RSS 

عقرب، انواع عقرب، فروش عقرب، فروش انواع عقرب

فروش طرح توجیهی ، طرح اشتغالزایی ، راه اندازی طرح پرورش  عقرب

Image result for ‫عقرب‬‎

عقرب های ایرانی گزنده ترین عقرب ها در جهان هستند. مأوای این موجودات در بیابان هاست، در دشت کویر و دشت لوت زیاد به چشم می خورند و همینطور در خوزستان، که سرزمین عقرب هاست و مهلک ترین عقرب های سمی در آنجا ریست می کنند. شاید شما هم یکی از چند میلیون آدمی باشید که در مورد این موجودات کنجکاوی می کنید. اگر اینطور است پس این گزارش سرنخی را از دست ندهید.

ضدگلوله

سرسخت ترین و مرگبارترین موجود دنیا

«عقرب ها موجودات شگفت انگیز و البته خطرناکی هستند که همیشه کنجکاوی بشر را برانگیخته اند. این کنجکاوی ها در مورد اینگونه از بندپایان خاص، باعث شده محققان به نتایج باورنکردنی در مورد این جانور دست پیدا کنند. قبل از هر چیز بهتر است در مورد مقاومت عقرب بگوییم. عقرب ها تنها موجوداتی هستند که اشعه رادیواکتیو تاثیری بر آنها ندارد! با بررسی که بر روی ضعیف ترین عقرب ها انجام شده، مشخص شده است که ضعیف ترین انواع این موجود می توانند ۴۰ هزار راد (راد واحدی است برای اندازه گیری جذب تشعشعات پرتوهای یون) را تحمل کنند. کافی است بدانید این آمار در مورد انسان کمتر از ۶۰۰ راد است. این یعنی اینکه با این ویژگی، عقرب ها می توانند از انفجار اتمی هم جان سالم به در ببرند!»

گادیوم در خوزستان

شاید شما هم یکی از مخاطبان خبرهای تاسفبار در مورد مرگ کودکان در خوزستان باشید. پایان هایی که متهم اصلی اش گزش عقرب است. آقای جوهری از عقرب های خاص سرزمین خوزستان می گوید: «در خوزستان دو گونه عقرب خطرناک با عنوان «خوزستانوس» و «ایرانوس» زیست می کنند که به آنها عقرب های دم طلایی و عقرب های سیاه هم می گویند. جالب است بدانید که ایرانوس و خوزستانوس به نام عقرب ایرانی در لیست بندپایان سمی دنیا به ثبت رسیده است.

در کنار این دو گونه، سه گونه کژدم خطرناک هم در خوزستان زندگی می کنند که تا به حال مرگ بر اثر گزش های مرگبار آنها بسیار گزارش شده است. عقرب های خوزستان بالاترین میزان گزیدن را در دنیا به خود اختصاص داده اند. (همی سکورپیوس لپتوروس) یکی از آنهاست. عقربی که زرد رنگ است و جثه کوچکی دارد. در خوزستان به آنها «گادیم» می گویند. نرهای گادیم خطرناکترند. آنها به خاطر دم بلندشان به راحتی می توانند سم خود را وارد بدن قربانی کنند.

گونه گادیوم از عقرب هایی است که برای گزیدن تعلل نمی کند. همچنین گادیوم از وارد کردن بیشتر از حد سم خود در بدن قربانی، ابایی ندارد. این ویژگی دست و دلبازی برای تزریق سم در گادیوم ها آنها را به خطرناکترین عقرب ها در خوزستان و ایران تبدیل کرده است. (کمپسوبوتوس ماتهیزنی) گونه دیگری است که جثه بسیار کوچک و بدن باریک و کشیده ای دارد. این عقرب به رنگ زرد یا آجری است. ماتهیزنی هم از گونه ای است که باید آن را در خطه خوزستان سراغ گرفت، چیزی که اینگونه عقرب را به شهرت رسانده سهم مهلک آنهاست.

سم ماتهیزنی ها به راحتی می تواند درصد باورنکردنی از گلبول های قرمز خون را تخریب کند. شاید تا به حال عنوان عقرب سیاه را شنیده باشید؛ عنوانی که مو بر بدن آدمی سیخ می کند. «آندرکتونوس کراسیکودا» در واقع همان عقرب سیاه است. کراسیکودا جثه درشت تری نسبت به دو گونه قبلی دارد. رنگ آن سیاه یا قهوه ای تیره است. اینگونه نه تنها در خوزستان بلکه در تمامی نقاط ایران پراکندگی دارد. سم کراسیکودا نیز کشنده است. البته نه بیشتر از دو گونه دیگر. شاید این به خاطر رنگ سیاه و شکل و شمایل رعب انگیزش باشد که همه تصور می کنند مهلک ترین و مرگبارترین عقرب دنیاست.

عقرب؛ موجودی در همه مکان ها

 با توجه به مقاومت بدنشان می توانند هر جایی زندگی کنند و مدت ها دوام بیاورند. «هم در محیط خارج از خانه در شکاف و در زیر سنگ ها، زیر پوست درخت، بین هیزم ها و … یافت می شوند و هم در محیط داخل خانه، حمام، دستشویی، آشپزخانه و محیط های مرطوب. این جانوران قادرند هر جایی زیست کنند. آنها موجوداتی شب فعالند. عقرب ها در طول روز در گوشه ای بی حرکت مخفی می شوند و وقتی شب فرا رسید از کمینگاه خود بیرون می آیند و شروع به فعالیت می کنند.

عقرب حرکت نمی کند مگر اینکه بخواهد شکمش را سیر کند. این موجود، شب ها به دنبال شکار است. عقرب ها از پاهای بلند جلویی خود برای پیدا کردن غذا استفاده می کنند و بعد از یافتن طعمه، آن را به وسیله چنگال های شان می گیرند. این شکارچیان کوچک، سم کشنده خود را از طریق نیش که در انتهای دم آنها وجود دارد، به شکار خود تزریق می کنند.»

خوزستان؛ سرزمین عقرب های کشنده

اما چطور می شود خطرناکترین عقرب را شناخت. برخی معتقدند که از روی رنگ عقرب ها می شود سمی ترین آنها را تشخیص داد اما آقای جوهری در این باره نظر متفاوتی دارد. «بیشتر افراد تصور می کنند خطرناک بودن عقرب به رنگ آن بستگی دارد اما باید گفت که این تصور غلطی است و رنگ عقرب هیچ نقشی در غلظت سم یا خطرناک بودن آن ندارد، برخی می گویند که عقرب زرد خطرناکترین عقرب است، برخی هم می گویند که عقرب سیاه، خطرناکتر است اما هیچ کدام از این نظریه ها درست نیست، در واقع خطرناکترین عقرب ها در نواحی خشک و گرمسیری زیست می کنند، چرا که در این نواحی، میزان غلظت سم بیشتر است.

در استان خوزستان با توجه به شرایط آب و هوایی، عقرب ها کشنده تر هستند. جالب است بدانید اگر عقربی را از نواحی دیگر به این استان منتقل کنید، به علت شرایط آب و هوایی خاص این منطقه، ظرف چند روز سم عقرب چندین برابر غلیظ و کشنده تر می شود.

صرفه جویی در سم

با اینکه عقرب های استان خوزستان دارای بالاترین میزان غلظت سم هستند اما با اینحال، ویژگی خاصی در عقرب ها وجود دارد که کمی از این نگرانی ها را برطرف می کند. «خوشبختانه عقرب ها برای خرج کردن سم شان کمی محتاط هستند. باید گفت حتی خطرناکترین عقرب ها هم هنگام گزش انسان معمولا تمامی سم خود را تزریق نمی کنند چرا که عقرب در مصرف سم صرفه جویی می کند و همیشه در گزش اول با تزریق مختصری آنزیم، سعی در دور کردن دشمن دارد اما اگر اسیر شود و راه فراری نداشته باشد مجبور به تزریق سم اصلی خود می شود. عقرب برای جایگزینی سم خود نیاز به تغذیه بیشتری دارد و برای همین زیاد مایل نیست که سم خود را هدر بدهد.»

افسانه ای در مورد عقرب ها

خیلی ها تصور می کنند وقتی عقرب در میان آتش محصور شود یا در شرایط سخت قرار گیرد، خودکشی می کند. خودکشی که با نیش زدن به خود انجام می شود. آقای جوهری در این باره می گوید: «این تصور فقط یک افسانه است و از نظر علمی کاملا غلط است. عقرب ها مانند جانوران دیگر در برابر هر شرایط سختی تا دم آخر مقاومت می کنند اما اینکه چرا عقرب ها در میان حلقه آتش می میرند، به میزان مقاومت عقرب در برابر گرما بستگی دارد و علت آن بالا رفتن درجه حرارت اطراف است نه خودکشی. عجیب است موجودی که در بیابان ها زیست می کند، در دمای بالا نمی تواند دوام بیاورد!

بیشتر عقرب ها در دمای ۴۰ درجه به بالا می میرند. این در حالی است که دمای بسیار پایین و در حد صفر درجه را به خوبی تحمل می کنند. علت مرگ عقرب در حرارت بالا به دلیل از دست دادن سریع آب بدن، انعقاد همولنف و انسداد عروق و مجاری است. به این دلایل است که عقرب در میان آتش می میرد. همانطور که گفتیم این حیوانات شب فعال اند و در بیابان هم اینگونه رفتار می کنند چرا که در طول روز اگر از سایه و پناهگاه شان بیرون بیایند، مرگ شان حتمی است.

موجودی سرسخت

عقرب ها هم مانند تمام شکارچیان برای به چنگ آوردن طعمه شان از روش های خاصی استفاده می کنند. «عقرب ها طعمه را ابتدا نیش می زنند و سپس با آرواره های پولادین خود شروع به خرد کردن بدن طعمه می کنند. آنها با کمک ترشح آنزیم، شکارشان را تمام و کمال می خورند، حتی استخوان هایش را.

این آنزیم استخوان را در یک چشم بر هم زدن به صورت مایع درمی آورد. جالب است بدانید که عقرب ها بیشتر عملیات هضم را در دهانشان انجام می دهند. این بندپایان سمی با کمک آنزیم مخصوصی، غذا را در دهانشان به صورت مایع درآورده و بعد وارد مری می کنند. البته این کار، کار طاقت فرسایی است و شاید باورتان نشود که عمل خوردن غذا در عقرب ها ساعت ها به طول می انجامد و گاهی یک شبانه روز طول می کشد.»

یکی از نکات جالب توجه و عجیب در مورد این موجودات وابستگی آنها به آب و اکسیژن است. آقای جوهری در این باره می گوید: «عقرب ها به آب چندانی نیاز ندارند. آنها خیلی کم اتفاق می افتد که آب را به صورت جداگانه بنوشند. در واقع آنها آب مورد نیاز بدنشان را از بدن طعمه ها تامین می کنند. عقرب ها موجودات سرسختی هستند. این جانوران به اکسیژن خیلی کمی نیاز دارند، طوری که ۲۴ ساعت می توانند بدون اکسیژن در عمق آب ها زنده بمانند یا اینکه ماه ها در یک بطری دربسته دوام می آورند.»

به گفته آقای محقق، این بندپایان در مقابله با گرسنگی و تشنگی هم بسیار مقاوم هستند و به راحتی می توانند تا ۳ ماه بدون آب و غذا زنده بمانند!

عقرب ها چگونه می گزند؟

زهر دردناک عقرب

شاید برای شما هم این سوال پیش بیاید که عقرب ها چگونه و در چه شرایطی از سم خود استفاده می کنند؟ علائم عقرب گزیدگی چیست و چگونه می توان از دست این سم کشنده جان سالم به در برد؟

وی در ادامه برایمان از رفتار خاص این جانور در هنگام حمله می گوید: «عقرب ها در هنگام احساس خطر، ترجیح می دهند فرار کنند تا اینکه حمله کنند. این موجودات تنها زمانی از سم خود استفاده می کنند که راهی برای فرار نداشته باشند. زهر عقرب مایع شفاف و بی رنگی است که ویژگی قلیایی دارد. شکی نیست که زهر عقرب ها باعث از بین رفتن گلبول های قرمز خون می شود. این ویژگی در سم برخی عقرب ها بیشتر و شدیدتر است. تورم دردناک و تغییر رنگ محل گزش از علائم اولیه گزش عقرب است. تشخیص سمی بودن یا سمی نبودن زهر عقرب ها کار آسانی نیست و توصیه می شود بلافاصله بعد از عقرب گزیدگی، بیمار را نزد پزشک ببرند.»

البته نگران نباشید برای هر سم عقرب، پادزهری وجود دارد که در مواقع اضطراری از آن استفاده می شود. «پادزهر عقرب عوارض دارد و سعی می شود تا آنجایی که امکان دارد از آن استفاده نشود اما در مورد کودکان و سالمندان باید گفت که این گروه در مقابل زهر عقرب مقاومت کمتری دارند. به هر حال در این مواقع نباید زمان را از دست داد. البته نمی توانم دقیقا بگویم چند ساعت فرصت دارید تا فرد دچار عقرب گزیدگی را نجات بدهید چرا که مقدار سم و همچنین نوع غلظت زهر عقرب ها متفاوت است.»

خطرناک ‌ترین عقرب نوع زرد آن موسوم به عقرب زرد است. بدنی باریک و ظریف، دمی بلند و رنگی زرد دارد.

