Tag Archive : مشاوره تولید

توت فرنگی میوه ای نسبتا جدید است که تا ۲۵۰-۳۰۰ سال قبل به این شکل امروزی وجود نداشت و بیشتر موارد استفاده دارویی داشته است. در قرن چهاردهم در فرانسه توت فرنگی های وحشی از جنگل به زمین زراعتی منتقل شد و از آن به عنوان یک گیاه اهلی استفاده گردید. در جنگلهای شمال ایران توت فرنگی وحشی بطور فراوان یافت می شود. بنظر می رسد که اولین رقم اصلاح شده در زمان صدارت اتابک اعظم از فرانسه به ایران آمد و به نام اتابکی خوانده شد توت فرنگی گیاهی علفی چند ساله , متعلق به خانواده گل سرخیان و بومی جنگلهای اروپاست که قونه وحشی آن دارایی گل و برگ های کوچک میباشد و از قرن چهاردهم به سبب خواص دارویی آن معرفی شده است.  رقم های موجود از تلاقی بین گونه های مختلف به دست آمده اند در صورت کاشت صحیح, اجرای مراقبت  های لازم و انتخاب رقم های مناسب میتوان تا بیست تن در هکتار محصول برداشت کرد . نشاء را باید از موسسات مورد اطمینان تهیه و دقت نمونه که آلوده به بیماری های گیاهی به ویژه بیماری های ویروسی نباشد .

 مشخصات گیاه شناسی و ارقام موجود توت فرنگی:

توت فرنگی از جنس فراگاریا (Fragaria) و گونه رژا (Resea) بوده که امروزه از گونه های شیلنسیس (Chilensis) و ویرجینیا (Virginia) و هیبرید بین ایندو یعنی اناناس (ananasae) استفاده زراعی می گردد. عموما گیاهانی علفی باساقه های رونده یا استولون هستند. برگها مشتمل بر سه برگچه خشن و کرک دار برنگ سبز تیره بوده که در برخی از ارقام شفاف می باشند. ساختمان گل شامل ۵ گلبرگ سفید که در قسمت تحتانی خود به یک زائده کوچک متصل است، کاسه گل شامل ۵ کاسبرگ سبز رنگ بوده که در قسمت تحتانی تقریبا به یکدیگر جوش خورده می باشند. تعداد کاسبرگها در برخی از ارقام زراعتی ممکن است بیش از ۵ عدد باشد. پرچمها به تعداد ۲۰ عدد یا کمی بیشتر یا کمتر است.

مادگی به تعداد زیاد و بصورت مارپیچی بر روی نهنج قرار گرفته است و در مجموع و همراه با نهنج فرم نسبتا کشیده ای را تشکیل می دهد. مادگی از فندقه های جدا از یکدیگر که هر کدام دارای تخمدان با شکل راست و کوتاه می باشد تشکیل شده است. در هر تخمدان یک تخمک وجود دارد و در واقع بذر به تعداد فندقه ها تولید می شود. گل در واقع دو چنسه و پس از تلقیح گلبرگها ریزش کرده و نهنج بتدریج رشد و گوشتی شکل می گیرد و میوه بمرور زمان آبدار شده و از حالت اسیدی به قندی تبدیل می شود. اگر لقاح ناقص باشد تعداد فندقه ها محدود و چه بسا تقارن میوه حفظ نمی شود.

ارقام توت فرنگی به گروه ارقام بهاره یعنی بوته هایی که در سال یکبار میوه می دهند و ارقام چهار فصله که در سال بیش از یکبار میوه می دهند، تقسیم می گردند. مهمترین ارقام بهاره عبارتند از: گورلا، آلیسو، تیوگو، رد گانتلت، اسیتا، کاتس کیل، فرسنا

ارقام چهار فصله: این ارقام بسیار قوی الرشد و خزنده بوده و از اواخر اردیبهشت تا اواخر تابستان و گاهی اوایل پاییز میوه می دهند. میوه ها ریز و به تعداد زیادتری در هر بوته تولید می شوند.

ارقام چهار فصله مانند: استرا، هومی جنتو می باشد.

ازدیاد توت فرنگی:

ازدیاد بطریق جنسی و غیر جنسی صورت می گیرد.

الف) ازدیاد جنسی:

ازدیاد توت فرنگی بوسیله بذر مخصوص ارقامی است که طبیعتا تولید ساقه رونده نمی کنند و یا ارقامی که ساقه های رونده کمی دارند و همچنین جهت تولید ارقام جدید از روش ازدیاد بذری استفاده می شود.

