RSS 
  • کاشت گیاهان جدید,گیاهات متفاوت,نهال های جدید,گیاهان متنوع,محصولات جدید

  • صادرات محصولات جدید ,بازارهای جدید,مشاغل جدید

  • ارایه اطلاعات و فروش بذر های جدید,میوه های جدید, تولیدمحصولات جدید, بازارهای خارجی,

  • تولید انواع جلبک سبز,جلبک قرمز,بازاریابی,ایجاد شغل,تولید غذا,تولید غذاهای ارگانیک,

  • محصولات ارگانیک,جدید,مشاوره تولید,رشد بیشتر,روش سرمایه گذاری,زمینه های شغلی جدید

  • معرفی مشاغل جدید,تولیدات جدید,کالاهای جدید,محصولات جدید,بازارهای جدید,

  • معرفی کلکسیونهای گیاهی,جانوری,حشرات,موارد جدید,روش تهیه اخذ مجوز برای صادرات

  • معرفی مشاغل جدید,تولیدات جدید,کالاهای جدید,محصولات جدید,بازارهای جدید,

  • اطلاعات تخصصی با کاشت زعفران

پرورش شتر

طرح توجیهی و آموزش و پرورش ماهیان خاویاری فرصتی زودبازه و ۱۰۰ درصدد اقتصادی
پرورش ماهیان خاویاری به صورت صنعتی قدمت ۴۵ ساله دارد که از روسیه آغاز شد و در ایران ۲۴ سال پیش سنگ بنای تولید گوشتی ماهیان خاویاری گذاشته شد. به هر حال، ماهیان خاویاری را می توان در سیستم های مختلف از جمله سیستم های متراکم ، استخرهای خاکی و قفس های دریایی پرورش داد. پرورش مصنوعی ماهیان خاویاری به منظور تولید گوشت و استحصال خاویار در جهان از سابقه کوتاهی برخوردار است. در واقع ماهیان خاویاری از گونه های نادر و بسیار قدیمی هستند که پرورش آنها در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است. لیکن فقدان اطلاعات کافی در مورد شرایط بهینه پرورش نیازهای غذایی فرموله کردن غذاهای مصنوعی برای آنها به خصوص در مورد گونه هایی از ماهیان خاویاری که در حوضه جنوبی دریای خزر و دریای سیاه زیست می کنند در مقایسه با سایر آبزیان پرورشی کمتر مورد توجه واقع شده و بنابراین از عقب ماندگی فراوانی رنج می برد. این امر باعث گردیده تا پرورش ماهیان خاویاری به خصوص در مراحل اولیه زندگی هنوز متکی به غذاهای طبیعی و در مراحل پروار عمدتاً وابسته به غذاهای آزاد ماهیان باشد. در حالی که استفاده از اطلاعات سایر گونه ها برای ماهیان خاویاری به دلایل مختلف صحیح نمی باشد و باعث ایجاد نارسایی های تغذیه ای در آنها خواهد شد.ماهیان خاویاری جزء ماهیان استخوانی اولیه با بدن نیمه استوانه ای ، پوزه سخت توسعه یافته و دهان شکمی جلو آمده می باشند . این ماهیان به دلیل داشتن سبیلک های بسیار حساس روی قسمت زیرین پوزه که برای یافتن جانوران کفزی مورد استفاده قرار می گیرند و همچنین داشتن لب های طویل و جلو آمده برای مکیدن شکار جزء بهترین ماهیان تغدیه کننده از کفزیان محسوب می شوند. این ماهیان دارای لوله گوارشی منحصر به فرد می باشند ، زیرا دیواره پیلوریک معده آنها توسعه پیدا کرده و تبدیل به اندام سنگدان مانند شده است. علاوه بر این روده ماهیان استروژن بالغ دارای اپی تلیوم مژه دار بسیار کار آمد می باشد و قسمت خلفی لوله گوارش آن ها به چین های مارپیچی تبدیل شده است. جنس فیل ماهی شامل دو گونه فیل ماهی دریای خزر و فیل ماهی آمور است. زیستگاه اصلی این ماهیان در حوضه دریای خزر ، سیاه و آزوف بوده و در دریای آدریاتیک نیز وجود دارند که قبل از مهاجرت به رودخانه برای تخمریزی ، در آب لب شور در ناحیه میانی زیست می کنند. در دریای سیاه تا عمق ۱۶۰ متر و حتی تا عمق ۱۸۰ متر پایین می روند و در دریای خزر در اعماق ۱۰۰ تا ۱۴۰ متر زندگی می کنند. در روسیه به علت حساسیتی که وجود ماهی های خاویاری از نظر تولید خاویار گرانبها و گوشت برای آن کشور داشت در جهت حفظ نسل آنها در دریای خزر ، دریای آزوف و سیاه و در آب های شیرین گام های استواری برداشته شد. ماهیان خاویاری به دو دسته رود کوچ و ساکن آب های شیرین تقسیم می شوند. اکثر گونه های تجاری آنها رود کوچ هستند ، یعنی بیشتر مدت زندگی خود را در دریا می گذرانند و فقط برای تخم ریزی وارد رودخانه ها می شوند. بستن سدهای زیاد بر روی رودخانه های بزرگ ولگا ، اورال ، کورال و سفید رود مانع از رسیدن ماهیان خاویاری به محل های تخم ریزی در رودخانه ها می شود و به همین دلیل تعداد زیادی از این ماهیان در نقاطی متمرکز می شوند که فاقد شرایط مطلوب برای تخم ریزی می باشد. برای جبران این نابسامانی ها ، دانشمندان روشهایی برای تکثیر مصنوعی ماهیان خاویاری طراحی نمودند. اوفسیانیکوف عضو آکادمی روسیه برای نخستین بار در سال ۱۸۷۰ توانست تحت شرایط مصنوعی اولین نمونه ماهی خاویاری حوضه دریای خزر به نام استرلیاد را که بومی رود ولگا و بعضی رودخانه های شمالی این حوضه است را بطور مصنوعی تکثیر نماید. بر اساس اسناد تاریخی و نقل از مطالب ارائه شده در دومین سمپوزیوم جهانی ماهیان خاویاری ۱۹۹۳ در مسکو – کاستروما ، اولین گونه ای که در استخر پرورش داده شد تاسماهی ویژه استرلیاد روسی Acipenser ruthenus بود که سابقه آن به قرن ۱۲ میلادی باز می گردد. اولین آزمایش ها در مورد پرورش ماهی استرلیاد کپور و چند گونه ماهی دیگر در استخر ، اواخر قرن نوزده و اوایل قرن بیستم به مورد اجراه در آمده است. هدف از پروژه های بعدی تکثیر ماهیان خاویاری برای رها سازی در آب های طبیعی بود. این پژوهش ها بر اساس تحقیقات درژاوین در مورد لقاح مصنوعی تخم و پرورش ماهیان جوان در استخر های بسته در بستر رودهای کورا و آراکس صورت گرفته اند. ارزش زیاد ماهیان خاویاری توجه دانشمندان سایر کشور ها را نیز در چند دهه اخیر به انجام تکثیر و پرورش آنها معطوف داشته است
طرح توجیهی و آموزش و پرورش ماهیان خاویاری فرصتی زودبازه و ۱۰۰ درصدد اقتصادی :

