یا درختی به ارتفاع تا ۵ متر، همیشه دارای برگ سبز، این گونه به صورت کاشته شده در استان‌های جنوبی کشور دیده می‌شود. یکی از درختان مقاوم به خشکی و شوری و حساس به سرما است که سرسبزی خاصی به مناطق بیابانی ساحلی جنوب ایران داده است. علاوه بر ایران در غرب هندوستان، مکزیک و بین سند و پنجاب وجود دارد. درحقیقت این گونه، بومی مناطق شمالی آمریکای جنوبی، آمریکای مرکزی و کشورهای چون بولیوی، آرژانتین، کلمبیا، ونزوئلا و مکزیک است.

به عنوان یک درخت سایه دار در فضای سبز و پارک‌های جنگلی و برای تثبیت شنهای روان کاربرد دارد. اما مناسب فضای سبز شهری نیست چون ریشه‌های قوی و تنومند آن باعث خرابی پیاده‌رو می‌شود و خارهای تیز آن نیز پس از ریزش از درخت، می‌تواند ایجاد مزاحمت بنماید؛ و کاشت آن در محوطه‌های کارگاهی، در حاشیه و کنار جاده‌های خارج از شهر و در اطراف اتوبان‌ها نیز توصیه می‌شود.

ازدیاد آن به وسیله کاشت بذر به راحتی امکان‌پذیر است.

 

رویشگاه آن در هرمزگان ایران

در هرمزگان به کهور پاکستانی سُمْر گفته می شود و درختی است زیبا با اندامی بلند که شکل خارجی آن (از دور) شباهت زیادی به چتر دارد. شاخه‌های درخت سُمر تو برهم و دور یگدیگر است. گویند که این درخت بیش از صدسال عمر می‌کند. چوب این درخت سفید و محکم است و در برخی گونه‌های چوب کمی سرخ رنگ می‌شود. درخت سمر در برابر خشک سالی و کم‌آبی مقاوم است، اما اگر چند سال متوالی باران نبارد، در اثر تشنگی کم‌کم خشک می‌شود و می‌میرد.

غذای زنبورعسل

درخت سمر بیشترین پوشش جنگلی کوهستانی منطقهٔ هرمزگان را در برگرفته‌است. برگ درخت سمر باریک و سوزنی و شاخه‌هایش مملو از خار است؛ و گلی زرد رنگ دارد، در موسم گُل و بارداری زنبورعسل به طور قابل توجهی بر روی شاخه‌های این درخت مشاهده می‌شود که شهد برای عسل جمع‌آوری می‌کنند. عسل گل سمر از مرغوب‌ترین انواع عسل در جنوب غرب هرمزگان است.[نیازمند منبع] عسل گل سمر طعم و مزهٔ مخصوصی دارد. از درخت سمر در فصل تابستان گلی زرد رنگ می‌روید که بوی مطبوعی دارد. در این فصل زنبور عسل از این گل‌ها رحیق انگبین برای تهیه عسل می‌گیرند. این درخت نزد صحرانشینان و حشم‌نشین کوهستان اطراف بخش کوخرد با نام (چِت) یا «چتی» معروف است. چنان‌که در شهرستان بستک هرمزگان پشته‌ای نیز به همین نام وجود دارد که آنرا (پشتخه چتی) می‌گویند؛ و (چت) به لهجه صحرا نشین منطقه به معنای (سمر) است.

استفاده از درخت سُمر

سمر در ترکیب جیرهٔ بزغاله‌ها آزمایشی در قالب چهار جیره که به ترتیب حاوی صفر، ۱۰، ۲۰ و ۳۰ درصد نیام سمر به شکل آسیاب شده بود انجام شد میزان غذای مصرفی، خصوصیات پرواری بزغاله‌ها از قبیل اضافه فون روزانه، ضریب تبدیل غذایی و خصوصیات لاشه بزغاله‌ها مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. نتایج حاصل از این آزمایش در رابطه با وزن نهایی، اضافه وزن روزانه و غذای مصرفی گروه چهار (۳۰ درصد نیام سُمر) با سایر گروه‌ها اختلاف معنی داری نشان دادند و همچنین در رابطه با پارامترهای مهم لاشه نیز اختلاف معنی‌دار مشاهده گردید با توجه به نتایج حاصل استفاده از ۲۰درصد نیام سمر در ترکیب جیره هیچ گونه مشکلی ندارد.