ب) ازدیاد غیر جنسی:

در ازدیاد غیر جنسی که تقسیم بوته خوانده می شود بوته هایی را که خوب رشد کرده و قوی هستند پس از خارج کردن از زمین به چند بوته کوچکتر که هر کدام دارای مقداری ریشه می باشند تقسیم کرده و سپس آنها را در محل اصلی نشاء می کنند در این روش باید از بوته های سالم پایه های مادری استفاده گردد. روش ازدیاد از طریق ساقه های رونده بدین صورت می باشند که پس از ریشه دار شدن ساقه های رونده در تابستان از بوته مادری جدا و در محل سایه نشاء کرده و سپس در فصل پاییز بوته های انتخابی را به زمین اصلی انتقال می دهند.

شرایط خاک و شرایط محیطی رشد توت فرنگی:

توت فرنگی گیاهی است که در خاکهای مختلف تقریبا سازگار است با این وجود خاکهای عمیق نرم با بافت شنی رسی را ترجیح می دهد. بهترین PH مناسب برای توت فرنگی ۵/۵ تا ۵/۶ می باشد.

اگر میزان آهک خاک از حد مجاز بیشتر باشد عارضه کلروز یا زرد شدن برگها بروز خواهد کرد. از لحاظ آب و هوا در شرایط مرطوب و شرایط نسبتا گرم محصول دهی مناسب خواهد داشت. در شرایط گرم و مرطوب باید آب کافی در اختیار گیاه قرار گیرد و همچنین ارقام مقاوم به گرما انتخاب گردد. در ارتفاع ۴۰۰ تا ۸۰۰ متری از سطح دریا می تواند رشد مناسبی داشته باشد. نیمه مقاوم به سرما بدون پوشش کاه و کلش می تواند تا ۵- درجه سانتی گراد را تحمل نماید ولی با پوشش ویژه تا -۱۸ درجه سانتی گراد را متحمل است.

در خاکی که برای کاشت توت فرنگی در نظر گرفته می شود. باید قبل از شخم زدن مقداری کود فسفره و پتاسی اضافه نمود سپس آنرا شخم زد. با این کار کودها به عمق و داخل خاک فرستاده می شود تا بهتر در اختیار ریشه ها قرار گرفته، جذب گیاه شود. قدرت نفوذ کود پتاسی بویژه کود فسفر به داخل خاک خیلی کم است. بر عکس آنها کودهای ازته خیلی راحت و اغلب سریع به داخل خاک نفوذ کرده، در اختیار ریشه گیاه قرار می گیرد در فصل بهار ۳۰۰ کیلو اوره در هر هکتار ۳۰۰ کیلو سوپر فسفات و ۳۰۰ کیلو سولفات پتاس به خاک اضافه می کنند. و در فصل پائیز ۳۰۰ کیلو سوپر فسفات برای هر هکتار و ۳۰۰ کیلو سولفات پتاس در هر هکتار به خاک اضافه می شود. همراه با کودهای شیمیایی می توان کود حیوانی یا کمپوست را هم روی زمین ریخته آنگاه با یک شخم همه آنها را به داخل و عمق خاک منتقل کرد. مقدار آن برای کود گاوی کهنه پوسیده ۶۰ تا ۸۰ تن در هکتار می باشد. تاریخ و فواصل کاشت در زمین اصلی گیاه را با فاصله ۲۵×۵۰ سانتی متر می کارند.

پیش رس کردن توت فرنگی

توت فرنگی طبیعتا از میوه‌های نوبرانه و از اولین میوه‌هایی است که در بهار به بازار عرضه می‌شود. در حالت معمولی و در مناطق معتدل زمان برداشت میوه در اواخر اردیبهشت ماه تا اوایل تیر است ولی امروزه با فن آوری‌های خاصی می‌توان زمان رسیدن میوه را به جلو انداخت. به عبارت دیگر می‌توان با استفاده از وسائل و امکانات امروزی اقدام به پیش رس کردن و تولید توت فرنگی خارج از فصل نمود و عرضه توت فرنگی را مدت طولانی‌تری ادامه داد . البته هزینه‌های اضافی که برای پیش رس کردن ایجاد می‌شود به علت قیمت بیشتری که محصول نوبرانه دارد جبران خواهد شد.

 پیش رس کردن توت فرنگی در گلخانه

مطمئن‌ترین وسیله برای پیش رس کردن استفاده از گلخانه است. مشکل استفاده از گلخانه در درجه اول هزینه سنگین احداث گلخانه و نیاز به تخصص و تجربه کافی برای کشت توت فرنگی در گلخانه است. برای این منظور می‌توان نشاء توت فرنگی را ابتدا اواسط تیرماه تا اوایل شهریور در خزانه انتظار کشت کرد و ۷ – ۵ کیلوگرم در هر صد متر مربع از کودهای کامل ازت ، فسفر و پتاس به نسبت ۱۷ – ۱۲ – ۱۲ به عنوان کود پایه به زمین خزانه دارد. پس از تولید ریشه‌های قوی در نشا بوته‌ها شروع به ایجاد ساقه‌های رونده می‌نمایند. با سرد شدن هوا بوته‌ها تحت تاثیر نور و درجه حرارت پائین قرار گرفته و گل در آنها تشکیل می‌شود. در آبان و آذر بوته‌ها را به گلخانه حمل کرده و در بستر کاشت به فاصله ۳۰ تا ۲۵ سانتیمتر کشت می‌نمایند.