چون عقرب‌ها روز به استراحت و شب‌ها به شکار می‌پردازند، اغلب کسانی که در شب کار می‌کنند، بیشتر در معرض نیش عقرب هستند.

علائم و نشانه‌های عقرب‌زدگی

محل گزش عقرب بر خلاف مار، یک نقطه است. شایع‌ترین نشانه عقرب‌زدگی درد سوزاننده آنی، تورم در حال پیشرفت، تغییر رنگ در محل گزش و در مراحل بعدی تهوع و استفراغ، آبریزش از دهان، بی‌قراری و اضطراب، تشنج، بی‌حسی، گزگز انگشتان، بی‌اختیاری ادرار و مدفوع و اختلال هوشیاری است.

معمولا سم عقرب زرد در محل گزش باعث زخم ، تاول و التهاب شدید می گردد که شبیه سوختگی درجه ۳ است. این زخم به راحتی قابل ترمیم نیست و اگر فرد آسیب‌دیده تحت مداوا قرار نگیرد، این سم می‌تواند موجب تخریب خون، نارسایی کلیه ، مشکلات روانی و مرگ شود.

فردی که دچار گزش با عقرب زرد می‌شود، لازم است ضمن تزریق پادزهر، خون وی نیز تعویض شود که در خیلی موارد مؤثر واقع نشده و منجر به مرگ می‌شود.

امروزه پادزهر سم عقرب زرد کیفیت لازم را برای کاهش اثرات مهلک سم این عقرب ندارد و استفاده زیاد از حد آن نیز می‌تواند در مفاصل فرد آسیب دیده رسوب نماید و دردهای مفصلی را ایجاد کند.

البته اخیرا محققان ایرانی توانسته‌اند از زهر عقرب زرد، پادزهری تولید نمایند تا با تزریق آن به فرد آسیب‌دیده، علاوه بر درمان وی، مانع گسترش عوارض مربوط به گزش شوند.

توصیه‌ ها

هنگامی که به شهرهای کویری و جنوبی به ویژه خوزستان سفر می‌کنید، از افراد بومی منطقه بخواهید تا برای دوری و پیشگیری از گزیدگی عقرب‌ها به شما کمک کنند.

هرگز پابرهنه روی زمین راه نروید و لباس‌های پوشیده و آستین بلند بپوشید.

کودکان به دلیل سیستم ایمنی ضعیف‌تر در مقایسه با بزرگسالان زودتر به سم عقرب واکنش نشان می‌دهند، بنابراین کودکان خود را هنگام بازی در سفر کنترل کنید.

توجه:

اگر عقرب شما را نیش زد، خونسردی خود را حفظ کنید.

به آرامی محل گزش را با آب و صابون بشویید یا با الکل مالش دهید.

عضو آسیب‌دیده را به دلیل جلوگیری از گسترش سم به سمت قلب، در سطحی پایین‌تر از سطح قلب قرار دهید و فورا به مراکز درمانی مراجعه کنید.

 فروش طرح توجیهی ، طرح اشتغالزایی ، راه اندازی طرح پرورش عقرب
 

سرسخت ترین و مرگبارترین موجود دنیا

 

 

اولین چیزی که با شنیدن نام عقرب به ذهن خطور می کند نیش دردناک این جانور بندپای کوچک خواهد بود. جالب این که بسیاری بدون این که نیش عقرب را تجربه کرده و یا حتی اطلاعات چندانی در مورد این جانور زیبا و کوچک داشته باشند با شنیدن واژه ی «عقرب» ناخودآگاه دچار ترس می شوند. اما واقعیات جالبی در مورد این حیوان بندپا وجود دارد که مطمئناً بسیاری از افراد هیچ اطلاعی در مورد آن ها نداشته و شنیدن این واقعیات برایشان جالب خواهد بود. به همین دلیل در ادامه ی این مطلب می خواهیم اطلاعات بیشتری در مورد این جانور دوست داشتنی در اختیار شما قرار دهیم که بدون شک برای شما جالب خواهند بود. با ما همراه باشید.

۱- عقرب ها بچه زا هستند

GettyImages-73554619-58d98f493df78c51625bef8b-w700

برخلاف حشرات که عموماً تخم می گذارند، عقرب ها بچه می زایند که در اصطلاح علمی به آن «زنده زایی» (viviparity) گفته می شود. در واقع برخی از انواع عقرب ها ساختاری شبیه رحم دارند که نوزادان موجود در آن هم از مواد مغذی همراه نطفه استفاده کرده و هم از غذایی که از جانب مادر تامین می شود تغذیه می کنند. برخی دیگر از انواع عقرب ها نیز چنین ساختاری ندارند و غذایشان به طور مستقیم از جانب مادر تامین می شود.

دوره ی بارداری در این جانور کوچک بسته به گونه ی عقرب می تواند بین ۲ ماه تا ۱۸ ماه متفاوت باشد. بعد از تولد، نوزاد عقرب روی پشت مادر رفته و تا زمان اولین پوست اندازی همان جا باقی می ماند. بعد از اولین پوست اندازی، عقرب های جوان مادرشان را ترک می کنند.

۲- عقرب ها عمر طولانی دارند

 

در مقایسه با دیگر جانوران، بندپایان عمر نسبتاً کوتاهی دارند و بسیاری از حشرات تنها چند هفته یا نهایتاً چند ماه زنده می مانند. اما عقرب ها در میان بسیاری از بندپایان از بیشترین طول عمر برخوردارند. در طبیعت، عقرب ها بین ۲ تا ۱۰ سال زنده می مانند اما این مدت در اسارات تا ۲۵ سال نیز افزایش خواهد یافت.

۳- عقرب ها موجوداتی باستانی هستند

 

اگر می توانستید به ۳۰۰ میلیون سال قبل برگردید با اجداد عقرب ها مواجه می شدید که شباهت بسیار زیادی به نوادگان امروزی خود دارند. فسیل های کشف شده از این جانور نشان می دهد که عقرب ها از دوران کربونیفر تاکنون تغییر چندانی نکرده اند. به احتمال فراوان اولین اجداد عقرب ها در دریاها زندگی می کردند و بسیاری از آن ها نیز آبشش داشته اند و در دوره ی سیلورین،۴۲۰ میلیون سال پیش، برخی از این موجودات راهشان را به سمت خشکی پیدا کردند. اولین گونه از عقرب های خشکی زی چشم های مرکب داشته اند.

 

۴- عقرب ها بسیار جان سخت هستند

 

بندپایان برای بیش از ۴۰۰ میلیون سال در خشکی زندگی کرده اند و عقرب های امروزی تا ۲۵ سال نیز می توانند زندگی کنند. این موضوع اتفاقی نیست زیرا عقرب ها قهرمانان زنده ماندن هستند. یک عقرب می تواند تقریباً یک سال تمام را بدون غذا زنده بماند. از آن جا که عقرب ها مانند خرچنگ نعلی دارای شش های کتابی هستند می توانند بیش از ۴۸ ساعت نیز در زیر آب زنده بمانند.

همچنین عقرب ها معمولاً در محیط های خشن و گرم و خشک به راحتی زندگی می کنند و تنها از طریق رطوبتی که از طعمه ی خود بدست می آورند می توانند آب مورد نیاز بدنشان را تامین نمایند. میزان متابولیسم بدن عقرب ها بسیار پایین است و تنها به اندازه ی یک دهم حشرات به اکسیژن نیاز دارد. به طور کلی می توان گفت که عقرب ها به سختی از بین می روند.

 

۵- عقرب ها عضو خانواده ی عنکبوتیان هستند

 

عقرب ها بندپایانی هستند که به خانواده ی عنکبوتیان تعلق دارند. عنکبوتیان شامل عنکبوت ها، مایت ها، کنه ها وعنکبوت های خرمن و تمامی موجودات شبیه عقرب که در واقع عقرب نیستند مانند شبه عقرب ها خواهد بود. عقرب ها نیز مانند پسرعموهای بندپای خود بدنی دو قسمتی دارند که شامل سر و سینه و شکم به عنوان یک قسمت و  پاها می باشد. اگر چه عقرب ها شباهت های ساختاری متعددی با دیگر انواع عنکبوتیان دارند اما دانشمندانی که تکامل این موجود را بررسی کرده اند بر این باورند که عقرب ها ارتباط نزدیک تری با خانواده ی عنکبوت های خرمن دارند.

۶- عقرب ها قبل از جفت گیری می رقصند

 

مراسم پیش از جفت گیری عقرب ها بسیار پیچیده و پراتفاق است که در اصطلاح علمی به آن «promenade à deux» به معنای تحت اللفظی «پیاده روی دو نفره» است. این رقص هنگامی شروع می شود که عقرب نر و ماده به هم نزدیک می شوند. در واقع عقرب نر پای حسی عقرب ماده به نام «گیره پا» (pedipalp) را گرفته و با حرکاتی شبیه رقص آن را عقب و جلو می کند تا مکان مناسب را برای دستگاه تناسلی خود موسوم به «spermatophore» که مجرایی حاوی اسپرم است پیدا کند.

وقتی که وی اسپرم های خود را در جای مناسب قرار داد، بدن عقرب ماده را به سمت آن می برد و دستگاه تناسلی عقرب ماده را طوری روی این اسپرم ها باز نگه می دارد که او بتواند اسپرم ها را به درون خود بکشد. در طبیعت، به محض این که عمل جفت گیری به پایان رسید عقرب نر به سرعت از عقرب ماده دور می شود. اما در اسارت، عقرب ماده که از رقص عقرب نر به وجد آمده او را می خورد.

 

۷- عقرب ها در تاریکی می درخشند

 

به دلایل خاصی که دانشمندان هنوز بر سر آن ها توافق ندارند، عقرب ها در زیر نور فرابنفش می درخشند. درواقع پوسته سخت یا پوست بدن عقرب نور فرابنفش را جذب کرده و آن را به صورت نوری دیدنی منعکس می کند و همین موضوع کار را برای عقرب شناسان آسان کرده است. در واقع این دانشمندان با گرفتن یک نور تیره بر روی محل زیست عقرب باعث می شوند که عقرب ها به سادگی و با بدن روشنشان خود را نشان دهند.

اگر چه تا چندین دهه ی پیش تنها ۶۰۰ گونه عقرب شناسایی شده بود اما محققان در سال های اخیر با استفاده از نور فرابنفش بیش از ۲٫۰۰۰ گوونه عقرب را شناسایی کرده اند. هنگامی که عقرب پوست اندازی می کند پوست جدید آن نرم بوده و در ابتدا فاقد ماده ای است که بتواند نور فلورسنت تولید کند. از این رو عقرب هایی که تازه پوست اندازی کرده اند در تاریکی خود را نشان نمی دهند. جالب این که فسیل عقرب ها نیز با وجود این که صدها میلیون سال در دل سنگ ها بوده اند نیز همچنان خاصیت فلورسنت خود را حفظ کرده و در تاریکی می درخشند.

۸- عقرب ها هر چیزی که بتوانند را شکار کرده و می خورند

 

عقرب ها در شب شکار می کنند و رژیم غذایی آن ها را اغلب حشرات، عنکبوت ها و دیگر عنکبوتیان و بندپایان تشکیل می دهند، با این وجود برخی دیگر نیز از کرم خاکی و کرم حشرات تغذیه می کنند. قاعدتاً عنکبوت های بزرگ تر می توانند طعمه های بزرگ تری را بخورند. از این رو دیده شده که برخی عقرب ها بزرگ جوندگان کوچک و مارمولک نیز شکار کرده اند. روی هم رفته باید گفت که بسیاری از عقرب ها هر چیزی که بتوانند شکار کنند و به نظرشان خوشمزه باشد را خواهند خورد و برخی دیگر نیز تنها از حشرات و گونه های خاصی مانند سوسک ها یا عنکبوت های نقب زن تغذیه می کنند. در مواردی که غذا نایاب باشد نیز عقرب مادر نوزادهای خود را می خورد.

۹- عقرب ها سمی هستند

 

بله عقرب ها در بدن خود زهر تولید می کنند. دم ترسناک عقرب در واقع از ۵ بخش شکمی با یک دماغه ی رو به بالا و یک تکه پایانی با نوکی تیز به نام «تلسون» (telson) تشکیل شده است. زهر در قسمت تلسون ساخته می شود که در انتهای آن یک مجرای نوک تیز باریک مانند سوزن قرار دارد که به آن «نیش» (aculeus) گفته می شود و در واقع زهر از طریق این ابزار نوک تیز وارد بدن قربانی می گردد. عقرب می تواند زمان تولید زهر و مقدار قدرت این زهر را کنترل کند و این کار را بر اساس نیاز به کشتن طعمه یا دفاع از خود در برابر شکارچیان انجام می دهد.

۱۰- تمامی عقرب ها خطرناک نیستند

scorpion.jpg.838x0_q67-w700

مطمئناً همه ی عقرب ها نیش می زنند و درد حاصل از نیش آن ها خوشایند نخواهد بود. اما واقعیت این است که تنها با چند مورد استثنا، عقرب ها خطر چندانی برای انسان ندارند. از ۲٫۰۰۰ گونه ی شناخته شده ی عقرب ها در جهان، تنها ۲۵ گونه زهری آن چنان قوی تولید می کنند که می تواند جان یک انسان بالغ را به خطر بیاندازد. کودکان در مقابل زهر عقرب ها اسیب پذیرتر هستند زیرا اندازه ی بدن آن ها کوچک تر است. در ایالات متحده نوعی عقرب به نام «Arizona bark scorpion» در بیابان های ایالت آریزونا وجود دارد که زهر آن به راحتی یک پسربچه را خواهد کشت. خوشبختانه پادزهر این زهر کشنده نیز کشف شده است.