برگ و چوب سمر

برگ درخت سُمر غذای مخصوص شتر است، همچنین چوب درخت سمر وچوب سَلَم برای ذغال از چوب کُنار و چوب کُور مرغوب‌تر است. در دوران گذشته در خانه‌های روستایی از چوب سمر برای تدفئه استفاده می‌نموده‌اند. همجنین از چوب سمر ابزار آلات کشاورزی، پایهٔ کپر و تیر چوب سجم و در بام خانه نیز به کار می‌برده‌اند. لازم است ذکر شود که درخت سُمر (چِت) در سایر مناطق استان هرمزگان فراوان است، به صورتی که دشت گسترده‌ای در شمال روستای چاه مسلم (که به لهجهٔ محلی «کَفَهِ ی چاه مسلم» می‌نامند)، مملو از درخت سمر است، وسعت این دشت به ده‌ها هزار کیلومتر می‌رسد.

درخت کهور

سرعت رشد این گیاه متوسط میباشد .
عمر این گیاه بسیار طولانی است .( معمولا بالای ۴۰۰ سال عمر میکند.)
تاج درخت ، پوششی و گرد است و بیشترین سایه را در شرایط اقلیمی گرمسیری ایجاد میکند.
ریشه این گیاه بسیار بلند است و تا عمق زیاد در خاک نفوذ میکند.
شاخه های این درخت زیبا میباشند و در زمستان دارای برگهای فراوان میباشد .
از چوب درخت کهور گاهی برای ساخت ابزارآلات کشاورزی، صنایع دستی و زغال استفاده می شده‌است.
پوست درخت متمایل به خاکستری است .
این درخت دارای خار میباشد ، خارهای گیاه بین ۳ تا ۷ میلی متر است .( خارهای این درخت گاهی صاف و گاهی خمیده است)
کهور ، درختی گلدار میباشد و فصل گلدهی آن از اسفند تا خرداد است .
گل آذین شبه سنبله بوده و طولی بین ۷ تا ۱۶ سانتیمتر دارد .
گلهای این گیاه کوچک و زرد رنگ میباشد .
دانه ها در غلاف میباشند .
میوه این گیاه شبیه لوبیا چیتی اما باریکتر است ودرفصل تابستان میرسد .
برگ و میوه کهور ایرانی در مقایسه با یونجه از ارزش غذایی مطلوبی برخوردار است و برای تغذیه شتر، گاو، گوسفند، بز و وحوش علف خوار و سرشاخه خوار بسیار خوشخوراک است.

شرایط محیط رشد درخت کهور به شرح زیر است :
خاک: این گیاه در اکثر خاکها رشد میکند ولی خاکهای آبرفتی مخلوط ماسه و خاک رس بهترین نوع خاک برای رشد این گیاه هستند.
این گیاه در برابر خاک شور ( تا حد آب دریا ) مقاوم است ولی اگر شوری آب بیش از حد شود ازبین خواهد رفت.
بهتر است خاک عمیق باشد و ph آن بین ۷ تا ۸ باشد.
نور:آفتابی
آبیاری: کم
( این گیاه در برابر بی آبی و خشکی بسیارمقاوم است .)
دما: دمای بین ۹ تا ۳۶ درجه برای نگهداری این گیاه مناسب است.
کهور گرما و سرما را تا حد زیادی تحمل میکند و تا دمای -۱۷ درجه را دوام می آورد.
این گیاه در برابر داغترین بادها مقاوم است.
هرس و کوددهی: نیازی نیست .

ارزش درمانی، صنعتی و علوفه ای کهور ایرانی
قسمت گوشتی بین دانه ها در غلاف میوه کهور ایرانی مصرف خوراکی و دارویی دارد و برای بیماری های برونشیت، آسم، لکه های پوستی، رماتیسم و عقرب گزیدگی استفاده می شود.
گلها به عنوان ماده پاک کننده و مقوی در معالجه نارسایی های پوستی و جلوگیری از سقط جنین استفاده می شود.
در لاس بلا هندوستان خاکستر چوب آن را برای از بین بردن موهای زائد به پوست می‌مالند.
میزان نمک های پتاسیم در کهور ایرانی به ۳۱ درصد می رسد و خاکستر چوب آن می تواند منبع مهمی از پتاس باشد.
چوب کهور ایرانی در نجاری کاربرد دارد، همچنین به شکل خمیر چوب در صنایع کاغذ سازی استفاده می شود.
برگ و میوه کهور ایرانی دارای ۶۸/۱۱ درصد پروتئین است.