در گلخانه نیز مقدار ۵ – ۳ کیلوگرم کود کامل شیمیایی در ۱۰۰ متر مربع به بستر داده می‌شود. درجه حرارت گلخانه را ابتدا روی ۱۲ – ۸ درجه سانتیگراد تنظیم کرده و با افزایش شدت نور درجه حرارت را نیز زیاد می‌کنند و به ۲۰ – ۱۵ درجه سانتیگراد می‌رسانند. البته می‌توان درجه حرارت را به ۸ درجه سانتیگراد کاهش داد. بلافاصله پس از کاشت بایستی به اندازه کافی آبیاری نمود. در آبیاری توت فرنگی گلخانه‌ای باید دقت شود که زمین بطور یکنواخت مرطوب گردد. به منظور جلوگیری از خطر پوسیدگی میوه در اثر رطوبت زیاد باید گلخانه را به موقع تهویه کرد و بوسیله حرارت خشک رطوبت زیادی را کاهش داد. برای انجام عمل گرده افشانی و تلقیح بهتر گلهای توت فرنگی در گلخانه می‌توان برای هر ۱۰۰۰ متر مربع سطح زیر کشت یک کندوی زنبور عسل در گلخانه قرار داد.

زمان کاشت :

توت فرنگی را از اواخر پاییز که در حال نیمه  خواب است تا اوایل بهار قبل از بیدار شدن گیاه از خواب میتوان جابجا نمود و در محل دیگری کاشت . بنابراین کاشت پاییزه و بهاره آن امکان پذیر است.

در صورتی که کاشت پاییزه باشدمحصول  ,  تابستان سال آینده به دست می آید و اگر گیاه در بهارو قبل از بیدار شدن از خواب زمستانه کاشته شود گل هایی که چند هفته بعد از کاشت روی بوته ظا هر می شود, بهتر است چیده شوند تا گیاه قویی شود .

این بوته ها در بهار سال بعد داده و در تابستان میتوان از آنها محصول برداشت نمود. جوانه های گل در فصل پاییز به کوتاه شدن طول روز به وجود می آیند ولی به علت سرمای زمستانه , گل ها تا فصل بهار ظاهر نمی شود .

مشخصات بوته :

گیاهی که برای کاشت انتخاب می شود باید عاری از هر نوع مرض ودارایی ریشه های قویی و سالم باشد (رنگ ریسشه ها روشن باشد) ریشه توت فرنگی افشان , ظریف و سطحی است و بیشتر در عمق ۲۰ تا ۳۰ سانتی متر خاک فعالیت می کند.

نوع خاک :

خاک های سبک شنی با مواد غذایی فراوان و زهکشی خوب مناسب کاشت توت فرنگی است.

عملیات تهیه زمین :

اوایل پاییز یا بهار,  زمین را شخم و دیسک زده و سپس ازکود های حیوانی و شیمیایی و مقدار ۱۰ تن درهکتار کود حیوانی پوسیده با خاک مخلوط کرده و تاکید بر آزمایش خاک به مقدار  ۱۰۰ -۸۰ کیلو ازت خالص در سه مرحله , ۱۵۰-۱۰۰ کیلو پتاس خالص و ۸۰-۶۰ کیلو فسفر در هکتار استفاده می شود سپس با نحر کن جوی های به عرض ۴۰ سانتی متر و پشته های به عرض ۸۰ سانتی متر ایجاد می کنند .

در سال اول قبل از کاشت , کود فسفر و پتاسه و نصف مقدار کود اوره قبل از دیسک زنی به خاک داده می شود و بقیه کود اوره قبل از گلدهی و بعد از برداشت محصول در دو نوبت به خاک افزوده شده و سپس آبیاری میشود .