 

 

تا نام بیابان و صحراهای داغ و خشک به میان می آید، نگرانی و دلهره از وجود آنها صد چندان می شود. وحشت از وجود موجودی ریزنقش اما مجهز به سمی بسیار خطرناک و کشنده. در این گزارش می خواهیم از سلاطین مرگ در بیابان ها بگوییم. از «عقرب ها».

می گویند عقرب های ایرانی گزنده ترین عقرب ها در جهان هستند. مأوای این موجودات در بیابان هاست، در دشت کویر و دشت لوت زیاد به چشم می خورند و همینطور در خوزستان، که سرزمین عقرب هاست و مهلک ترین عقرب های سمی در آنجا ریست می کنند. شاید شما هم یکی از چند میلیون آدمی باشید که در مورد این موجودات کنجکاوی می کنید. اگر اینطور است پس این گزارش سرنخی را از دست ندهید.

ضدگلوله

با مرتضی جوهری همراه می شویم. محقق و حشره شناسی که سال ها در مورد عقرب های ایرانی تحقیق کرده است. حرف های این محقق بسیار جالب و شنیدنی است. عقرب ها ویژگی ها و رفتارهای عجیبی دارند. یکی از این ویژگی ها که آقای جوهری در مورد آن صحبت می کند، ضد گلوله بودن این موجود است!

سرسخت ترین و مرگبارترین موجود دنیا

«عقرب ها موجودات شگفت انگیز و البته خطرناکی هستند که همیشه کنجکاوی بشر را برانگیخته اند. این کنجکاوی ها در مورد اینگونه از بندپایان خاص، باعث شده محققان به نتایج باورنکردنی در مورد این جانور دست پیدا کنند. قبل از هر چیز بهتر است در مورد مقاومت عقرب بگوییم. عقرب ها تنها موجوداتی هستند که اشعه رادیواکتیو تاثیری بر آنها ندارد! با بررسی که بر روی ضعیف ترین عقرب ها انجام شده، مشخص شده است که ضعیف ترین انواع این موجود می توانند ۴۰ هزار راد (راد واحدی است برای اندازه گیری جذب تشعشعات پرتوهای یون) را تحمل کنند. کافی است بدانید این آمار در مورد انسان کمتر از ۶۰۰ راد است. این یعنی اینکه با این ویژگی، عقرب ها می توانند از انفجار اتمی هم جان سالم به در ببرند!»

گادیوم در خوزستان

شاید شما هم یکی از مخاطبان خبرهای تاسفبار در مورد مرگ کودکان در خوزستان باشید. پایان هایی که متهم اصلی اش گزش عقرب است. آقای جوهری از عقرب های خاص سرزمین خوزستان می گوید: «در خوزستان دو گونه عقرب خطرناک با عنوان «خوزستانوس» و «ایرانوس» زیست می کنند که به آنها عقرب های دم طلایی و عقرب های سیاه هم می گویند. جالب است بدانید که ایرانوس و خوزستانوس به نام عقرب ایرانی در لیست بندپایان سمی دنیا به ثبت رسیده است.

در کنار این دو گونه، سه گونه کژدم خطرناک هم در خوزستان زندگی می کنند که تا به حال مرگ بر اثر گزش های مرگبار آنها بسیار گزارش شده است. عقرب های خوزستان بالاترین میزان گزیدن را در دنیا به خود اختصاص داده اند. (همی سکورپیوس لپتوروس) یکی از آنهاست. عقربی که زرد رنگ است و جثه کوچکی دارد. در خوزستان به آنها «گادیم» می گویند. نرهای گادیم خطرناکترند. آنها به خاطر دم بلندشان به راحتی می توانند سم خود را وارد بدن قربانی کنند.

گونه گادیوم از عقرب هایی است که برای گزیدن تعلل نمی کند. همچنین گادیوم از وارد کردن بیشتر از حد سم خود در بدن قربانی، ابایی ندارد. این ویژگی دست و دلبازی برای تزریق سم در گادیوم ها آنها را به خطرناکترین عقرب ها در خوزستان و ایران تبدیل کرده است. (کمپسوبوتوس ماتهیزنی) گونه دیگری است که جثه بسیار کوچک و بدن باریک و کشیده ای دارد. این عقرب به رنگ زرد یا آجری است. ماتهیزنی هم از گونه ای است که باید آن را در خطه خوزستان سراغ گرفت، چیزی که اینگونه عقرب را به شهرت رسانده سهم مهلک آنهاست.

سم ماتهیزنی ها به راحتی می تواند درصد باورنکردنی از گلبول های قرمز خون را تخریب کند. شاید تا به حال عنوان عقرب سیاه را شنیده باشید؛ عنوانی که مو بر بدن آدمی سیخ می کند. «آندرکتونوس کراسیکودا» در واقع همان عقرب سیاه است. کراسیکودا جثه درشت تری نسبت به دو گونه قبلی دارد. رنگ آن سیاه یا قهوه ای تیره است. اینگونه نه تنها در خوزستان بلکه در تمامی نقاط ایران پراکندگی دارد. سم کراسیکودا نیز کشنده است. البته نه بیشتر از دو گونه دیگر. شاید این به خاطر رنگ سیاه و شکل و شمایل رعب انگیزش باشد که همه تصور می کنند مهلک ترین و مرگبارترین عقرب دنیاست.

عقرب؛ موجودی در همه مکان ها

به گفته آقای جوهری عقرب ها موجوداتی هستند که با توجه به مقاومت بدنشان می توانند هر جایی زندگی کنند و مدت ها دوام بیاورند. «هم در محیط خارج از خانه در شکاف و در زیر سنگ ها، زیر پوست درخت، بین هیزم ها و … یافت می شوند و هم در محیط داخل خانه، حمام، دستشویی، آشپزخانه و محیط های مرطوب. این جانوران قادرند هر جایی زیست کنند. آنها موجوداتی شب فعالند. عقرب ها در طول روز در گوشه ای بی حرکت مخفی می شوند و وقتی شب فرا رسید از کمینگاه خود بیرون می آیند و شروع به فعالیت می کنند.

عقرب حرکت نمی کند مگر اینکه بخواهد شکمش را سیر کند. این موجود، شب ها به دنبال شکار است. عقرب ها از پاهای بلند جلویی خود برای پیدا کردن غذا استفاده می کنند و بعد از یافتن طعمه، آن را به وسیله چنگال های شان می گیرند. این شکارچیان کوچک، سم کشنده خود را از طریق نیش که در انتهای دم آنها وجود دارد، به شکار خود تزریق می کنند.»

خوزستان؛ سرزمین عقرب های کشنده

اما چطور می شود خطرناکترین عقرب را شناخت. برخی معتقدند که از روی رنگ عقرب ها می شود سمی ترین آنها را تشخیص داد اما آقای جوهری در این باره نظر متفاوتی دارد. «بیشتر افراد تصور می کنند خطرناک بودن عقرب به رنگ آن بستگی دارد اما باید گفت که این تصور غلطی است و رنگ عقرب هیچ نقشی در غلظت سم یا خطرناک بودن آن ندارد، برخی می گویند که عقرب زرد خطرناکترین عقرب است، برخی هم می گویند که عقرب سیاه، خطرناکتر است اما هیچ کدام از این نظریه ها درست نیست، در واقع خطرناکترین عقرب ها در نواحی خشک و گرمسیری زیست می کنند، چرا که در این نواحی، میزان غلظت سم بیشتر است.

در استان خوزستان با توجه به شرایط آب و هوایی، عقرب ها کشنده تر هستند. جالب است بدانید اگر عقربی را از نواحی دیگر به این استان منتقل کنید، به علت شرایط آب و هوایی خاص این منطقه، ظرف چند روز سم عقرب چندین برابر غلیظ و کشنده تر می شود.

صرفه جویی در سم

با اینکه عقرب های استان خوزستان دارای بالاترین میزان غلظت سم هستند اما با اینحال، ویژگی خاصی در عقرب ها وجود دارد که کمی از این نگرانی ها را برطرف می کند. «خوشبختانه عقرب ها برای خرج کردن سم شان کمی محتاط هستند. باید گفت حتی خطرناکترین عقرب ها هم هنگام گزش انسان معمولا تمامی سم خود را تزریق نمی کنند چرا که عقرب در مصرف سم صرفه جویی می کند و همیشه در گزش اول با تزریق مختصری آنزیم، سعی در دور کردن دشمن دارد اما اگر اسیر شود و راه فراری نداشته باشد مجبور به تزریق سم اصلی خود می شود. عقرب برای جایگزینی سم خود نیاز به تغذیه بیشتری دارد و برای همین زیاد مایل نیست که سم خود را هدر بدهد.»

افسانه ای در مورد عقرب ها

خیلی ها تصور می کنند وقتی عقرب در میان آتش محصور شود یا در شرایط سخت قرار گیرد، خودکشی می کند. خودکشی که با نیش زدن به خود انجام می شود. آقای جوهری در این باره می گوید: «این تصور فقط یک افسانه است و از نظر علمی کاملا غلط است. عقرب ها مانند جانوران دیگر در برابر هر شرایط سختی تا دم آخر مقاومت می کنند اما اینکه چرا عقرب ها در میان حلقه آتش می میرند، به میزان مقاومت عقرب در برابر گرما بستگی دارد و علت آن بالا رفتن درجه حرارت اطراف است نه خودکشی. عجیب است موجودی که در بیابان ها زیست می کند، در دمای بالا نمی تواند دوام بیاورد!

بیشتر عقرب ها در دمای ۴۰ درجه به بالا می میرند. این در حالی است که دمای بسیار پایین و در حد صفر درجه را به خوبی تحمل می کنند. علت مرگ عقرب در حرارت بالا به دلیل از دست دادن سریع آب بدن، انعقاد همولنف و انسداد عروق و مجاری است. به این دلایل است که عقرب در میان آتش می میرد. همانطور که گفتیم این حیوانات شب فعال اند و در بیابان هم اینگونه رفتار می کنند چرا که در طول روز اگر از سایه و پناهگاه شان بیرون بیایند، مرگ شان حتمی است.

موجودی سرسخت

عقرب ها هم مانند تمام شکارچیان برای به چنگ آوردن طعمه شان از روش های خاصی استفاده می کنند. «عقرب ها طعمه را ابتدا نیش می زنند و سپس با آرواره های پولادین خود شروع به خرد کردن بدن طعمه می کنند. آنها با کمک ترشح آنزیم، شکارشان را تمام و کمال می خورند، حتی استخوان هایش را.

این آنزیم استخوان را در یک چشم بر هم زدن به صورت مایع درمی آورد. جالب است بدانید که عقرب ها بیشتر عملیات هضم را در دهانشان انجام می دهند. این بندپایان سمی با کمک آنزیم مخصوصی، غذا را در دهانشان به صورت مایع درآورده و بعد وارد مری می کنند. البته این کار، کار طاقت فرسایی است و شاید باورتان نشود که عمل خوردن غذا در عقرب ها ساعت ها به طول می انجامد و گاهی یک شبانه روز طول می کشد.»

 

یکی از نکات جالب توجه و عجیب در مورد این موجودات وابستگی آنها به آب و اکسیژن است. آقای جوهری در این باره می گوید: «عقرب ها به آب چندانی نیاز ندارند. آنها خیلی کم اتفاق می افتد که آب را به صورت جداگانه بنوشند. در واقع آنها آب مورد نیاز بدنشان را از بدن طعمه ها تامین می کنند. عقرب ها موجودات سرسختی هستند. این جانوران به اکسیژن خیلی کمی نیاز دارند، طوری که ۲۴ ساعت می توانند بدون اکسیژن در عمق آب ها زنده بمانند یا اینکه ماه ها در یک بطری دربسته دوام می آورند.»

به گفته آقای محقق، این بندپایان در مقابله با گرسنگی و تشنگی هم بسیار مقاوم هستند و به راحتی می توانند تا ۳ ماه بدون آب و غذا زنده بمانند!

عقرب ها چگونه می گزند؟

زهر دردناک عقرب

شاید برای شما هم این سوال پیش بیاید که عقرب ها چگونه و در چه شرایطی از سم خود استفاده می کنند؟ علائم عقرب گزیدگی چیست و چگونه می توان از دست این سم کشنده جان سالم به در برد؟

آقای جواهری در ادامه برایمان از رفتار خاص این جانور در هنگام حمله می گوید: «عقرب ها در هنگام احساس خطر، ترجیح می دهند فرار کنند تا اینکه حمله کنند. این موجودات تنها زمانی از سم خود استفاده می کنند که راهی برای فرار نداشته باشند. زهر عقرب مایع شفاف و بی رنگی است که ویژگی قلیایی دارد. شکی نیست که زهر عقرب ها باعث از بین رفتن گلبول های قرمز خون می شود. این ویژگی در سم برخی عقرب ها بیشتر و شدیدتر است. تورم دردناک و تغییر رنگ محل گزش از علائم اولیه گزش عقرب است. تشخیص سمی بودن یا سمی نبودن زهر عقرب ها کار آسانی نیست و توصیه می شود بلافاصله بعد از عقرب گزیدگی، بیمار را نزد پزشک ببرند.»