با توجه به کاهش ذخایر طبیعی ماهیان خاویاری در جهان و دریای خزر، یکی از راه حلهای بسیار موثر جهت افزایش تولید گوشت و خاویار، آبزی پروری می‌باشد. پرورش خاویار یک فرصت سرمایه گذاری جذاب با توجیه اقتصادی مناسب است.تخم ماهیان خاویار از گرانترین غذاهای جهان است. دریای خزر به عنوان بزرگ‌ترین منبع ماهیان خاویاری در جهان بیش از ۹۰ درصد خاویار جهان را تأمین می‌کند.0px6_%d9%82%d9%82%d8%ab%d9%82

02

119

325e04b3-78e0-43b3-97d0-2b09f077e182

g7rg_331560_530

image

images

images%db%8c%d8%b3%d8%a8%d9%84%db%8c%d8%b3%d8%a8

jvix_249646_359محصول طرح حاضر پرورش ماهی خاویار ( فیل‌ماهی) می‌باشد.محصولات گوشتی ماهیان خاویاری به عنوان محصول اصلی می­باشد.فیل‌ماهی یا بلوگا، تاس‌ماهی روسی یا چالباش، تاس‌ماهی ایرانی یا قره‌برون، ماهی‌شیب و ماهی ازون‌برون یا سوروگا، گونه‌های اصلی ماهیان خاویاری دریای خزر هستند.

نام فارسی: فیل‌ماهی

نام علمی: Huso huso (Linnaeus, 1758)

نام انگلیسی: بلوگا

خصوصیات: فیل‌ماهی بزرگ‌ترین ماهی آب‌های داخلی ایران است که از نقطه نظر کیفیت خاویار رتبه اول را به خود اختصاص داده ‌است. نام دیگر این ماهی بلوگا است و نمونه‌هایی از آن با وزنی در حدود ۱۴۰۰ کیلوگرم و سنی بیش از ۱۰۰ سال صید شده‌ است. هر ۲ یا ۳ سال یک بار تخم‌ریزی می‌کند و بین ۱۴ و ۱۷ سالگی بالغ می‌شود و به واسطه بهترین خاویار، رتبه گرانترین ماهی و خاویار جهان را داراست. از قامتی معادل یک و نیم متر تا بیش از چهار متر برخوردار است. رکورد صید آن در ایران ۶۲۰ کیلوگرم بوده ‌است.
زیستگاه: فیل‌ماهی در دریا در قسمت میانی آب زندگی می­نماید و پراکنش آن در ستون آب بستگی به مواد مورد تغذیه آن دارد. این گونه بیشتر در مناطقی با بستر گل‌و‌لایی زندگی می­کند. دامنه وسیعی از تغییر دما و شوری را می­تواند تحمل نماید. در دریای خزر در عمق­های ۱۰۰ تا ۱۴۰ متری مشاهده می­شود، اما تعداد محدودی در مناطقی با عمق بیش از ۳۰۰ متر صید شده­ اند.