طریقه کاشت :

بذرها را در خاک برگ یا تورب به فاصله تقریبی ۳۰ میلی متر در گلدان یا جعبه می کارند در کاشت با دست بذر را با ماسه بادی یا شن ریز و خشک خوب مخلوط کرده روی زمین می پاشند تا بذرها به فاصله های تقریباً مساوی پخش شوند. خاک را خوب فشار داده رویش کمی خاک نرم یا شن ریز می پاشند روی گلدان را با یک شیشه پوشانده رویش روزنامه می گذارند چون نور خورشید، مانع رشد بذر می شود. مجموعه باید همیشه مرطوب باشد لذا نسبت به فصل کاشت روزانه ۱ تا ۳ بار با آبپاش نرم آرام آب می دهند. وقتی بذر شروع به رشد کرد باید درهوای ابری روزنامه ها را از سرگلدانها برداشته ولی در آفتاب دوباره رویشان را گذاشت.کاشت بذر را در هوای آزاد می توان از اوایل اردیبهشت آغاز نمود.کاشت بذرها باید گرم و دور از باد باشد. در روی یک خاک خوب (خاک برگ) یک لایه به قطر ۴ انگشت از خاکی که ۲ قسمت آن از خاک مخلوط با کود حیوانی خشک غربال شده و یک قسمت شن باشد، استفاده می کنند.

از کمپوست و تورب هم می توان به همین منظور استفاده کرد. سطح بالایی این خزانه را غلتک می زنند یا با دست فشار می دهند. پس از بذر پاشی زمین را دوباره غلتک می زنند تا بذر بتواند بهتر با خاک تماس گرفته و آب مورد لزوم رشدش را جذب کند آنگاه خاک مخلوط با کود حیوانی را که قبلاً سائید شده است روی خزانه غربال می کنند تا آنرا خوب بپوشاند. در هوای خشک باید سه بار در روز با‌آبپاش نرمی آبیاری کرد. به محض اینکه بذرها ۲ تا ۳ برگ به بزرگی نخود زدند باید آنها را در جعبه چوبی پر از خاک باغبانی که به اندازه کافی کودهای حیوانی و شیمیایی دارند، نشاء کرد. فاصله گیاهان از یکدیگر ۳ تا ۴ انگشت است.

درب جعبه باید تا زمانیکه گیاهان ریشه داده و آغاز به رشد کنند، بسته باشد. در مقابل نور خورشید باید به آنها سایه داد. در صورتیکه گرمای داخل جعبه از ۲۰ درجه تجاوز نمود باید درب جعبه را کمی بار نمود. زمانیکه ارتفاع گیاهان به ۳ انگشت رسید پنجره را بر می دارند. از این تاریخ هر هفته آنها را با محلولی از ۱۰ لیتر آب و ۲۵ گرم کود شیمیائی مخلوط آبیاری می کنند. پس از آنکه گیاه خوب رشد کرد آنها را در بستر نهائی با فاصله های ۲۵×۵۰ سانتی متر می کارند. کاشت ساقه های رونده : کاشت گیاهانی با ساقه های رونده در بهار و تابستان و پائیز امکان پذیر میباشد. تعیین دقیق زمان برداشت آن به آب و هوای منطقه و نوع خاک بستگی دارد. در مناطقی که آب و هوای مناسب برای کاشت گیاه دارند (مثل اغلب نقاط مرکزی ایران) حتی از اواسط تیر ماه می توان آنها را کاشت . مهم این است که گیاه را با تمام ریشه ها و خاکهای اطراف آن بیرون آورده و در جای اصلی کاشت. آبیاری بعد کاشت از ضروریات می باشد.

معمولا بوته ها را به فاصله ۴۰ سانتی متر از یکدیگر در روی پشته ها می کارند و به طور تقریبی تراکم بوته در هکتار طبق روش بالا حدود ۳۱۲۵۰بوته برآورده می شود .

مراقبت های لازم بعد از کاشت :

در توت فرنگی هرس وجود ندارد بلکه بجای آن موضوع حذف مطرح است یعنی هنگام باردهی بوته‌های کم محصول را کنده دور می اندازند و به جایشان بوته هایی تازه که از قدرت و پرمحصول بود نشان اطلاع دارند اوایل تابستان می کارند تا زمان لازم وجود داشته باشد که به اندازه کافی ریشه و برگ و جوانه زده و تا بهار سال بعد برای محصول آماده گردند. همیشه باید گیاهان پر محصول و عالی را بادقت علامت گذاری کرد. البته بوته های پر محصول معمولاً کمتر ساقه های رونده می دهند برای مجبور کردن بوته به ساقه رونده دادن باید بوته هایی که سال قبل علامت گذاری شده اند را نگذارند در سال بعد میوه بنشینند بدین طریق که گلهایشان را با دست چیده دور می اندازند تا بجای میوه ناچار به دادن ساقه های رونده شوند در مقابل به آبیاری آنها توجه زیادی می شود.

دراز دیاد بوته ها ۴ عامل مهم است: (۱) انتخاب بوته های پرمحصول (۲) علامت گذاری آنها (۳) چیدن گلها در سال بعد (۴) آبیاری نسبتاً زیاد مراقبتهای گیاه توت فرنگی غیر از حذف، مبارزه با بیماریها و آفات می باشد.