البته نگران نباشید برای هر سم عقرب، پادزهری وجود دارد که در مواقع اضطراری از آن استفاده می شود. «پادزهر عقرب عوارض دارد و سعی می شود تا آنجایی که امکان دارد از آن استفاده نشود اما در مورد کودکان و سالمندان باید گفت که این گروه در مقابل زهر عقرب مقاومت کمتری دارند. به هر حال در این مواقع نباید زمان را از دست داد. البته نمی توانم دقیقا بگویم چند ساعت فرصت دارید تا فرد دچار عقرب گزیدگی را نجات بدهید چرا که مقدار سم و همچنین نوع غلظت زهر عقرب ها متفاوت است.»

فروش  طرح توجیهی ، طرح اشتغالزایی ، راه اندازی طرح پرورش عقرب

 

Image result for ‫عقرب‬‎

 

 

 

 

کژدم یا عقرب یا دراز دم نام یکی از گونه‌های بندپایان رده عنکبوتیان است که دارای ۸ پا و نیشی با زهر کشنده می‌باشد. نیش عقرب در نوک دم آن قرار دارد. عقرب‌ها شب‌ها به آرامی به فعالیت‌های زیستی خود می‌پردازند و بیشتر در آب و هوایی گرم فعال هستند.

این جانوران چنگال‌های خارداری دارند که در واقع قسمتی از دهان آن‌ها محسوب می‌شوند. آنها قادرند که مادهٔ سمی خطرناکی از قسمت عقب بدنشان به طرف مهاجمین بپاشند. این جانور بیشتر در شب شکار می‌کند و پاهای بلند جلویی خود را برای پیدا کردن غذا به‌کار برده و پس از یافتن غذا آن را با چنگال‌هایش می‌گیرد. کژدم‌ها اغلب در طول روز در زیر سنگ‌ها یا در حفره‌های به نسبت خنک زیر زمین پنهان می‌گردند

شکل و محل زندگی

کژدم‌ها رنگ‌های مختلفی مثل زرد مایل به قهوه‌ای، قهوه‌ای، خاکستری و سیاه دارند و اندازه آنها بین ۱۸ تا ۵/۱ سانتی‌متر مختلف است. ولی بواسطه شکل بدنی خود که حالتی تخت و صاف دارد، می‌توانند از شکاف‌هایی به عرض ۳ میلی‌متر نیز عبور کنند و خود را وارد خانه سازند.

کژدم‌ها در محیط خارج از خانه در شکاف و درز بین سنگ‌ها، زیر پوست درختان، بین هیزم‌ها و مانند آن یافت می‌شوند و در محیط خانه در حمام، دستشوئی، آشپزخانه و محیط‌های مرطوب دیده می‌شوند. این جانوران در طول روز در گوشه‌ای بی‌حرکت و پنهانند و در طی شب فعالیت خود را آغاز می‌کنند و به‌دنبال شکار خود می‌روند و سم خود را از طریق نیش که در انتهای دم آنها وجود دارد به شکار خود تزریق می‌کنند.

 

شکار

کژدم‌ها اغلب حشرات موذی را به دام می‌اندازند و از این نظر اهمیت دارند. آنها اغلب سوسک‌های سیاه و اگر بتوانند قورباغه‌ها را نیز شکار می‌کنند. آنها پس از شکار، طعمه را ابتدا نیش می‌زنند سپس با حرکات کلیسر یا به عبارتی آروارههای خود شروع به خرد کردن بدن طعمه می‌کنند و در این موقع بر اثر ترشح آنزیمی آن را به صورت مایع در می‌آورند. در ناحیه دهان پرزهایی دارند که به صورت فیلتر عمل می‌کنند و از ورود ذرات غذایی کوچک به مری جلوگیری می‌کنند زیرا مواد غذایی فقط باید به صورت مایع وارد شوند. بنابراین مواد سفت را به صورت تفاله‌های گلوله شده به دور می‌اندازند. به همین دلیل است که عمل خوردن غذا در عقرب‌ها به طول می‌انجامد و گاهی تا ۲۴ ساعت طول می‌کشد. همچنین عقرب‌ها به آب نیاز دارند و عقرب‌های نواحی مرطوب معمولاً آب را به صورت جداگانه می‌نوشند و عقرب‌های نواحی خشک نیز آب مورد نیاز را از بدن طعمه فراهم می‌کنند. عقرب‌ها پس از غذا خوردن، ساعت‌ها به تمیز کردن خود می‌پردازند و به وسیله مایعی که از دهان ترشح می‌کنند، به تمیز کردن پاها و کلیسرهای خود می‌پردازند. عقرب‌ها در گرسنگی و تشنگی مقاومت زیادی دارند به طوری که می‌توانند ماه‌ها بدون آب و غذا زنده بمانند.

 

گونه‌ها

از حدود ۲۰۰ گونه متفاوت عقرب که در سراسر دنیا پراکنده‌اند فقط حدود ۲۰ گونهٔ آنها سمی هستند و در میان آنها نوعی عقرب قرمز هندی کشنده‌ترین گونه می‌باشد که میزان کشندگی آن در ایالت‌های هند بین ۴۰ تا ۳۰ درصد گزارش شده‌است

کژدم گونه‌های زیادی دارد که در ایران دو گونه ایرانوس و خوزستانوس در ایران کشف و نام عقرب ایرانی به ثبت رسیده‌اند در ایران سه گونه کژدم خطرناک وجود دارد که گزارش‌هایی از مرگ براثر گزش آنها وجود دارد:

۱- «همی سکورپیوس لپتوروس» که عقربی زرد رنگ و کوچک است. نرها دمی بلند دارند. این عقرب در نواحی جنوبی و جنوب غربی بسیار فراوان است و در خوزستان به آن «گادیم» می‌گویند.

۲- «کمپسوبوتوس ماتهیزنی» که دارای اندازه‌ای بسیار کوچک و بدنی باریک به رنگ زرد یا آجری است. این گونه هم در نواحی جنوبی به ویژه در خوزستان فراوان است. سم این دو گونه عقرب می‌تواند گلبول‌های قرمز خون را تخریب کند.

۳- «آندرکتونوس کراسیکودا» که جثه‌ای درشت‌تر از دو گونه قبلی دارد و رنگ آن سیاه یا قهوه‌ای تیره‌است. این گونه در بیشتر نقاط ایران پراکندگی دارد.

دشمنان طبیعی

کژدم‌ها دو دشمن طبیعی دارند یکی از آنها یک نوع سار است و دیگری مگس. عقرب‌ها تنها موجوداتی هستند که اشعه رادیو اکتیو تاثیری به آنها ندارد. ضعیفترین عقرب‌ها ۴۰۰۰۰ راد (واحد اندازه گیری تشعشعات تولیدکننده یون جذب شونده) را تحمل می‌کنند این عدد در مورد انسان کمتر از تنها ۶۰۰ راد می‌باشد و بدین گونه حتی از انفجار اتمی هم جان سالم به‌در می‌برند.

خطرناک‌ترین انواع

برخلاف شایعه‌ای که می‌گوید خطرناک بودن عقرب به رنگ آن بستگی دارد و در برخی از نقاط ایران معتقدند که عقرب زرد خطرناک است و در برخی از نقاط دیگر عقرب سیاه را خطرناک می‌دانند، این ارزیابی قابل قبول نیست و رنگ عقرب هیچ نقشی در غلظت سم یا خطرناک بودن آن ندارد. می‌توان گفت که سم عقرب‌های نواحی خشک و گرمسیر در ایران دارای غلظت بالایی است. خوشبختانه خطرناک‌ترین عقرب‌ها هم هنگام گزش انسان معمولاً تمامی سم خود را تزریق نمی‌کنند زیرا عقرب در مصرف سم صرفه‌جویی می‌کند و همیشه در گزش اول با تزریق مختصری آنزیم سعی در دور کردن دشمن دارد، ولی چنانچه اسیر شود و راه فراری نداشته باشد مجبور به تزریق سم اصلی خود می‌شود. عقرب برای جایگزینی سم خود نیاز به تغذیه بیشتر دارد و برای همین زیاد مایل نیست که سم خود را هدر دهد

سم نوعی کژدم به نام سنتروروئید اسکالپچراتوس (Centruroides Sculpturatus) شدیداً کشنده‌است که عقربی کوچک و زرد رنگ است با یک توبرکول کوچک روی پشت. طول این جانور ۲/۵ تا ۷/۵ سانتی متر است و به آن «عقرب جرار» نیز گفته می‌شود  خطرناک ترین نوع عقرب در ایران عقرب گاردیوم است که در منطقه خوزستان یافت می شود و سمی کشنده دارد سم سایر عقربها کشنده نیست.

سم

زهر کژدم مایعی بی‌رنگ و شفاف است که خاصیت قلیایی تا خنثی دارد و در واقع نوعی پروتئین است. سم از عناصری مانند کربن، ئیدروژن، ازت و گوگرد تشکیل شده‌است. سم شامل پروتئین‌های مختلفی از قبیل توکسین و آنزیم می‌شود. توکسین‌ها یا فاکتورهای سمی شامل نورووکسین (سم عصب‌گرا)، هموتوکسین و کاردیوتوکسین است. آنزیم‌ها که باعث سهولت تأثیر سم می‌شوند شامل لستیناز، هیالورونیداز، فسفولیپاز، پروتئیناز و آنزیم‌های انعقادی یا ضدانعقادی است. زهر کژدم‌ها بیشتر بر بند پایان و جانوران کوچک مؤثر است اما بعضی گونه‌های آن مانند «عقرب قاتل» برای انسانها هم کشنده هستند. این معلوم نیست که یک عقرب پس از مردن تا چند دقیقه می‌تواند بگزد.

زهر اکثر کژدم‌های سمی باعث نابودی گلبول‌های قرمز خون می‌شود و در محل گزش نیز تغییر رنگ موضعی و تورم دردناک ایجاد می‌کند. گرچه بطور متناقص سم بعضی از انواع کشنده باعث علائم موضعی و تورم زیاد نمی‌شود ولی حتماً باید توسط پزشک معاینه شده و با تزریق سرم ضد عقرب درمان شود، کودکان و افراد سالمند نیز نسبت به سم عقرب آسیب پذیرتر بوده و نیازمند توجه بیشتری می‌باشند. علاوه بر آسیب به گلبول‌های قرمز، زهر عقرب علائم عصبی نیز ایجاد می‌کند که شامل بی‌قراری، تشنج، راه رفتن نامتعادل، آبریزش از دهان، حساسیت شدید پوست به لمس، انقباضات ماهیچه‌ای، درد شکم و کاهش کارکرد سیستم تنفسی می‌باشد که در اکثر موارد این علائم در عرض ۴۸ ساعت فروکش می‌کنند.

عقرب‌گزیدگی

کژدم‌های ایران بالاترین میزان گزیدن را در دنیا به خود اختصاص داده‌اند. طبق نتایج بررسی‌ها، افرادی که ۶ ساعت پس از گزش به مراکز درمانی مراجعه می‌کنند ۲ برابر کسانی که بین ۶ تا ۱۲ ساعت و ۵ برابر کسانی که بیش از ۱۲ ساعت به مرکز درمان می‌روند، شانس زنده ماندن بیشتری دارند.

از آنجایی که کژدم‌ها بیشتر در مناطق گرم و شب‌ها فعال هستند رعایت نکات ایمنی در مورد جلوگیری از عقرب گزیدگی بخصوص در مناطق گرمسیری و به هنگام تاریکی هوا اهمیت دارد. مثل پوشیدن جوراب، شلوار و کفش مناسب، تکان کفش و لباس قبل از پوشیدن و غیره.

پس از چند دقیقه از گزش عقرب که اغلب در ناحیه دست و پا اتفاق می‌افتد علایمی چون درد، تاول، قرمزی، تورم مشاهده می‌شود؛ سپس با گذشت چند ساعت از گزش، ممکن است علایم زیر در فرد مشاهده شود: تند شدن نبض، بالا رفتن فشار خون، سرگیجه، حالت تهوع و استفراغ، بی‌اختیاری ادرار و مدفوع، تنگی نفس، تشنج، و افزایش ترشح بزاق. عقرب گزیدگی اغلب خطرناک نیست و تنها باعث بروز علایم و نشانه‌ها موضعی در محل گزش می‌گردد. با این وجود باید کمک‌های اولیه ضروری را برای مصدومین انجام داد و خطرناک بودن یا نبودن عقرب و شدت مسمومیت را به کادر درمانی و پزشک واگذار کرد.

شستشوی محل زخم با آب و صابون، بیرون آوردن وسایل تزئینی و جواهرات، استفاده از کمپرس سرد برای کاهش درد و تورم باید در وهله اول مورد توجه قرار گیرد بدین منظور می‌توان از یک تکه یخ استفاده کرد ولی هرگز نباید اندام گرفتار را در آب یخ غوطه‌ور ساخت.