آفات و امراض: بیماری خاصی این گیاه را تهدید نمیکند.

تکثیر: تکثیر این گیاه به روش کاشت بذر میباشد .
برای این منظور در بهار اقدام کنید.
ابتدا دانه های گیاه را به مدت یک روز در آب قرار دهید و سپس اقدام به کاشت آن کنید .
درصد جوانه زنی گیاه ۶۵% است.

هشدار: در هنگاه جابه جایی گیاه ، مراقب تیغ های آن باشید .

فروش طرح توجیهی ، طرح اشتغالزایی ، راه اندازی طرح پرورش کاکتوس علوفه ای

درباره کاکتوس علوفه ای

مبداء کاکتوس علوفه ای که به تازگی و به صورت تحقیقاتی در ایران کشت آن آغاز شده است از کشور تونس می باشد.

طبق برنامه ریزیهای انجام شده تا چند سال آینده تا ۴۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی و مناطق مستعد کشور به منظور تامین خوراک دام به زیر کشت کاکتوس علوفه ای ومیوه ای خواهد رفت.

برای پرورش این محصول باید خاطرنشان کرد که در صورتی که میزان بارندگی ۲۰۰ تا ۶۰۰ میلیمتر باشد این نوع کاکتوسهای بدون خار ۲۰ تا ۴۰۰ تن در هکتار علوفه تر تولید می کنند.

کاکتوس های بدون خار دارای ۸۰% آب و ۵/۱-۲% پروتئین و حدود ۵/۱% چربی و ۶/۸ % فیبر هستند.

کاشت کاکتوس های علوفه ای با مقاومت ویژه ای که به وضعیت نامساعد محیطی از جمله درجه حرارت های بالا و خشکیهای طولانی مدت و خاکهای فقیر دارند در برخی از استانهای کشور قابل گسترش است. زمان کاشت آن در فصل پاییز و یک ماه قبل از شروع اولین بارندگی و نحوه کاشت به صورت دستی است.

این گیاه تحمل یخ زدگی طولانی مدت و آب ایستادگی و شوری آب و خاک را نداشته، اما در برابر خشکسالی و کم آبی بسیار مقاوم است و می تواند با میانگین بارش سالانه ۱۰۰ میلی لیتر رشد کند و جایگزین مناسبی برای ذرت علوفه ای و دیگر محصولاتی است که به آب زیادی نیاز دارند.

این کاکتوس تولید میوه نیز می کند، میوه کاکتوس در جامعه انسانی قابل استفاده است. این گیاه در اوایل بهار به گل می نشیند و میوه های شیرین متمایل به ملس، با گوشت و آب زیاد تولید می کند که دارای خواص درمانی متعددی می باشد که مهمترین آن مربوط به بیماری های گوارشی معده است.

کاکتوس علوفه ای، گیاهی است چند ساله و گوشتی که در آب و هوای گرم و خشک با استفاده ازحداقل رطوبت خاک رشد و نمو می یابد و تاج رویشی قابل ملاحظه ای را تولید می کند. این گیاه بسیار مقاوم و کم توقع بوده و می تواند تحولی در مراتع تخریب شده منطقه بوجود آورده و در پایین ترین کلاسهای خاک مرتعی رشد می کند.

از هر هکتار مرتع آن در سال، به طور متوسط بیش از ۱۰۰ تن برگ گوشتی بدست می آید که پس ازخرد کردن به تعلیف دام سبک و تعلیف دام سنگین می رسد.

این گیاه دارای ذخیره انرژی بالایی به صورت بافت نشاسته ای بوده و واجد تعداد کثیری از املاح معدنی است که بصورت تلفیقی با سایر گونه های مرتعی، خصوصا خانواده کراسها، بخش اعظم نیاز غذایی دام را تامین می کند.

 موانع و مزایای کشت کاکتوس:

۱- دربین فاکتورهای محیطی مانع رشد کاکتوس، سرمای زمستان محدودیت اصلی ان است.

۲- دمای حساس به یخ زدگی:بین ۵/۱تا ۵/۲درجه سانتی گراد بوده بطوریکه در دمای ۷/۱درجه سانتی گراد کلادودهای جوان(ساقه ها یا شاخه های برگ شکل) در گیاهان ۹ ماهه تقریبا نابود میگردند و در دمای منفی  ۵/۲ درجه سانتی گراد متوسط خسارت یخ زدگی در گیاهان سه ساله حد اکثر خواهد بود.