جهت تاکید به نکات زیر توجه نمایید:

۱- پوشاندن خاک به وسیله کاه یا خاک اره موموجب می شود که میوه با خاک به طور مستقیم تماس نداشته باشد و رطوبت خاک نیز به خوبی حفظ شود .

۲- آبیاری حداقل هفته ای یک بار و به طریق جوی پشته ای صورت گیرد .

۳- کنترل به موقع بیماری ها, آفات و علف های هرز

۴- قطع ساقه های رونده در زمان فصل رشت برای جلوگیری از ظریف شدن بوته های مادری .

آفات مهم توت فرنگی :

سه دسته بیماری و آفات در گیاه وجود دارد که عبارتند از : حیوانی – قارچی و ویروسی. الف) حیوانی : اغلب انگلهای توت فرنگی بود و از گیاه آن تغذیه می کنند و یا عامل تخریب آن هستند که مهمترین آنها عبارتند از : موش کور، موش معمولی یا موش خانگی – شفیره‌های کفشدوزکها، کنه ها و نماتدها. ب) قارچی : مهمترین آن قارچ خاکستری ( Botrytis cinerea) می باشد. ج) ویروس : ویروسها بیشتر از همه به برگهای گیاهان حمله می کنند مثل بیماری موازئیک

بیماریهای مهم توت فرنگی :

لکه برگی، بلایت برگ، سفیدک پودری، پوسیدگی سیاه ریشه، پوسیدگی ناشی از بوتریستی، نماتود و .. کاشت و پرورش نشاء توت فرنگی واریته کاماروسو (یکی از ارقام چهار فصله مناسب کشتهای گلخانه ای) کاماروسو یکی از ارقام چهار فصل و بسیار مهم توت فرنگی در جهان است. زود رس و دارای میوه های درشت و سفت میباشد. وزن متوسط هر میوه حدود ۳۰ تا ۴۰ گرم است. عملکرد هر بوته ۷۰۰ گرم در سال است. دارای برگهای بزرگ و پهن می باشد. این رقم مناسب کشت های گلخانه ای است.

کشت گلخانه ای توت فرنگی

راجع به پیش رس کردن توت فرنگی در گلخانه گفتیم اما حالا اطلاعات بیشتری در خصوص پرورش گلخانه ای این گیاه بدست آوریم :

در گلخانه نیز مقدار ۵-۳ کیلوگرم کود کامل شیمیایی در ۱۰۰ متر مربع به بستر داده می شود. درجه حرارت گلخانه را ابتدا روی ۸ – ۱۲ درجه سانتی گراد تنظیم کرده و با افزایش شدت نور درجه حرارت را نیز زیاد می کنند و به ۱۵ – ۲۰ درجه سانتی گراد می رسانند. البته می توان درجه حرارت را به ۸ درجه سانتی گراد کاهش داد. بلافاصله پس از کاشت بایستی به اندازه کافی آبیاری نمود. در آبیاری توت فرنگی گلخانه ای باید دقت شود که زمین بطور یکنواخت مرطوب گردد. به منظور جلوگیری از خطر پوسیدگی میوه در اثر رطوبت زیاد باید گلخانه را به موقع تهویه کرد و بوسیله حرارت خشک رطوبت زیادی را کاهش داد. برای انجام عمل گرده افشانی و تلقیح بهتر گلهای توت فرنگی در گلخانه می توان برای هر۱۰۰۰ متر مربع سطح زیر کشت یک کندوی زنبور عسل در گلخانه قرار داد.

 انواع کشت گلخانه ای

در کشت گلخانه ای سنتی که معمول است بوته های توت فرنگی در گلدان کاشته می شوند و در خاک هایی که ریشه گیاهی دارند و از پوسته نارگیل تولید می شوند رشد می کنند.

در این گلخانه ها در هر گلدان چهار بوته توت فرنگی کشت می شود که از هر بوته ۷۰۰ تا۸۰۰ گرم محصول وبا میانگین وزن هر توت۱۰ تا ۱۵ گرم برداشت می شود.

برداشت و بسته بندی توت فرنگی : 

برداشت میوه بهتر است در مواقعی از روز که هوا خنک تر است صورت گیرد و میوه های چیده شده را باید بلافاصله در سیه و درجای خنکی قراردارد .

بهتر است میوه را همراه با کمی از دم برداشت کرده تا موقع برداشت به میوه فشاری وارد نیایید . به علت آسیب پذیری شدید میوه , باید آن را در جهبه های کم عمق بسته بندی نمود و در حین حمل و نقل کاملا مراقب آنها بود.