برای کمک‌های اولیه مؤثر باید به این نکات پرداخت: ارزیابی صحنه حادثه، دور کردن یا پرهیز از خطر، در خواست کمک در صورت لزوم؛ سپس ارزیابی اولیه مصدوم و انجام مراحل ABC و دیگر کمک‌های اولیه ضروری در صورت لزوم؛ بی حرکت نگه داشتن مصدوم و ثابت نگه داشتن عضو گزیده شده؛ کمپرس سرد البته از گذاشتن یخ به صورت مستقیم بر روی اندام باید خودداری شود؛ استفاده از دستگاه مکنده مخصوص جهت خارج کردن سم، در صورت عدم وجود دستگاه مکنده مخصوص، استفاده از ساکشن یا مکیدن محل گزش توسط دهان انجام می‌شود در مورد بریدن و مکیدن محل زخم با دهان توافق نظر وجود ندارد. بعضی صاحب نظران با این کار مخالف هستند و عده‌ای استفاده از این روش را مجاز می‌دانند. و سپس انتقال سریع به مرکز درمانی باید توجه داشت که بهتر است بدون فوت وقت و انجام اقدامات اضافی مصدوم را هر چه سریعتر به مراکز درمانی منتقل کرد. علایم گزیدگی با عقرب «گاردیم» در ابتدا بسیار خفیف و ناچیز است و همین مسئله اغلب باعث عدم مراجعه به موقع فرد به مراکز درمانی می‌گردد. اما مراجعه به مراکز درمانی لازم و ضروری است و تاخیر می‌تواند منجر به بروز علایم مختلف مسمومیت، از بین رفتن بافت‌های بدن در محل گزش یا حتی در موارد شدید منجر به مرگ فرد گردد. گزیدگی عقرب در افراد پیر، کودکان، نوزادان و افراد مصدوم خطرناک تر است. همچنین اگر گزش متعدد یا نزدیک سر و صورت یا گردن مصدوم باشد، خطزناک‌تر از گزش اندام (دست و پا) خواهد بود.

در برخی موارد و در صورت شدید بودن مسمومیت در مراکز درمانی از پادزهر سم عقرب برای خنثی‌سازی سم و درمان فرد استفاده می‌شود. البته این کار باید با دستور پزشک و تحت نظارت مستقیم او انجام شود.

در برخی منابع بستن بالای محل گزش با هدف تاخیر در جذب سم توصیه شده‌است. برای این کار باید: ابتدا از پارچه، باند یا یک وسیلهٔ مناسب دیگر با عرض حداقل چهار تا پنج سانتی‌متر استفاده کرد. سپس آن را حدود پنج سانتی متر بالاتر از محل گزش (یعنی قسمتی از اندام که به تنه مصدوم نزدیک تر است) بست. پارچه یا باند باید به حدی محکم بسته شود که تنها باعث کندشدن جریان لنف و خون سیاهرگی در اندام مربوطه گردد. توجه داشته باشید که این کار به هیچ وجه نباید باعث اخلال در جریان خون سرخرگی اندام مبتلا گردد. به این منظور، پارچه یا باند باید به صورتی بسته شود که یک انگشت به راحتی از زیر آن عبور کند و همچنین باعث قطع نبض در نقاط انتهایی اندام مبتلا نگردد.

سم‌گیری

از رایج‌ترین روش‌های سم‌گیری از کژدم‌ها، استفاده از غده سمی عقرب یا به عبارتی بند انتهایی دم عقرب است. این بند انتهایی را غده سمی می‌گویند و نباید با دیگر بندهای دم عقرب که پنج عدد هستند، اشتباه شود. برای سم گیری ابتدا غده سمی را از محل اتصال با آخرین بند دم (بند پنجم) قطع می‌کنند و آن را شستشو می‌دهند سپس در دستگاه‌های خشک کننده حدود یک ماه قرار می‌گیرد تا به طور کامل خشک شود. پس از آن غده‌ها را در هاونهای بلورین می‌کوبند تا خرد شوند سپس با آب مقطر حل می‌کنند. محلول به‌دست آمده را در سانتریفوژ قرار می‌دهند تا مایع محتوی سم جدا شود.

روش دیگر برای تهیه سم که به وسیله آن سم خالص‌تری تهیه می‌شود، استفاده از دستگاه شوک الکتریکی است. به این ترتیب که با استفاده از دو سر الکترودی که در طرفین غده سمی قرار می‌گیرند، شوک الکتریکی به جانور وارد می‌کنند که باعث می‌شود سم خالص به بیرون بریزد.

تولید مثل

 
کژدم مادر به همراه کژدمهای نوزاد

کژدم‌ها زنده‌زا بوده و اغلب از نیمه تابستان تا نیمه پاییز می‌زایند و تعداد نوزادها بسته به نوع عقرب از ۲ تا ۹۰ عدد متغیر است. در برخی از انواع عقرب‌ها، نوزادان از سر خارج می‌شوند و در برخی دیگر نوزادان از دم.[۳] نوزادان پس از تولد خود را به سطح پشتی بدن مادر می‌رسانند و دست کم تا زمان نخستین پوست‌اندازی نوزادان بر پشت کژدم مادر جابجا می‌شوند. در این هنگام اغلب، به علت گرسنگی و نبود غذا عقرب مادر از چند نوزاد خود به عنوان غذا استفاده می‌کندو بالعکس تغذیه بچه ها از مادرشان.

تنفس

نیاز کژدم‌ها به اکسیژن بسیار کم است به طوری که می‌توانند تا یک شبانه روز در عمق آب زنده بمانند یا این که ماه‌ها در یک بطری در بسته زنده بمانند.

قلب

کژدم‌ها قلبی لوله‌ای شکل و دراز در سطح پشتی تنه دارند که تعداد انقباض‌های آن بسته به گونه عقرب متفاوت است و از ۶۰ تا ۱۸۰ بار در دقیقه می‌زند

خون

خون عقرب‌ها دارای هموسیانین می‌باشد که به صورت مایعی روشن و حاوی مقدار زیادی مس است. خون کژدم‌ها به علت وجود مس در مجاورت هوا اکسید می‌شود و از این رو به رنگ آبی یا سبز دیده می‌شود. خون عقرب‌ها سمی است به طوری که اگر آن را به یک موش تزریق کنند موجب مرگ آن می‌شود.

بینایی

برخلاف تصور عده‌ای که کژدم‌ها را کور می‌پندارند، این جانوران دارای قدرت بینایی هستند ولی فقط می‌توانند اجسام را در فواصل چند سانتی‌متری تشخیص دهند. کژدم‌ها دارای یک جفت چشم میانی و ۲ تا ۵ عدد چشم جانبی هستند. چشم‌های جانبی با وجود داشتن عصب بینایی فاقد قدرت دید هستند و به احتمال فقط می‌توانند نور را تشخیص دهند.

نمادشناسی

کژدم‌ها تقریباً در تمامی اسطوره‌های ملل مختلف نقش دارند و در نقش و نگاره‌های باستانی اغلب کشورهای مختلف با نقش عقرب برخورد می‌کنیم. این موجودات عجیب به دلیل ظاهر ترسناکی که دارند به عنوان نمادهای گوناگون کاربرد داشته و دارند. اما بیش از همه انسان کنجکاو است که درباره جانوران خطرناک به ویژه عقرب بیشتر بداند و چه بسا که همین کنجکاوی باعث شده که شایعات زیادی در رابطه با کژدم‌ها پدید آید. این شایعات بیشتر به علت نبود اطلاعات رواج پیدا می‌کند و تقریباً تمامی آنها از نظر علمی بی‌اساس هستند

خودکشی کژدم‌ها

برخی تصور می‌کنند زمانی که عقرب در میان آتش محصور می‌شود یا در شرایط سخت قرار می‌گیرد، دم خود را بر بالای سرش می‌برد و نیش را درون سرش فرو کرده و خودکشی می‌کند. اما این باوری غلط و فقط یک افسانه‌است و پایه علمی ندارد. در حقیقت عقرب وقتی در میان آتش محصور می‌شود با حرکات نیش زدن به اطراف می‌خواهد از خود دفاع کند و به عبارتی هر آن چه که در مقابلش است را نیش بزند و در این موقع نیز می‌خواهد آتش را نیش بزند که این تصور را پدید آورده که خودش را نیش می‌زند.

عقرب‌ها همانند جانوران دیگر در برابر هر شرایط سختی تا لحظه مرگ مقاومت می‌کنند و این شرایط بوجود آمده‌است که جان آنها را می‌گیرد نه این که خودشان به ناچار خودکشی کنند. اما این که چرا عقرب‌ها در میان حلقه آتش می‌میرند، به میزان مقاومت عقرب در برابر گرما بستگی دارد و علت آن بالا رفتن درجه حرارت اطراف است. به عبارت دیگر عقرب‌ها دمای بالا را نمی‌توانند تحمل کنند و بیشتر آنها در دمای ۴۰ درجه به بالا می‌میرند ولی در عوض دمای بسیار پایین و در حد صفر درجه را به خوبی تحمل می‌کنند. علت مرگ عقرب در حرارت بالا به دلیل از دست دادن سریع آب بدن، انعقاد همولنف و انسداد عروق و مجاری است.

 

فروش طرح توجیهی ، طرح اشتغالزایی ، راه اندازی طرح پرورش عقرب

 

Image result for ‫عقرب‬‎

 

کژدم یا عقرب و یا دراز دم نام یکی از گونه‌های بندپایان رده عنکبوتیان است که دارای ۸ پا و نیشی با زهر کشنده می‌باشد. نیش عقرب در نوک دم آن قرار دارد. عقرب‌ها شب‌ها به آرامی به فعالیت‌های زیستی خود می‌پردازند و بیشتر در آب و هوایی گرم فعال هستند.

این جانوران چنگال‌های خارداری دارند که در واقع قسمتی از دهان آن‌ها محسوب می‌شوند. آنها قادرند که مادهٔ سمی خطرناکی از قسمت عقب بدنشان به طرف مهاجمین بپاشند. این جانور بیشتر در شب شکار می‌کند و پاهای بلند جلویی خود را برای پیدا کردن غذا به‌کار برده و پس از یافتن غذا آن را با چنگال‌هایش می‌گیرد. کژدم‌ها اغلب در طول روز در زیر سنگ‌ها یا در حفره‌های به نسبت خنک زیر زمین پنهان می‌گردند.

 

شکل و محل زندگی

کژدم‌ها رنگ‌های مختلفی مثل زرد مایل به قهوه‌ای، قهوه‌ای، خاکستری و سیاه دارند و اندازه آنها بین ۱۸ تا ۵/۱ سانتی‌متر مختلف است. ولی بواسطه شکل بدنی خود که حالتی تخت و صاف دارد، می‌توانند از شکاف‌هایی به عرض ۳ میلی‌متر نیز عبور کنند و خود را وارد خانه سازند.

کژدم‌ها در محیط خارج از خانه در شکاف و درز بین سنگ‌ها، زیر پوست درختان، بین هیزم‌ها و مانند آن یافت می‌شوند و در محیط خانه در حمام، دستشوئی، آشپزخانه و محیط‌های مرطوب دیده می‌شوند. این جانوران در طول روز در گوشه‌ای بی‌حرکت و پنهانند و در طی شب فعالیت خود را آغاز می‌کنند و به‌دنبال شکار خود می‌روند و سم خود را از طریق نیش که در انتهای دم آنها وجود دارد به شکار خود تزریق می‌کنند.

شکار

کژدم‌ها اغلب حشرات موذی را به دام می‌اندازند و از این نظر اهمیت دارند. آنها اغلب سوسک‌های سیاه و اگر بتوانند قورباغه‌ها را نیز شکار می‌کنند. آنها پس از شکار، طعمه را ابتدا نیش می‌زنند سپس با حرکات کلیسر یا به عبارتی آروارههای خود شروع به خرد کردن بدن طعمه می‌کنند و در این موقع بر اثر ترشح آنزیمی آن را به صورت مایع در می‌آورند. در ناحیه دهان پرزهایی دارند که به صورت فیلتر عمل می‌کنند و از ورود ذرات غذایی کوچک به مری جلوگیری می‌کنند زیرا مواد غذایی فقط باید به صورت مایع وارد شوند. بنابراین مواد سفت را به صورت تفاله‌های گلوله شده به دور می‌اندازند. به همین دلیل است که عمل خوردن غذا در عقرب‌ها به طول می‌انجامد و گاهی تا ۲۴ ساعت طول می‌کشد. همچنین عقرب‌ها به آب نیاز دارند و عقرب‌های نواحی مرطوب معمولاً آب را به صورت جداگانه می‌نوشند و عقرب‌های نواحی خشک نیز آب مورد نیاز را از بدن طعمه فراهم می‌کنند. عقرب‌ها پس از غذا خوردن، ساعت‌ها به تمیز کردن خود می‌پردازند و به وسیله مایعی که از دهان ترشح می‌کنند، به تمیز کردن پاها و کلیسرهای خود می‌پردازند. عقرب‌ها در گرسنگی و تشنگی مقاومت زیادی دارند به طوری که می‌توانند ماه‌ها بدون آب و غذا زنده بمانند.

گونه‌ها

از حدود ۲۰۰ گونه متفاوت عقرب که در سراسر دنیا پراکنده‌اند فقط حدود ۲۰ گونهٔ آنها سمی هستند و در میان آنها نوعی عقرب قرمز هندی کشنده‌ترین گونه می‌باشد که میزان کشندگی آن در ایالت‌های هند بین ۴۰ تا ۳۰ درصد گزارش شده‌است.

کژدم گونه‌های زیادی دارد که در ایران دو گونه ایرانوس و خوزستانوس در ایران کشف و نام عقرب ایرانی به ثبت رسیده‌اند. در ایران سه گونه کژدم خطرناک وجود دارد که گزارش‌هایی از مرگ براثر گزش آنها وجود دارد:

۱- «همی سکورپیوس لپتوروس» که عقربی زرد رنگ و کوچک است. نرها دمی بلند دارند. این عقرب در نواحی جنوبی و جنوب غربی بسیار فراوان است و در خوزستان به آن «گادیم» می‌گویند.