۳- در بارش کمتر از ۵۰ میلیمتر کاکتوس ها بدون رشد و تولید باقی میمانند.

۳- مناطق بیش از اندازه خشک با تبخیر و تعرق بسیار زیاد و بارندگی بین ۵۰ تا ۱۰۰ میلیمتر مستعد کشت کاکتوس نیستند.

۴- خاکهایی که بیشتر از ۲۰-۱۵ درصد رس در بافت خاک دارند مناسب رشد و نمو کاکتوس نمیباشد.

۵- درخاکهای اشباع از آب و شور مقاومت چندانی نداشته و به خاک با Ph بین ۵/۸-۲/۸از خود مقاومت نشان میدهد.

 

 

شرایط مناسب رشد

 خاک مناسب برای کاشت کاکتوس علوفه‌ای باید حداکثر ۱۵- ۲۰درصد خاک رس داشته و دارای زهکشی مناسب، عمیق و سبک باشد. بهترین ph برای کاکتوس علوفه‌ای حدود ۲/۸ تا ۵/۸ است. کاکتوس علوفه‌ای به شوری خاک حساس است و شوری خاک بیش از یک دسی زیمنس بر متر و درجه حرارت زیر صفر برای کاشت این گونه دو عامل محدودکننده محسوب می‌شوند.

 نحوه تکثیر

روش تکثیر کاکتوس علوفه‌ای بسیار ساده است، تکثیر این گونه با استفاده از قطعات بوته کاکتوس امکان‌پذیر است. قطعات مورد نیاز برای تکثیر، از بوته‌های سر حال و سالم تهیه می‌شود. اندازه قطعات تهیه شده از بوته‌ها باید متوسط تا بزرگ باشد. این قطعات را در انتهای فصل رشد و با اعمال یک تنش  ملایم خشکی برداشت می‌کنند.

برداشت کاکتوس علوفه‌ای بعد از تولید

زمان کاشت کاکتوس علوفه‌ای در فصل پاییز و یک ماه قبل از شروع اولین بارندگی و نحوه کاشت به صورت دستی است. کاکتوس علوفه ای را در انتهای  فصل رشد برداشت کرده و به وسیله‌ی داس از بوته‌ها جدا می‌کنند.  میزان برداشت کاکتوس علوفه‌ای بستگی به سن گیاه، تراکم گیاه و میزان بارندگی منطقه دارد. بطور متوسط در سال اول  ۲-۴ برگ از هر بوته برداشت می‌شود و به مرور تعداد آن افزایش می‌یابد. کاکتوس‌های برداشت شده در محیط خشک و سایه نگهداری و سطح آنها را با کاه و کلش به قطر ۵-۱۰ سانتی متر پوشش می‌دهند و به منظور جلوگیری از پوسیدگی هر ۴-۶ هفته زیر و رو می‌گردند.در شرایط مناسب کاکتوس‌های علوفه‌ای را می‌توان به مدت ۶ ماه نگهداری کرد. بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده در کشور، تا چند سال آینده تا ۴۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی و مناطق مستعد به منظور تامین خوراک دام به زیر کشت کاکتوس علوفه‌ای خواهد رفت. بر اساس شرایط آب و هوایی ایران انتظار است از هر هکتار مرتع آن در سال، به طور متوسط بیش از ۱۰۰ تن برگ گوشتی بدست آید که پس از خرد کردن به تعلیف دام سبک و سنگین می‌رسد.

 

کاکتوس گیاهی است از تیره کاکتوسیان (Cactaceae) تیره‌ای از میخک‌سانان که اغلب خاردار و گوشتی هستند.

کاکتوس در ابتدا تنها در شمال و جنوب و نواحی مرکزی آمریکا رشد می‌کرد اما امروزه در بسیاری از مناطق گرم و خشک جهان توسط مردم پراکنده شده کاکتوس طی طوفانهای ناگهانی آب ذخیره کرده و آب ذخیره شده را طی ماه‌های خشکسالی به مصرف می‌رساند. کاکتوسیان در ایران گونهٔ بومی ندارند.

بیشتر کاکتوس‌ها ریشه‌های عمیقی داشته و ساقه شبکه مانندی دارند که به‌عنوان منبع ذخیره آب عمل می‌کنند ساقه کاکتوس توسط تیغ‌هایی محافظت می‌شود. کاکتوسها برگهای خیلی کوچکی داشته یا اصلاً برگ ندارند.