چگونه از هر بوته توت فرنگی محصول بیشتری برداشت کنیم؟

کارشناس و پژوهشگران کشورمان برای استفاده بهینه از فضای گلخانه و افزایش ۲ برابری محصول در مقایسه با روش کشت گلخانه ای سنتی از روش گلدان های متحرک می کنند. در این روش بوته های توت فرنگی در گلدان های متحرک و در کیسه حاوی خاک سبک کشت می شود و در هر ردیف تعداد بوته ها ۲ برابر بیشتر از روش گلدان های چهار گوش است. در این گلخانه راهروهای ویژه عبور و حرکت باغبان حذف می شود اما با پایین و بالا بردن مکان های کشت بوته های توت فرنگی مسیر برای حرکت باغبان امکان پذیر می شود.در فضای این گلخانه، نور ، دما ، رطوبت و میزان ابیاری با رایانه و تجهیزات مدرن کنترل می شود و با تزریق مواد غذایی مناسب به خاک از هر بوته به طور میانگین یک کیلو و ۴۰۰ گرم محصول توت برداشت می شود. در این نوع گلخانه از روش آبیاری پاششی استفاده می شود که همین کار میزان مصرف آب را تا یک هجدهم آبیاری قطره های معمول در گلخانه ها کاهش می دهد.

گیاهی است چند ساله که دارای پیاز می باشد این پیاز دارای غلاف قهوه ای رنگی است. این گیاه در جنوب غربی آسیا، جنوب اسپانیا و جنوب اروپا روییده می شود. دارای ساقه و شش گلبرگ بنفش رنگ و ۳ رشته کلاله قرمز رنگ می باشد. قسمت مورد استفاده گیاه زعفران کلاله نارنجی رنگ گل آن می باشد. کلاله زعفران حاوی چربی، املاح معدنی و موسیلاژ است. تکثیر زعفران منحصرا توسط غده زیر زمینی بنه ( کورم ) متداول است. عطر و بوی زعفران به علت وجود اسانس بی رنگ تروپن دار و یک ترکیب اکسیژن دار و همراه با سینئول به نام سافرانال می باشد. طعم زعفران مربوط به هیتروزید تلخ پیکروکروسین است. رنگین بودن زعفران مربوط به وجود ماده ای به نام کروسین می باشد.

ارزش غذایی زعفران

زعفران چاشنی و رنگ دهنده غذا می باشد زعفران موجب کاهش چربی و کلسترول خون می گردد. زعفران آرام بخش، اشتها آور، ضد اسپاسم، پیشگیری کننده از بیماریهای قلبی و سرطان، تقویت کننده حافظه و کاهش دهنده فشار خون است. از گیاه زعفران در درمان بیماری آسم، بیماریهای پوستی، بیماری های چشم، عفونت ادراری، یرقان، پیش انداختن قاعدگی، رفع نفخ شکم ، درمان معده درد و درمان کم خونی استفاده می شود.

کاشت زعفران

کاشت زعفران در آب و هوای معتدل باید انجام گیرد. در تهیه زمین به منظور کاشت زعفران لازم است توجه و دقت خاصی معمول شود. از مرداد ماه تا مهر ماه می توان به کاشت زعفران اقدام نمود.

آب و هوای مناسب جهت کاشت زعفران

زعفران گیاهی است گرمسیری و در نقاطی که آب و هوای معتدل داشته و دارای تابستان های گرم و خشک و آفتابی و پاییز و زمستان نسبتا ملایم دارد، به خوبی رشد می کند و می شود در این مناطق کاشت زعفران را انجام داد. لازم به ذکر است که این موضوع ممکن است در همه شرایط صادق نباشد زیرا احتمال دارد گیاه به صورتی با محیط سازگار شود چنانچه در همدان که در ردیف شهرهای سردسیری ایران است، زراعت و کاشت زعفران نتایج رضایت بخشی داده است. پیاز زعفران تابستان فعالیت ندارد، دوره بیداری و فعالیت آن از حدود آبان تا اردیبهشت است و با شروع فصل گرما برگ هایش زرد شده و می خشکد و پیاز به خواب می رود پس زمین های گرم و خشک جای مناسبی برای کشت زعفران است.

تهیه زمین جهت کاشت زعفران:

بهترین نوع خاک برای کاشت زعفران خاک شنی ـ رسی است که مقدار کمی آهک داشته باشد در تهیه زمین به منظور کاشت زعفران لازم است توجه و دقت خاصی معمول شود ابتدا در فرصتهای مناسب در پائیز یا زمستان زمین مورد نظر را شخم عمیق می زنند درصورتی که شرایط مناسب نبوده یا دسترسی به تراکتور مقدور نباشد می توان شخم را در پایان بهار یا اوایل تیرماه نیز انجام داد.

در زراعت مکانیزه زعفران زمین را در پاییز سال قبل از کشت با گاو آهن شخم عمیق می زنند در بهار پس از قطع بارانهای بهاری خاک را با انجام شخم متوسط ضمن سله شکنی از وجود علفهای هرز پاک می کنند در مرداد یا شهریور پس از پخش ۸۰ – ۴۰ تن کود حیوانی و ۲۰۰ کیلوگرم فسفات آمونیوم زمین را به صورت فارو درمی آورند و برای کاشت زعفران آماده می کنند.