۲- «کمپسوبوتوس ماتهیزنی» که دارای اندازه‌ای بسیار کوچک و بدنی باریک به رنگ زرد یا آجری است. این گونه هم در نواحی جنوبی به ویژه در خوزستان فراوان است. سم این دو گونه عقرب می‌تواند گلبول‌های قرمز خون را تخریب کند.

۳- «آندرکتونوس کراسیکودا» که جثه‌ای درشت‌تر از دو گونه قبلی دارد و رنگ آن سیاه یا قهوه‌ای تیره‌است. این گونه در بیشتر نقاط ایران پراکندگی دارد.

دشمنان طبیعی

کژدم‌ها دو دشمن طبیعی دارند یکی از آنها یک نوع سار است و دیگری مگس. عقرب‌ها تنها موجوداتی هستند که اشعه رادیو اکتیو تاثیری به آنها ندارد. ضعیفترین عقرب‌ها ۴۰۰۰۰ راد (واحد اندازه گیری تشعشعات تولیدکننده یون جذب شونده) را تحمل می‌کنند این عدد در مورد انسان کمتر از تنها ۶۰۰ راد می‌باشد و بدین گونه حتی از انفجار اتمی هم جان سالم به‌در می‌برند.

خطرناک‌ترین انواع

برخلاف شایعه‌ای که می‌گوید خطرناک بودن عقرب به رنگ آن بستگی دارد و در برخی از نقاط ایران معتقدند که عقرب زرد خطرناک است و در برخی از نقاط دیگر عقرب سیاه را خطرناک می‌دانند، این ارزیابی قابل قبول نیست و رنگ عقرب هیچ نقشی در غلظت سم یا خطرناک بودن آن ندارد. می‌توان گفت که سم عقرب‌های نواحی خشک و گرمسیر در ایران دارای غلظت بالایی است. خوشبختانه خطرناک‌ترین عقرب‌ها هم هنگام گزش انسان معمولاً تمامی سم خود را تزریق نمی‌کنند زیرا عقرب در مصرف سم صرفه‌جویی می‌کند و همیشه در گزش اول با تزریق مختصری آنزیم سعی در دور کردن دشمن دارد، ولی چنانچه اسیر شود و راه فراری نداشته باشد مجبور به تزریق سم اصلی خود می‌شود. عقرب برای جایگزینی سم خود نیاز به تغذیه بیشتر دارد و برای همین زیاد مایل نیست که سم خود را هدر دهد.

سم نوعی کژدم به نام سنتروروئید اسکالپچراتوس (Centruroides Sculpturatus) شدیداً کشنده‌است که عقربی کوچک و زرد رنگ است با یک توبرکول کوچک روی پشت. طول این جانور ۲/۵ تا ۷/۵ سانتی متر است و به آن «عقرب جرار» نیز گفته می‌شود. خطرناک ترین نوع عقرب در ایران عقرب گاردیوم است که در منطقه خوزستان یافت می شود و سمی کشنده دارد سم سایر عقربها کشنده نیست.

 

 

سم

زهر کژدم مایعی بی‌رنگ و شفاف است که خاصیت قلیایی تا خنثی دارد و در واقع نوعی پروتئین است. سم از عناصری مانند کربن، ئیدروژن، ازت و گوگرد تشکیل شده‌است. سم شامل پروتئین‌های مختلفی از قبیل توکسین و آنزیم می‌شود. توکسین‌ها یا فاکتورهای سمی شامل نورووکسین (سم عصب‌گرا)، هموتوکسین و کاردیوتوکسین است. آنزیم‌ها که باعث سهولت تأثیر سم می‌شوند شامل لستیناز، هیالورونیداز، فسفولیپاز، پروتئیناز و آنزیم‌های انعقادی یا ضدانعقادی است. زهر کژدم‌ها بیشتر بر بند پایان و جانوران کوچک مؤثر است اما بعضی گونه‌های آن مانند «عقرب قاتل» برای انسانها هم کشنده هستند. این معلوم نیست که یک عقرب پس از مردن تا چند دقیقه می‌تواند بگزد.

زهر اکثر کژدم‌های سمی باعث نابودی گلبول‌های قرمز خون می‌شود و در محل گزش نیز تغییر رنگ موضعی و تورم دردناک ایجاد می‌کند. گرچه بطور متناقص سم بعضی از انواع کشنده باعث علائم موضعی و تورم زیاد نمی‌شود ولی حتماً باید توسط پزشک معاینه شده و با تزریق سرم ضد عقرب درمان شود، کودکان و افراد سالمند نیز نسبت به سم عقرب آسیب پذیرتر بوده و نیازمند توجه بیشتری می‌باشند. علاوه بر آسیب به گلبول‌های قرمز، زهر عقرب علائم عصبی نیز ایجاد می‌کند که شامل بی‌قراری، تشنج، راه رفتن نامتعادل، آبریزش از دهان، حساسیت شدید پوست به لمس، انقباضات ماهیچه‌ای، درد شکم و کاهش کارکرد سیستم تنفسی می‌باشد که در اکثر موارد این علائم در عرض ۴۸ ساعت فروکش می‌کنند.

عقرب‌گزیدگی

کژدم‌های ایران بالاترین میزان گزیدن را در دنیا به خود اختصاص داده‌اند. طبق نتایج بررسی‌ها، افرادی که ۶ ساعت پس از گزش به مراکز درمانی مراجعه می‌کنند ۲ برابر کسانی که بین ۶ تا ۱۲ ساعت و ۵ برابر کسانی که بیش از ۱۲ ساعت به مرکز درمان می‌روند، شانس زنده ماندن بیشتری دارند.

از آنجایی که کژدم‌ها بیشتر در مناطق گرم و شب‌ها فعال هستند رعایت نکات ایمنی در مورد جلوگیری از عقرب گزیدگی بخصوص در مناطق گرمسیری و به هنگام تاریکی هوا اهمیت دارد. مثل پوشیدن جوراب، شلوار و کفش مناسب، تکان کفش و لباس قبل از پوشیدن و غیره.

پس از چند دقیقه از گزش عقرب که اغلب در ناحیه دست و پا اتفاق می‌افتد علایمی چون درد، تاول، قرمزی، تورم مشاهده می‌شود؛ سپس با گذشت چند ساعت از گزش، ممکن است علایم زیر در فرد مشاهده شود: تند شدن نبض، بالا رفتن فشار خون، سرگیجه، حالت تهوع و استفراغ، بی‌اختیاری ادرار و مدفوع، تنگی نفس، تشنج، و افزایش ترشح بزاق. عقرب گزیدگی اغلب خطرناک نیست و تنها باعث بروز علایم و نشانه‌ها موضعی در محل گزش می‌گردد. با این وجود باید کمک‌های اولیه ضروری را برای مصدومین انجام داد و خطرناک بودن یا نبودن عقرب و شدت مسمومیت را به کادر درمانی و پزشک واگذار کرد.

شستشوی محل زخم با آب و صابون، بیرون آوردن وسایل تزئینی و جواهرات، استفاده از کمپرس سرد برای کاهش درد و تورم باید در وهله اول مورد توجه قرار گیرد بدین منظور می‌توان از یک تکه یخ استفاده کرد ولی هرگز نباید اندام گرفتار را در آب یخ غوطه‌ور ساخت.

برای کمک‌های اولیه مؤثر باید به این نکات پرداخت: ارزیابی صحنه حادثه، دور کردن یا پرهیز از خطر، در خواست کمک در صورت لزوم؛ سپس ارزیابی اولیه مصدوم و انجام مراحل ABC و دیگر کمک‌های اولیه ضروری در صورت لزوم؛ بی حرکت نگه داشتن مصدوم و ثابت نگه داشتن عضو گزیده شده؛ کمپرس سرد البته از گذاشتن یخ به صورت مستقیم بر روی اندام باید خودداری شود؛ استفاده از دستگاه مکنده مخصوص جهت خارج کردن سم، در صورت عدم وجود دستگاه مکنده مخصوص، استفاده از ساکشن و یا مکیدن محل گزش توسط دهان انجام می‌شود در مورد بریدن و مکیدن محل زخم با دهان توافق نظر وجود ندارد. بعضی صاحب نظران با این کار مخالف هستند و عده‌ای استفاده از این روش را مجاز می‌دانند. و سپس انتقال سریع به مرکز درمانی باید توجه داشت که بهتر است بدون فوت وقت و انجام اقدامات اضافی مصدوم را هر چه سریعتر به مراکز درمانی منتقل کرد. علایم گزیدگی با عقرب «گاردیم» در ابتدا بسیار خفیف و ناچیز است و همین مسئله اغلب باعث عدم مراجعه به موقع فرد به مراکز درمانی می‌گردد. اما مراجعه به مراکز درمانی لازم و ضروری است و تاخیر می‌تواند منجر به بروز علایم مختلف مسمومیت، از بین رفتن بافت‌های بدن در محل گزش یا حتی در موارد شدید منجر به مرگ فرد گردد. گزیدگی عقرب در افراد پیر، کودکان، نوزادان و افراد مصدوم خطرناک تر است. همچنین اگر گزش متعدد یا نزدیک سر و صورت یا گردن مصدوم باشد، خطزناک‌تر از گزش اندام (دست و پا) خواهد بود.

در برخی موارد و در صورت شدید بودن مسمومیت در مراکز درمانی از پادزهر سم عقرب برای خنثی‌سازی سم و درمان فرد استفاده می‌شود. البته این کار باید با دستور پزشک و تحت نظارت مستقیم او انجام شود.

در برخی منابع بستن بالای محل گزش با هدف تاخیر در جذب سم توصیه شده‌است. برای این کار باید: ابتدا از پارچه، باند یا یک وسیلهٔ مناسب دیگر با عرض حداقل چهار تا پنج سانتی‌متر استفاده کرد. سپس آن را حدود پنج سانتی متر بالاتر از محل گزش (یعنی قسمتی از اندام که به تنه مصدوم نزدیک تر است) بست. پارچه یا باند باید به حدی محکم بسته شود که تنها باعث کندشدن جریان لنف و خون سیاهرگی در اندام مربوطه گردد. توجه داشته باشید که این کار به هیچ وجه نباید باعث اخلال در جریان خون سرخرگی اندام مبتلا گردد. به این منظور، پارچه یا باند باید به صورتی بسته شود که یک انگشت به راحتی از زیر آن عبور کند و همچنین باعث قطع نبض در نقاط انتهایی اندام مبتلا نگردد.

سم‌گیری

از رایج‌ترین روش‌های سم‌گیری از کژدم‌ها، استفاده از غده سمی عقرب یا به عبارتی بند انتهایی دم عقرب است. این بند انتهایی را غده سمی می‌گویند و نباید با دیگر بندهای دم عقرب که پنج عدد هستند، اشتباه شود. برای سم گیری ابتدا غده سمی را از محل اتصال با آخرین بند دم (بند پنجم) قطع می‌کنند و آن را شستشو می‌دهند سپس در دستگاه‌های خشک کننده حدود یک ماه قرار می‌گیرد تا به طور کامل خشک شود. پس از آن غده‌ها را در هاونهای بلورین می‌کوبند تا خرد شوند سپس با آب مقطر حل می‌کنند. محلول به‌دست آمده را در سانتریفوژ قرار می‌دهند تا مایع محتوی سم جدا شود.

روش دیگر برای تهیه سم که به وسیله آن سم خالص‌تری تهیه می‌شود، استفاده از دستگاه شوک الکتریکی است. به این ترتیب که با استفاده از دو سر الکترودی که در طرفین غده سمی قرار می‌گیرند، شوک الکتریکی به جانور وارد می‌کنند که باعث می‌شود سم خالص به بیرون بریزد.

تولید مثل

 
کژدم مادر به همراه کژدمهای نوزاد

کژدم‌ها زنده‌زا بوده و اغلب از نیمه تابستان تا نیمه پاییز می‌زایند و تعداد نوزادها بسته به نوع عقرب از ۲ تا ۹۰ عدد متغیر است. در برخی از انواع عقرب‌ها، نوزادان از سر خارج می‌شوند و در برخی دیگر نوزادان از دم. نوزادان پس از تولد خود را به سطح پشتی بدن مادر می‌رسانند و دست کم تا زمان نخستین پوست‌اندازی نوزادان بر پشت کژدم مادر جابجا می‌شوند. در این هنگام اغلب، به علت گرسنگی و نبود غذا عقرب مادر از چند نوزاد خود به عنوان غذا استفاده می‌کندو بالعکس تغذیه بچه ها از مادرشان.

تنفس

نیاز کژدم‌ها به اکسیژن بسیار کم است به طوری که می‌توانند تا یک شبانه روز در عمق آب زنده بمانند یا این که ماه‌ها در یک بطری در بسته زنده بمانند.

قلب

کژدم‌ها قلبی لوله‌ای شکل و دراز در سطح پشتی تنه دارند که تعداد انقباض‌های آن بسته به گونه عقرب متفاوت است و از ۶۰ تا ۱۸۰ بار در دقیقه می‌زند.

خون

خون عقرب‌ها دارای هموسیانین می‌باشد که به صورت مایعی روشن و حاوی مقدار زیادی مس است. خون کژدم‌ها به علت وجود مس در مجاورت هوا اکسید می‌شود و از این رو به رنگ آبی یا سبز دیده می‌شود. خون عقرب‌ها سمی است به طوری که اگر آن را به یک موش تزریق کنند موجب مرگ آن می‌شود.