خاک مناسب برای کاکتوس

یکی از معیارهای تعیین کننده خاک مناسب برای کاکتوسها، آب و هوا می‌باشد. به گونه‌ای که در آب و هوای گرم نیاز این گیاهان به خاک قابل نفوذ و سبک بیشتر احساس می‌شود در حالی که در آب و هوای سرد که گیاهان نیاز به آبیاری چندانی ندارند به خاکی سنگین تر نیاز خواهد بود.

به طور کلی کاکتوسها خاک‌های با PH کمتر از ۷ تا نزدیک به ۷ را می‌پسندند. در بیشتر متون، ترکیب اصلی خاک کاکتوسها در اندازه‌های زیر سفارش شده است:[۱]

  • ۱ قسمت خاک باغچه + ۱ قسمت شن و ماسه (به نسبت مساوی) + ۱ قسمت کمپوست (مواد پوسیده گیاهی و خاک برگ)، یا
  • یک دوم قسمت خاک رسی + ۱ قسمت ماسه + ۱ قسمت خاک باغچه، یا
  • ۱ قسمت کمپوست + ۱ قسمت خاک پیت + یک قسمت ماسه

هرگاه به ترکیب‌های بالا در انتها، ۵ درصد خاک زغال اضافه شود اثر ویژه‌ای در جلوگیری از پوسیدگی و دیگر بیماری‌های قارچی خواهد داشت (حضور پتاس در خاک زغال، باعث این امر می‌شود).

البته در متون مختلف و در گفته‌های افراد با تجربه در زمینه تولید و پرورش کاکتوس به فرمول‌های مختلف دیگری نیز اشاره شده است. برخی از افراد در ترکیب خاک خود از کود حیوانی و برخی دیگر از ورمی کمپوست استفاده می‌کنند. به عنوان مثال می‌توان به این ترکیب اشاره کرد:

دو قسمت شن ریز شسته شده و شیرین (فاقد املاح) + کمتر از یک قسمت کود گاوی پوسیده + یک قسمت خاک برگ پوسیده با اندازه متوسط ذرات + مقدار بسیار کمی از قطعات خورد شده زغال چوب (این فرمول را بر اساس اطلاعات ذکر شده در تابلوی اطلاع‌رسانی باغ گلهای اصفهان در این قسمت ذکر کردم). خاک مناسب دیگری که معمولاً استفاده می‌کنند ۶۰درصد شن شسته شده ۲۰درصد پیت ماس و ۱۵درصد ورمی کمپوست بعلاوه مقداری زغال می‌باشد

شرایط محیطی مناسب برای کاکتوس

حرارت

این گیاه، به حد متوسط گرما در فصل بهار تا پاییز و شبهای خنک نیاز دارد. هوای زمستان باید خنک باشد (حدود ۱۰ تا ۱۴ درجه سانتی گراد).

کاکتوس‌هایی که تار دارند باید در محلی با دمای حداقل ۱۶ درجه نگهداری شوند. همچنین توجه داشته باشید که تهویه مناسب از جمله نیازهای کاکتوس است.

بهترین درجه برای نگهداری کاکتوس‌ها ۱۸ تا ۳۲ درجه سانتی گراد می‌باشد.[۲]

نور

باید توجه داشته باشید که میزان تابش نور و روشنایی محیط نگهداری کاکتوس‌ها در شکل ظاهری کاکتوس‌ها، رنگ گل، تعداد گل‌ها، ساقه‌ها و شکل غنچه‌های گل اهمیت فراوانی دارد. اما توجه داشته باشید به طور کلی، کاکتوس‌ها به نور زیاد (نزدیک پنجره‌های شرقی و غربی) و نور خیلی زیاد (نزدیک پنجره‌های جنوبی) نیاز دارند.[۲] نکته حائز اهمیت در مورد میزان نور محیط نگهداری کاکتوس‌ها در این است که چنانچه نور محیط کم باشد کاکتوس‌ها طراوت و زیبایی خود را از دست می‌دهند، و در مورد کاکتوس‌هایی که گل دارند، توانایی گل دهی خود را از دست می‌دهند. کاکتوس بعد از مدتی در نور کم ازبین می‌رود البته نور زیاد در تابستان باعث آفتاب سوختگی می‌شود