خاک مناسب جهت کاشت و پرورش زعفران

زعفران در زمین های شور، رسی یا خیلی شنی رشد نمی کند بلکه بهترین نوع خاک برای رشد آن خاک شنی ـ رسی است که مقدار کمی آهک داشته باشد، PH خاک باید بین ۸ ـ ۷ بوده، خاک مزرعه حاصلخیز و شیرین بوده و از علف های هرز پاک باشد در ضمن کاشت گیاه زعفران را باید در زمینی باشد که از چند سال قبل در آن زعفران کشت نشده باشد.

 زمان مناسب جهت کاشت زعفران

از مرداد ماه تا مهر ماه می توان به کاشت زعفران اقدام نمود. پس از کاشت پیاز زعفران در زمین به مدت ۷ ـ ۴ و در بعضی مناطق تا ۱۰ سال باقی مانده و محصول می دهد و از این نظر احتیاجی به کاشت مجدد زعفران در سال های بعد ندارد.

عملیات کاشت پیاز زعفران:

برای کاشت پیاز زعفران ابتدا چاله های یک ردیف را با بیل درمی آورند و در داخل هر چاله از ۱۵ – ۳ پیاز قرار می دهند. عمق کاشت پیاز زعفران ۲۰ – ۱۵ سانتیمتر در نظر گرفته و در موقع کاشت سر پیازها باید رو به بالا قرار گیرد. پیازها در عمق ۲۰ سانتیمتری در زمستان از سرما و یخبندان و سایر تنشهای محیطی و در تابستان از گرما زدگی مصون می مانند.

برای کاشت زعفران ۵ – ۴ نفر شرکت می کنند به این ترتیب که یک نفر با بیل چاله ها را درمی آورند دو نفر پیازهای قابل کشت را به صورت دسته های ۳ تا ۵ یا ۱۵ تائی انتخاب می کنند.

نفر چهارم پیازها را در داخل چاله ها قرار می دهند و بقیه نفرات کار خود را ادامه می دهند تا تمام زمین زعفران کاشته شود. سرانجام سطح مزرعه را که نامسطح شده با بیل یا ماله ای که صاف و فشرده می سازند تا پیازها به خاک بچسبد. زمین کشت شده به همین صورت تا موقع آبیاری پائیزه رها می شود قبل از آبیاری در حدود ۲۰ – ۱۰ تن کود حیوانی کاملا پوسیده با بیل در سطح زمین پخش می نمایند. پس از انجام عمل کاشت زعفران روی شیارها را با ماله پوشانده و زراعت ردیفی به نظر می رسد.

مقدار و نوع پیاز زعفران:

مقدار لازم پیاز برای کاشت زعفران در هر هکتار ۲ تن غده می باشد  پیاز زعفران باید درشت، سالم، بدون زخم، شاداب و عاری از هر نوع بیماری بوده و سن آنها از ۷ سال تجاوز نموده و پوست های اضافی و کپه هر پیاز را جدا می کنند. (کپه همان جای ریشه زایی در ته پیاز است که چوب پنبه ای و خشک می باشد) برای اینکه غده ها پس از کاشت زعفران مورد حمله آفات و امراض قرار نگیرند بهتر است قبل از کاشت زعفران با سموم جیوه ای از قبیل سرزان، تری تیزان، گرانوزال و برای هر ۱۰۰ کیلو پیاز ۵۰۰ ـ ۳۰۰ گرم سم مصرف نمود.

مقدار لازم پیاز برای کاشت زعفران در هر هکتار ۲ تن غده می باشد. اگر در سال هفتم به بعد غده ها بیرون آورده نشوند گیاه ضعیف شده و غده ها پوک می گردند و پس از یکی دو سال به کلی از بین می روند. در سال هفتم مقدار غده ای که از زمین می توان بیرون آورد ۵ برابر مقدار کشت شده در سال اول است.

مقدار و نوع کود برای کاشت زعفران:

گیاه زعفران به مواد غذایی فراوانی احتیاج دارد. از دادن کود تازه حیوانی بایستی خودداری شود و فقط کود پوسیده استفاده نمود. به طور کلی در هر هکتار زعفران کاری نیاز به ۵۰ ـ ۳۰ تن کود حیوانی پوسیده به همراه ۲۰۰ کیلوگرم کود شیمیایی مثل فسفر و پتاس به زمین داده می شود. مصرف ۱۰۰ کیلو کود اوره به همراه ۱۵ ـ ۱۰ تن کود حیوانی برای هر سه سال یک بار می تواند بهترین پیشنهاد برای کشاورز زعفران کار به حساب آید.