بینایی

برخلاف تصور عده‌ای که کژدم‌ها را کور می‌پندارند، این جانوران دارای قدرت بینایی هستند ولی فقط می‌توانند اجسام را در فواصل چند سانتی‌متری تشخیص دهند. کژدم‌ها دارای یک جفت چشم میانی و ۲ تا ۵ عدد چشم جانبی هستند. چشم‌های جانبی با وجود داشتن عصب بینایی فاقد قدرت دید هستند و به احتمال فقط می‌توانند نور را تشخیص دهند.

نمادشناسی

کژدم‌ها تقریباً در تمامی اسطوره‌های ملل مختلف نقش دارند و در نقش و نگاره‌های باستانی اغلب کشورهای مختلف با نقش عقرب برخورد می‌کنیم. این موجودات عجیب به دلیل ظاهر ترسناکی که دارند به عنوان نمادهای گوناگون کاربرد داشته و دارند. اما بیش از همه انسان کنجکاو است که درباره جانوران خطرناک به ویژه عقرب بیشتر بداند و چه بسا که همین کنجکاوی باعث شده که شایعات زیادی در رابطه با کژدم‌ها پدید آید. این شایعات بیشتر به علت نبود اطلاعات رواج پیدا می‌کند و تقریباً تمامی آنها از نظر علمی بی‌اساس هستند.

خودکشی کژدم‌ها

برخی تصور می‌کنند زمانی که عقرب در میان آتش محصور می‌شود یا در شرایط سخت قرار می‌گیرد، دم خود را بر بالای سرش می‌برد و نیش را درون سرش فرو کرده و خودکشی می‌کند. اما این باوری غلط و فقط یک افسانه‌است و پایه علمی ندارد. در حقیقت عقرب وقتی در میان آتش محصور می‌شود با حرکات نیش زدن به اطراف می‌خواهد از خود دفاع کند و به عبارتی هر آن چه که در مقابلش است را نیش بزند و در این موقع نیز می‌خواهد آتش را نیش بزند که این تصور را پدید آورده که خودش را نیش می‌زند.

عقرب‌ها همانند جانوران دیگر در برابر هر شرایط سختی تا لحظه مرگ مقاومت می‌کنند و این شرایط بوجود آمده‌است که جان آنها را می‌گیرد نه این که خودشان به ناچار خودکشی کنند. اما این که چرا عقرب‌ها در میان حلقه آتش می‌میرند، به میزان مقاومت عقرب در برابر گرما بستگی دارد و علت آن بالا رفتن درجه حرارت اطراف است. به عبارت دیگر عقرب‌ها دمای بالا را نمی‌توانند تحمل کنند و بیشتر آنها در دمای ۴۰ درجه به بالا می‌میرند ولی در عوض دمای بسیار پایین و در حد صفر درجه را به خوبی تحمل می‌کنند. علت مرگ عقرب در حرارت بالا به دلیل از دست دادن سریع آب بدن، انعقاد همولنف و انسداد عروق و مجاری است

 

 

فروش طرح توجیهی ، طرح اشتغالزایی ، راه  اندازی طرح پرورش عقرب

Image result for ‫عقربها‬‎

زمانی که عقرب به قربانی اش حمله می کند، فرصتی به او نمی دهد تا برای عقب گرد و فرار تصمیمی بگیرد، نیش او دردآور و فلج کننده است، اما درد و خطر فقط چهره اول این زهر است.

شگفت انگیز است که دانشمندان در نیش جانوری که انسان ها حتی از نامش نیز وحشت دارند، قدرت شفا بخشی یافته اند و عقرب نه برای گرفتن جان انسان ها، بلکه برای نجات آنها و درمان بیماری ها به خدمت گرفته شده است.

این جانوران ظاهری ترسناک دارند که قادرند ماده سمی خطرناکی را از قسمت دمشان به بدن مهاجم تزریق کنند، اما همین ماده سمی راهگشای درمان بسیاری از بیماری ها مانند سرطان شده و حتی می تواند جایگزین مسکن های قوی باشد که ما امروزه مصرف می کنیم.

کنترل و دفع آفات نیز یکی دیگر از کاربردهای سم نیش عقرب است، زندگی و سازگاری در طبیعت به این منجر شده که اگر عقرب بخواهد برای کشتن حشرات یا دفاع از خود از نیش استفاده کند، متناسب با شرایط، خصوصیات شیمیایی متفاوتی داشته باشد از این رو می توان کاربردهای فراوانی را نیز برای این ترکیب متصور بود.

دنیای پر رمز و راز نیش عقرب

سم موجود در نیش عقرب یک منبع کاملا طبیعی برای کاربردهای متفاوت پزشکی و زیست محیطی است، به نظر می رسد شناخت و دستیابی به مزایا و پتانسیل های آن آنقدر گسترده باشد که زمان زیادی برای پی بردن به همه آنها نیاز باشد.

در مقایسه با نیش دیگر جانداران شاید عقرب ساده ترین گونه برای مطالعه توسط محققان است. این سم که شبیه سوپ غلیظ شیری رنگی است، از مولکول های متنوعی تشکیل شده و آنها نیز شامل صدها پروتئین بزرگ و پیچیده هستند که پپتید نامیده می شوند.

بسیاری از این پپتیدهای سمی توانایی صدمه زدن به قربانی را دارند به عنوان مثال می توانند قربانی را فلج کرده یا منجر به مرگ او شوند که در این میان راه های مختلفی برای آسیب رساندن به سلول ها از طریق این ترکیبات شیمیایی سمی وجود دارد.

برای جمع آوری این سم، دانشمندان اغلب با استفاده از ابزار بلندی جانور را به فاصله معینی نگه می دارند و با ایجاد شوک الکتریکی خفیفی زهر را در لوله آزمایشگاهی کوچکی جمع آوری می کنند، تحقیقات نشان داد این روش نسبت به دیگر روش ها منجر به تهیه سم خالص تری می شود.

دانشمندان حدود ۳۰۰ ترکیب مواد سمی پپتیدی در زهر هر کدام از ۱۳۰۰ گونه عقربی که شناخته شده، تخمین می زنند، بنابراین بیش از ۱۰۰ هزار پپتید مختلف در عقرب های جهان وجود دارد، اما تاکنون دانشمندان حدود نیمی از آنها را بررسی کرده و تا شناخت کامل این ترکیبات بسیار فاصله دارند.

کاربردهای سموم

همان طور که برخی دانشمندان برای شناسایی و بررسی پپتیدهای سمی در نیش عقرب تحقیق می کنند، دیگر محققان، در جستجوی راه هایی برای استفاده از این سموم در جهت خدمت بیشتر به بشر هستند.

یکی از موثرترین کاربردهای سم عقرب در جهت نابودی حشرات و آفات در بخش کشاورزی است. این امر منجر به کاهش استفاده از مواد شیمیایی در روش های سنتی می شود که براحتی می تواند به حفظ محیط زیست و تعادل اکوسیستم و پایداری حیات کمک کند.

از سوی دیگر مطالعات نشان داد این سم در طبیعت تجزیه خواهد شد، بنابر این منجر به تغییر ساختار آب و خاک نشده و نمی تواند به بدن حیوانات و انسان ها راه یابد.

تحقیقات نشان داد این سم به عنوان یک آفت کش پتانسیل بالایی دارد. هر ترکیب سمی پپتیدی درون زهر دارای میلیون ها سال تجربه برای نابودی حشراتی خاص بوده و ممکن است آن زهر برای انسان بی خطر باشد، چرا که برای نابودی یک حشره خاص در طبیعت سازگار شده است.

از این رو دانشمندان با رمزگشایی این سموم توانستند برخی نسخه هایی را بسازند که مانند نمونه اصل عمل کند، اما هنوز چالش های فراوانی در رابطه با توزیع این سموم میان گیاهان و شناخت بیشتر کاربردهای این سموم در بخش کشاورزی وجود دارد.

قدرت شفابخشی

سم موجود در نیش عقرب می تواند به سلامت افراد و بهبود زخم آنها کمک کند. بعضی از سم های تولید شده توسط عقرب تنها روی سلول های پستانداران موثر است که احتمالا نوعی مکانیسم دفاعی بوده و می تواند روی انسان نیز موثر باشد.

بررسی ها نشان می دهد، این سم می تواند ترکیبات سمی سلول ها را از بین ببرد. به این ترتیب پپتیدی که از زهر عقرب استخراج می شود، برای هدف گیری، درمان و مهار سلول های سرطانی قابل استفاده است.

پژوهشگران اعلام کردند همچنین سم عقرب می تواند جایگزین مناسبی برای داروهای مسکن قوی به منظور کاهش درد بیماران باشد، تحقیقات دانشمندان درخصوص شیوه های نوین ابداع داروهای مسکن جدید با منشأ ترکیبات طبیعی، نشان داد مواد سمی پپتیدی موجود در سم نیش عقرب، در دستگاه عصبی و ماهیچه ای واکنش نشان می دهد.

هم اکنون محققان در حال بررسی نحوه تعامل سم عقرب در سطح مولکولی هستند و می کوشند از این طریق مسکن هایی ابداع کنند که همانند ترکیبات طبیعی سم عقرب عمل می کنند.

هدف از این تحقیقات تولید داروهایی با منشأ طبیعی و بدون استفاده از ترکیبات مصنوعی به منظور کاهش عوارض جانبی آنها در میان بیماران است که نیش عقرب برای ساخت این ترکیبات دارای پتانسیل بالایی بوده، اما هنوز بسیار ناشناخته است.

سم

زهر کژدم مایعی بی رنگ و شفاف است که خاصیت قلیایی تا خنثی دارد و در واقع نوعی پروتئین است. سم از عناصری مانند کربن، ئیدروژن، ازت و گوگرد تشکیل شده است. سم شامل پروتئین های مختلفی از قبیل توکسین و آنزیم می شود. توکسین ها یا فاکتورهای سمی شامل نورووکسین (سم عصب گرا)، هموتوکسین و کاردیوتوکسین است.

آنزیم ها که باعث سهولت تأثیر سم می شوند شامل لستیناز، هیالورونیداز، فسفولیپاز، پروتئیناز و آنزیم های انعقادی یا ضدانعقادی است زهر کژدم ها بیشتر بر بند پایان و جانوران کوچک موثر است اما بعضی گونه های آن مانند عقرب قاتل برای انسانها هم کشنده هستند.

این معلوم نیست که یک عقرب پس از مردن تا چند دقیقه می تواند بگزد. زهر اکثر کژدم های سمی باعث نابودی گلبول های قرمز خون می شود و در محل گزش نیز تغییر رنگ موضعی و تورم دردناک ایجاد می کند. گرچه بطور متناقص سم بعضی از انواع کشنده باعث علائم موضعی و تورم زیاد نمی شود ولی حتماً باید توسط پزشک معاینه شده و با تزریق سرم ضد عقرب درمان شود، کودکان و افراد سالمند نیز نسبت به سم عقرب آسیب پذیرتر بوده و نیازمند توجه بیشتری می باشند.

علاوه بر آسیب به گلبول های قرمز، زهر عقرب علائم عصبی نیز ایجاد می کند که شامل بی قراری، تشنج، راه رفتن نامتعادل، آبریزش از دهان، حساسیت شدید پوست به لمس، انقباضات ماهیچه ای، درد شکم و کاهش کارکرد سیستم تنفسی می باشد که در اکثر موارد این علائم در عرض ۴۸ ساعت فروکش می کنند.

عقرب گزیدگی

کژدم های ایران بالاترین میزان گزیدن را در دنیا به خود اختصاص داده اند. طبق نتایج بررسی ها، افرادی که ۶ ساعت پس از گزش به مراکز درمانی مراجعه می کنند ۲ برابر کسانی که بین ۶ تا ۱۲ ساعت و ۵ برابر کسانی که بیش از ۱۲ ساعت به مرکز درمان می روند، شانس مرگ کمتری دارند.

از آنجایی که کژدم ها بیشتر در مناطق گرم و شب ها فعال هستند رعایت نکات ایمنی در مورد جلوگیری از عقرب گزیدگی بخصوص در مناطق گرمسیری و به هنگام تاریکی هوا اهمیت دارد. مثل پوشیدن جوراب، شلوار و کفش مناسب، تکان کفش و لباس قبل از پوشیدن و غیره پس از چند دقیقه از گزش عقرب که اغلب در ناحیه دست و پا اتفاق می افتد علایمی چون درد، تاول، قرمزی، تورم مشاهده می شود؛ سپس با گذشت چند ساعت از گزش، ممکن است علایمی در فرد مشاهده شود که مشتمل بر تند شدن نبض، بالا رفتن فشار خون، سرگیجه، حالت تهوع و استفراغ، بی اختیاری ادرار و مدفوع، تنگی نفس، تشنج، و افزایش ترشح بزاق می باشد.

عقرب گزیدگی اغلب خطرناک نیست و تنها باعث بروز علایم و نشانه ها موضعی در محل گزش می گردد. با این وجود باید کمک های اولیه ضروری را برای مصدومین انجام داد و خطرناک بودن یا نبودن عقرب و شدت مسمومیت را به کادر درمانی و پزشک واگذار کرد. شستشوی محل زخم با آب و صابون، بیرون آوردن وسایل تزئینی و جواهرات، استفاده از کمپرس سرد برای کاهش درد و تورم باید در وحله اول مورد توجه قرار گیرد بدین منظور می توان از یک تکه یخ استفاده کرد ولی هرگز نباید اندام گرفتار را در آب یخ غوطه ور ساخت.