رطوبت

رطوبت برای گیاه کاکتوس اهمیت چندانی ندارد. چرا که بومی مناطق خشک و صحراهای آمریکا می‌باشد

هوا

آب و هوای گیاه کاکتوس باید تقریباً گرم یا کوهستانی باشد

زیر خانواده‌های کاکتوس

کاکتوس‌ها به سه گروه زیر تقسیم می‌شوند:

  • زیر خانواده پرسکیه Pereskia
  • زیر خانواده اوپنسیه Opuntia
  • زیر خانواده کاکتاسهcactaceae

برای دانستن تفاوت میان این سه دسته باید به تفاوت‌های ظاهری و ژنتیکی آنها دقت کرد. دسته اول در واقع کاکتوسهایی هستند که کاملاً داری برگ می‌باشند و از نظر ظاهری تا حدودی مانند گلهای رز رونده می‌باشند با این تفاوت که آنها از خانواده کاکتوسها و دارای آرئول هستند. دسته دوم کاکتوسهایی هستند که دارای برگهای موقتی هستند که در جوانه‌های نو ظهور دیده می‌شوند و به سرعت و بر اثر افزایش سن و کمبود رطوبت می‌ریزند. دسته سوم کاکتوسهایی هستند که اصلاً و ابداً برگی در آنها مشاهده نمی‌شود که این دسته تمامی خانواده‌های اکینو کاکتوس و انواع سروس‌ها را شامل می‌گردند.

زیر خانواده پرسکیه Pereskia

زتا معمولی باPH حدود ۵/۶ – ۵/۷ نگهداری می‌شوند و قلمه‌های ساقه این گیاهان براحتی در ماسه ریشه‌دار می‌شوند (برای تکثیر مشکلی ندارند).

زیر خانواده اوپنسیه Opuntia

کاکتوس‌های اوپنسیه به فارسی کاکتوس‌های راکتی نامیده می‌شوند؛ که در برگیرنده انواع کاکتوس‌های برگ پهن، راکتی، زرد، راکت درشت و کوچک هستند. این دسته از کاکتوس‌ها گاهی در مناطق گرمسیری میوه‌های خوراکی تولید می‌کنند که مصارف دارویی دارد.

زیر خانواده سریوس cereus

(باید دانست که زیر خانواده‌ای به این نام وجود ندارد، دسته کاکتاسه cactaceae درست است که انواع کاکتوسهای ستونی (سروس‌ها) دراین طبقه قرار می‌گیرند)

 

کاکتوس‌های کشیده و مخروطی در زیر خانواده سریوس قرار دارند. این دسته از کاکتوس‌ها در مناطق سردسیری در فضای گلخانه‌ها قابل حفاظت و نگهداری می‌باشند. این گیاهان به دلیل خارهای گزنده و حساسیت‌زا ایجاد مشکل می‌کنند پس در منازل از دسترس بچه‌ها دور نگه دارید. مامیلاریا از جمله کاکتوس‌های کوچک و ریز هستند که گل دهی منظم هر ساله دارند. این کاکتوس بسیار کوچک و دارای فرم دایره‌ای کوچک هستند. گیاه لی توپس که به کاکتوس شباهت دارد عیناً شبیه یک تخته سنگ است که از وسط آن یک گل خارج شده‌است (شبه کاکتوس).

پرورش کاکتوس‌ها

ترکیب خاکی کاکتوس‌ها، باید شنی رسی و درصد بیشتری از شن یا سنگریزه باشد. کاکتوس‌ها آبیاری منظم و با فواصل بیش از گیاهان معمول نیاز دارند و بسته به سرعت رشد و فصل، تعداد و فواصل آبیاری تنظیم می‌شود. کاکتوس‌ها در مناطق گرم و پر نور رشد می‌کنند زیرا بومی آمریکای لاتین هستند. کاکتوس‌ها به نور زیادی احتیاج دارند و در محیط‌های کم نور معمولاً رشد علفی می‌کنند و منظره ظاهری آن‌ها از حالت کاکتوس بودن خارج می‌شود.

تکثیر کاکتوس‌ها

تکثیر کاکتوس‌ها به دو شیوه انجام می‌شود:

  • جنسی
  • غیر جنسی

بعضی از کاکتوس‌ها نظیر مامیلاریا گل دهی منظم هر ساله دارند. بذر سیاه رنگ کوچک تولید می‌کنند. بعضی دیگر از کاکتوس‌ها نظیر زیئو کاکتوس که گل‌های بسیار کم دوامی دارند تولید بذر کمتری می‌کنند.