نحوه آبیاری بعد از کاشت زعفران

پس از کاشت پیاز زعفران تا زمان برداشت محصول مزرعه را فقط یک بار باید آبیاری نمود پس از کاشت پیاز زعفران در زمین مزرعه را باید بلافاصله آبیاری کرد در صورتی که قبل از کاشت زعفران مزرعه آبیاری شده باشد می توان آبیاری را چند روز پس از کاشت انجام داد. زعفران گیاهی است مقاوم به کم آبی و اولین آبیاری پاییزه باید حتما ۱۵ روز قبل از بیرون آمدن ساقه گل ها انجام گیرد.

اگر آبیاری جلوتر از مهرماه و به کرات انجام شود ابتدا برگ ها ظاهر می شوند و سپس گل ها پدیدار می گردند و در این صورت چیدن گل ها به سختی انجام خواهد گرفت و چه بسا گل ها بین برگ ها باقی مانده و از بین خواهند رفت.

پس از کاشت پیاز زعفران تا زمان برداشت محصول مزرعه را فقط یک بار باید آبیاری نمود چون زعفران گیاهی مخصوص مناطق خشک است بنابراین به آب زیاد احتیاج ندارد ولی اگر بعد از برداشت محصول در طول زمستان چند آب به مزرعه داده شود، به درشت شدن پیاز زعفران کمک می کند.

سله شکنی پس از کاشت زعفران

بعد از آبیاری اول به محض گاورو شدن زمین سطح مزرعه باید سله شکنی شود به نحوی که پیازها صدمه نبینند بهترین وسیله سله شکنی کج بیل و بیل شیار دار و گاو آهن ایرانی و کولتیواتر است. سله شکنی باعث می شود که گلها به آسانی از خاک بیرون آمده و کود حیوانی با خاک مخلوط گردد.

در مواقعی که زارع نتوانسته باشد به زمین خود کود دهد قبل از اجام آبیاری می توان کود لازم را در سطح خاک پخش نموده و با شخم سطحی با خاک مخلوط نمود و بعد از این عمل که در واقع حکم سله شکنی را دارد جهت هموار نمودن زمین و چسباندن خاک به پیازهای زعفران زمین را ماله می کشند. پس از کاشت و برداشت رعفران باید علفهای هرز از بین برد. اولین وجین زعفران بعد از برداشت گلهای زعفران می باشد  علفهای هرز از طریق رقابت با گیاه زعفران از نظر آب و مواد غذایی و نور خورشید سبب کاهش محصول می شود علاوه بر این ممکن است در مراحل کاشت زعفران و برداشت زعفران مزاحمتهایی ایجاد و میزبان تعدادی از بیماریها و حشرات و بخصوص نماتد باشد.

وجین مزرعه در هر موقع که علفهای هرز رشد کردند ضروری است. در مزارع زعفران اولین وجین بعد از آبیاری دوم انجام و این وجین باعث از بین رفتن علفهای هرز مزرعه زعفران می گردد.

بطور معمول اولین وجین زعفران بعد از برداشت گلهای زعفران و دومین آن در صورت لزوم به فاصله در حدود یک ماه قبل از آب سوم انجام می شود. در مورد مبارزه شیمیایی با علفهای مزرعه باید توجه کرد که چون اثر این علف کشها بر روی گیاه آزمایش نشده لذا باید به هنگام رشد بوته های زعفران از مصرف علف کش های شیمیایی خودداری شود.

برداشت زعفران:

عملیات برداشت زعفران حدودا ۲۵ ـ ۱۵ روز به طور می انجامد  مزرعه زعفران در سال اول محصول قابل توجهی نخواهد داد و فقط تعدادی از غده هایی که درشت بوده و ذخیره غذایی کافی داشته اند گل داده و تولید محصول می کند. معمولاً اواسط آبان ماه گل های بنفش رنگی در مزرعه ظاهر می شود و به محض پیدایش اولین گل برداشت آغاز شده و تقریبا سه هفته ادامه دارد.

موقعی که گل ها ظاهر می شوند، مزرعه زعفران خوش منظره، معطر و به رنگ ارغوانی یا بنفش خوش رنگی در می آید و یکی از زیباترین چشم اندازهای طبیعت را زمانی می توان دید که مزرعه زعفران به گل نشسته است زیرا در آغاز سرما و خزان کلیه گیاهان که هیچ گلی در صحرا نیست گل می دهند.

برای چیدن گل ها پیش از آنکه خورشید صبحگاهی اشعه نارنجی خود را بر مزرعه پوشیده از گل بتاباند، برداشت شروع و تا ساعت ۹ صبح ادامه می یابد. عملیات گل چینی حدودا ۲۵ ـ ۱۵ روز به طور می انجامد.

error: Content is protected !!