برای کمک های اولیه مؤثر باید به این نکات پرداخت:

  • ارزیابی صحنه حادثه.
  • دور کردن یا پرهیز از خطر.
  • ارزیابی اولیه مصدوم و انجام مراحل AB و دیگر کمک های اولیه ضروری در صورت لزوم.
  • بی حرکت نگه داشتن مصدوم و ثابت نگه داشتن عضو گزیده شده.
  • کمپرس سرد البته از گذاشتن یخ به صورت مستقیم بر روی اندام باید خودداری شود.
  • استفاده از دستگاه مکنده مخصوص جهت خارج کردن سم در صورت عدم وجود دستگاه مکنده مخصوص، استفاده از ساکشن و یا مکیدن محل گزش توسط دهان انجام می شود در مورد بریدن و مکیدن محل زخم با دهان توافق نظر وجود ندارد. بعضی صاحب نظران با این کار مخالف هستند و عده ای استفاده از این روش را مجاز می دانند.
  • انتقال سریع به مرکز درمانی باید توجه داشت که بهتر است بدون فوت وقت و انجام اقدامات اضافی مصدوم را هر چه سریعتر به مراکز درمانی منتقل کرد.

علایم گزیدگی با عقرب گاردیم در ابتدا بسیار خفیف و ناچیز است و همین مسئله اغلب باعث عدم مراجعه به موقع فرد به مراکز درمانی می گردد. اما مراجعه به مراکز درمانی لازم و ضروری است و تاخیر می تواند منجر به بروز علایم مختلف مسمومیت، از بین رفتن بافت های بدن در محل گزش یا حتی در موارد شدید منجر به مرگ فرد گردد. گزیدگی عقرب در افراد پیر، کودکان، نوزادان و افراد مصدوم خطرناک تر است. همچنین اگر گزش متعدد یا نزدیک سر و صورت یا گردن مصدوم باشد، خطزناک تر از گزش اندام (دست و پا) خواهد بود.

در برخی موارد و در صورت شدید بودن مسمومیت در مراکز درمانی از پادزهر سم عقرب برای خنثی سازی سم و درمان فرد استفاده می شود.

البته این کار باید با دستور پزشک و تحت نظارت مستقیم او انجام شود. در برخی منابع بستن بالای محل گزش با هدف تاخیر در جذب سم توصیه شده است. برای این کار باید: ابتدا از پارچه، باند یا یک وسیلهٔ مناسب دیگر با عرض حداقل چهار تا پنج سانتی متر استفاده کرد. سپس آن را حدود پنج سانتی متر بالاتر از محل گزش (یعنی قسمتی از اندام که به تنه مصدوم نزدیک تر است) بست.

پارچه یا باند باید به حدی محکم بسته شود که تنها باعث کندشدن جریان لنف و خون سیاهرگی در اندام مربوطه گردد. توجه داشته باشید که این کار به هیچ وجه نباید باعث اخلال در جریان خون سرخرگی اندام مبتلا گردد. به این منظور، پارچه یا باند باید به صورتی بسته شود که یک انگشت به راحتی از زیر آن عبور کند و همچنین باعث قطع نبض در نقاط انتهایی اندام مبتلا نگردد.

سم گیری

رایج ترین روش های سم گیری از کژدم ها، استفاده از غده سمی عقرب یا به عبارتی بند انتهایی دم عقرب است. این بند انتهایی را غده سمی می گویند و نباید با دیگر بندهای دم عقرب که پنج عدد هستند، اشتباه شود. برای سم گیری ابتدا غده سمی را از محل اتصال با آخرین بند دم (بند پنجم) قطع می کنند و آن را شستشو می دهند سپس در دستگاه های خشک کننده حدود یک ماه قرار می گیرد تا به طور کامل خشک شود. پس از آن غده ها را در هاونهای بلورین می کوبند تا خرد شوند سپس با آب مقطر حل می کنند. محلول به دست آمده را در سانتریفوژ قرار می دهند تا مایع محتوی سم جدا شود.

روش دیگر برای تهیه سم که به وسیله آن سم خالص تری تهیه می شود، استفاده از دستگاه شوک الکتریکی است. به این ترتیب که با استفاده از دو سر الکترودی که در طرفین غده سمی قرار می گیرند، شوک الکتریکی به جانور وارد می کنند که باعث می شود سم خالص به بیرون بریزد.

گونه‌ها

از حدود ۲۰۰ گونه متفاوت عقرب که در سراسر دنیا پراکنده‌اند فقط حدود ۲۰ گونهٔ آنها سمی هستند و در میان آنها نوعی عقرب قرمز هندی کشنده‌ترین گونه می‌باشد که میزان کشندگی آن در ایالت‌های هند بین ۴۰ تا ۳۰ درصد گزارش شده‌است.

کژدم گونه‌های زیادی دارد که در ایران دو گونه ایرانوس و خوزستانوس در ایران کشف و نام عقرب ایرانی به ثبت رسیده‌اند. در ایران سه گونه کژدم خطرناک وجود دارد که گزارش‌هایی از مرگ براثر گزش آنها وجود دارد:

۱- «همی سکورپیوس لپتوروس» که عقربی زرد رنگ و کوچک است. نرها دمی بلند دارند. این عقرب در نواحی جنوبی و جنوب غربی بسیار فراوان است و در خوزستان به آن «گادیم» می‌گویند.

۲- «کمپسوبوتوس ماتهیزنی» که دارای اندازه‌ای بسیار کوچک و بدنی باریک به رنگ زرد یا آجری است. این گونه هم در نواحی جنوبی به ویژه در خوزستان فراوان است. سم این دو گونه عقرب می‌تواند گلبول‌های قرمز خون را تخریب کند.

۳- «آندرکتونوس کراسیکودا» که جثه‌ای درشت‌تر از دو گونه قبلی دارد و رنگ آن سیاه یا قهوه‌ای تیره‌است. این گونه در بیشتر نقاط ایران پراکندگی دارد.

دشمنان طبیعی

کژدم‌ها دو دشمن طبیعی دارند یکی از آنها یک نوع سار است و دیگری مگس. عقرب‌ها تنها موجوداتی هستند که اشعه رادیو اکتیو تاثیری به آنها ندارد. ضعیفترین عقرب‌ها ۴۰۰۰۰ راد (واحد اندازه گیری تشعشعات تولیدکننده یون جذب شونده) را تحمل می‌کنند این عدد در مورد انسان کمتر از تنها ۶۰۰ راد می‌باشد و بدین گونه حتی از انفجار اتمی هم جان سالم به‌در می‌برند.

خطرناک‌ترین انواع

برخلاف شایعه‌ای که می‌گوید خطرناک بودن عقرب به رنگ آن بستگی دارد و در برخی از نقاط ایران معتقدند که عقرب زرد خطرناک است و در برخی از نقاط دیگر عقرب سیاه را خطرناک می‌دانند، این ارزیابی قابل قبول نیست و رنگ عقرب هیچ نقشی در غلظت سم یا خطرناک بودن آن ندارد. می‌توان گفت که سم عقرب‌های نواحی خشک و گرمسیر در ایران دارای غلظت بالایی است.

خوشبختانه خطرناک‌ترین عقرب‌ها هم هنگام گزش انسان معمولاً تمامی سم خود را تزریق نمی‌کنند زیرا عقرب در مصرف سم صرفه‌جویی می‌کند و همیشه در گزش اول با تزریق مختصری آنزیم سعی در دور کردن دشمن دارد، ولی چنانچه اسیر شود و راه فراری نداشته باشد مجبور به تزریق سم اصلی خود می‌شود. عقرب برای جایگزینی سم خود نیاز به تغذیه بیشتر دارد و برای همین زیاد مایل نیست که سم خود را هدر دهد.

سم نوعی کژدم به نام سنتروروئید اسکالپچراتوس (Centruroides Sculpturatus) شدیداً کشنده‌است که عقربی کوچک و زرد رنگ است با یک توبرکول کوچک روی پشت. طول این جانور ۲/۵ تا ۷/۵ سانتی متر است و به آن «عقرب جرار» نیز گفته می‌شود.

خطرناک ترین نوع عقرب در ایران عقرب گاردیوم است که در منطقه خوزستان یافت می شود و سمی کشنده دارد سم سایر عقربها کشنده نیست.

تولید مثل

کژدم ها زنده زا بوده و اغلب از نیمه تابستان تا نیمه پاییز می زایند و تعداد نوزادها بسته به نوع عقرب از ۲ تا ۹۰ عدد متغیر است. در برخی از انواع عقرب ها، نوزادان از سر و در برخی دیگر نوزادان از دم خارج می شوند .نوزادان پس از تولد خود را به سطح پشتی بدن مادر می رسانند و دست کم تا زمان نخستین پوست اندازی نوزادان بر پشت کژدم مادر جابجا می شوند. در این هنگام اغلب، به علت گرسنگی و نبود غذا عقرب مادر از چند نوزاد خود به عنوان غذا استفاده می کند.

تنفس

نیاز کژدم ها به اکسیژن بسیار کم است به طوری که می توانند تا یک شبانه روز در عمق آب زنده بمانند یا این که ماه ها در یک بطری در بسته زنده بمانند.

قلب

کژدم ها قلبی لوله ای شکل و دراز در سطح پشتی تنه دارند که تعداد انقباض های آن بسته به گونه عقرب متفاوت است و از ۶۰ تا ۱۸۰ بار در دقیقه می زند.

خون

خون عقرب ها دارای هموسیانین می باشد که به صورت مایعی روشن و حاوی مقدار زیادی مس است. خون کژدم ها به علت وجود مس در مجاورت هوا اکسید می شود و از این رو به رنگ آبی یا سبز دیده می شود. خون عقرب ها سمی است به طوری که اگر آن را به یک موش تزریق کنند موجب مرگ آن می شود.

بینایی

برخلاف تصور عده ای که کژدم ها را کور می پندارند، این جانوران دارای قدرت بینایی هستند ولی فقط می توانند اجسام را در فواصل چند سانتی متری تشخیص دهند. کژدم ها دارای یک جفت چشم میانی و ۲ تا ۵ عدد چشم جانبی هستند. چشم های جانبی با وجود داشتن عصب بینایی فاقد قدرت دید هستند و به احتمال فقط می توانند نور را تشخیص دهند.

خودکشی کژدم ها

برخی تصور می کنند زمانی که عقرب در میان آتش محصور می شود یا در شرایط سخت قرار می گیرد، دم خود را بر بالای سرش می برد و نیش را درون سرش فرو کرده و خودکشی می کند. اما این باوری غلط و فقط یک افسانه است و پایه علمی ندارد. در حقیقت عقرب وقتی در میان آتش محصور می شود با حرکات نیش زدن به اطراف می خواهد از خود دفاع کند و به عبارتی هر آن چه که در مقابلش است را نیش بزند و در این موقع نیز می خواهد آتش را نیش بزند که این تصور را پدید آورده که خودش را نیش می زند.

عقرب ها همانند جانوران دیگر در برابر هر شرایط سختی تا لحظه مرگ مقاومت می کنند و این شرایط بوجود آمده است که جان آنها را می گیرد نه این که خودشان به ناچار خودکشی کنند. اما این که چرا عقرب ها در میان حلقه آتش می میرند، به میزان مقاومت عقرب در برابر گرما بستگی دارد و علت آن بالا رفتن درجه حرارت اطراف است. به عبارت دیگر عقرب ها دمای بالا را نمی توانند تحمل کنند و بیشتر آنها در دمای ۴۰ درجه به بالا می میرند ولی در عوض دمای بسیار پایین و در حد صفر درجه را به خوبی تحمل می کنند. علت مرگ عقرب در حرارت بالا به دلیل از دست دادن سریع آب بدن، انعقاد همولنف و انسداد عروق و مجاری است.

راه مقابله با عقرب

عقرب های ایران به جز نواحی کویری عقرب های با سمیت متوسط هستند. به نحوی که کمتر اتفاق افتاده که نیش این جانور باعث مرگ شده باشه. اما به هر حال جانب احتیاط را باید حفظ کرد.

– لباس کامل همواره به تن داشته باشید. لباس بهترین مانع برای نیش این جانوان است.
– موقع راه رفتن در جنگل و مناطق نا آشنا حتما کفش مناسب به پا داشته باشید. با دمپایی زیاد اطراف کمپ نچرخید.

– زیپ چادرها همیشه بسته باشه. اگر گرم هم شد، زیپ پشه بندها را بسته نگه دارید. فراموش نکنید ظرف چند ثانیه ممکنه یک عقرب وارد چادر شما بشه.

-نور این جانوران را جذب می کنه. سعی کنید کمتر از منابع نوری استفاده کنید. مخصوصا لامپهایی که ماورا بنفش تولید می کنن مثل لامپهای مهتابی.

– اگر چادر باز بوده و یا به دلیل احتمال وجود جانور در بستر شما وجود داره قبلش کاملا وارسی کنید. عقرب خیلی خوب قائم می شود.

– کفش ها را قبل از پا کردن بتکانید. محل مناسبی برای استراحت عقرب هاست.

– عقرب از موی بز اصلا خوشش نمی آید. این موضوع را به یاد داشته باشید. شاید روزی به درد بخورد.