 

تکثیر بذری کاکتوس‌ها

عموم کاکتوس‌ها بذرهای بسیار ریز با قوه نامیه نسبتاً کوتاه دارند. نکات مهم در کشت بذری کاکتوس: – بذرها قوه نامیه مناسبی داشته باشند؛ یعنی تعداد جوانه زنی گیاه در زمان معین به اندازه قابل قبول باشد؛ نحوه کشت طوری باشد که بذرهای ریز بتوانند جوانه بزنند؛ بنابراین کاکتوس‌ها را در سبدهای پلاستیکی کم عمق با یک خاک بسیار سبک (ترجیحاً پیت ماس) کشت می‌کنند. آبیاری بسترهای کشت در پای گیاه انجام می‌گیرد، یا اینکه سبدها را در ظرف‌های آبی قرار داده که بتدریج آب را جذب می‌کند و گیاه و بذرها مرطوب شده و بعد جوانه می‌زنند. مثل هر گیاه دیگر بذرکاری باعث طولانی شدن زمان رشد و نمو و بلوغ گیاه می‌شود.

 

تکثیر رویشی کاکتوس

قلمه زدن

عمده‌ترین تکثیر رویشی کاکتوس‌ها قلمه زدن (به انگلیسی: Cutting) است. قلمه زدن در کاکتوس به فصل بستگی دارد و بهترین فصل برای آن اوایل تابستان می‌باشد. بطوری که آن‌ها را در یک بستر سبک و محیط با رطوبت کافی با آبیاری منظم کشت می‌کنند. اما قبل از اینکه قلمهٔ کاکتوس مخصوصاً کاکتوس‌های گوشتی نظیر سرئوس‌ها وارد بسترهای کشت شوند باید شیرآبه گیاه را قطع کرد. برای انجام چنین عملی قبلاً قطعات جدا شده یا قلمه‌های کاکتوس را به مدت چندین ساعت در معرض تابش مستقیم آفتاب در تابستان قرار می‌دادند تا اینکه جریان شیرآبه قطع می‌شد و سپس اقدام به کشت آن می‌کردند. اما امروزه با توجه به اینکه ریشه‌دار کردن گیاهان در کمترین زمان حائز اهمیت است قلمه‌ها را در آب ولرم حدود ۴۵ درجه سانتی گراد قرار می‌دهند؛ که در نتیجه جریان شیرآبه قلمه‌ها قطع می‌شود. سپس آنها را در بستر کاشت قرار می‌دهند. روش معمول این است که قلمه با توجه به سطح برش داده شده چند روزی در سایه وسپس در شن خالی کاشته می‌شود

پیوند زدن

کار دیگری که بیشتر به‌عنوان یک هنر به نظر می‌رسد عمل پیوند (به انگلیسی: Grafting) در کاکتوس است. آنچه مسلم است سرئوس‌ها یا کاکتوس‌های مخروطی، پایه‌های بسیار خوبی برای بیشتر مامیلاریاها یا اوپنسیه‌ها هستند. از پای‌های خوب دیگر سند پدرو است

میوه کاکتوس

 

امروزه میوه کاکتوس به عنوان میوه درجه اول در بعضی از کشورها مورد علاقه مردم است.

کشور مراکش به عنوان یکی از بزرگترین صادرکننده این میوه‌است که مناطق وسیعی را در این کشور دربر گرفته‌است. البته میوه کاکتوس باید به خوبی برسد تا قابل استفاده گردد. زیرا خارهای بسیار ریز میوه کاکتوس بعد از رسیدن از میوه جدا شده و می‌شود میوه را با خیال راحت میل نمود. البته اگر میوه را کال بچینیم خارهای میوه بر آن باقی خواهند ماند و حتی با زرد شدن رنگ میوه باز همه خارها نخواهند ریخت. میوه کاکتوس بسیار مقوی بوده و دارای طبعی بسیار گرم می‌باشد. مزه آن نیز مابین مزه آناناس و کیوی و انبه می‌باشد. به دلیل داشتن پوست ضخیم میوه تا مدتها حتی در بیرون یخچال هم قابل به نگهداری می‌باشد. درون میوه نیز تخمهای ریزی وجود دارد که سفت بوده و کمی خوردن میوه را مشکل می‌نماید.