غذا: نمونه­ هایی از فیل‌ماهی که برای تولید مثل به رودخانه ولگا مهاجرت می­نمایند، از سوف معمولی، کیلکاها، شگ‌ماهی، کلمه، کپور، سیاه کولی، سوزن ماهی و شیشه ماهی تغذیه می­نمایند.
تولید مثل: فیل‌ماهی در دو فصل بهار(اسفند و فروردین) و پاییز(شهریور و مهر) برای تولید مثل به رودخانه مهاجرت می­نماید که البته از این میان بیشتر در فصل بهار دیده می­شود. نرها در سن ۱۴ تا ۱۶ سالگی و ماده­ها ۱۹ تا ۲۲ سالگی بالغ می­شوند. تعداد تولید تخم از ۲۲۴۳۰۰ تا ۲۸۵۳۴۰۰ متفاوت می­باشد. زمان تولید مثل آن تا حد زیادی بستگی به طغیان آب رودخانه دارد. دمای تولید مثل ۹ تا ۱۷ درجه سانتی­گراد می­باشد. بستر رودخانه در محل تولید مثل سنگلاخی و قلوه سنگی به همراه کمی ماسه می­باشد.

اهمیت اقتصادی: ۶۳ درصد از کل وزن بدن این ماهی قابل خوردن است. گوشت تازه و خاویار آن به ترتیب ۷/۶ درصد و ۲۶ درصد پروتئین دارد.

بررسی بازار برای آموزش و پرورش ماهیان خاویاری فرصتی زودبازه و ۱۰۰ درصدد اقتصادی :

مهم‌ترین و اصلی‌ترین کاربرد گوشت ماهی، ارزش غذایی بالا و خاصیت درمان و پیشگیری از بیماری‌های گوناگون آن می‌باشد. اما علاوه بر آن امروزه از پوست ماهی خاویار، لباس شنا ساخته می‌شود و غضروف‌اش را در مواد اولیه ساختن چسب صحافی و داروهای پزشکی به کار می‌گیرند. ماهیان خاویاری، افزون بر نقشی که در تولید خاویار و تأمین گوشت دارند، از چندی پیش در صنعت چرم سازی نیز کاربرد پیدا کرده‌اند. از این چرم برای تولید لباس شنا، کیف، کفش، کمربند و سایر صنایع استفاده می‌شود. این چرم از گوناگونی رنگ، طرح و دوام برخوردار بوده و در نوع خود بی‌نظیر است.

با توجه به سند چشم انداز ۲۰ ساله کشور، بخش صنعت و معدن کشور در افق سال ۱۴۰۴ باید به جایگاه نخست اقتصادی و صنعتی با ویژگی‌های زیر دست یابد:

توسعه یافته بر پایه فناوری پیشرفته و نوآور و بالنده و آینده نگر
صادرات گرا و کسب سهم عمده از تراز تجاری کشور
خودکفا در تامین کالاهای راهبردی
بهره‌ور در تراز جهانی و منطبق با استانداردهای بازار منطقه‌ای و بین المللی
هم افزا در قالب شبکه‌ها، خوشه‌ها و زنجیرها
متوازن در مناطق مختلف کشور بر پایه قابلیت‌ها و مزیت‌های منطقه‌ای

در مورد صنایع غذایی نیز دستیابی به جایگاه نخست منطقه در تبدیل و پردازش محصولات غذایی با سهم ۱۰ درصدی از ارزش افزوده بخش صنعت و معدن دارای یک برند حلال معتبر در کشورهای اسلامی مد نظر است. با توجه به سند چشم‌انداز و نیاز غذایی منطقه طرح مذکور دارای بازاری مناسب می‌باشد و از لحاظ کسب سهم بازار دچار مشکلی نمی‌باشد.

635997993350186045

image-7a17b4861266967869c38171b473cc42dbc7165ec1c8f4c1c73cfe48e2276e41-vشتر؛ دلارهای سرگردان در بیابان ها
پرورش شتر در سال های اخیر به عنوان یکی از پر سودترین بخش های دامداری در کشور مورد توجه بیشتر قرار گرفته است. این حیوان به دلیل شرایط خاص فیزیکی برای زندگی در شرایط سخت مناسب است.فرصت سرمایه گذاری این نوبت اختصاص دارد به پرورش شتر؛ تولید شیر، گوشت، پشم و فروش بچه شتر از محصولات این طرح می باشد که مزایای اقتصادی خوبی را نیز به همراه دارد. مناطق بیابانی و نیمه بیابانی که نیمی از مساحت کشور را تشکیل می دهد بستر طبیعی و ارزان قیمتی است برای توسعه صنعت شتر است. شتر با قناعتش در خوراک و آب در مقابل بیماری ها و از همه مهم تر اختلاف دما بسیار مقاوم است. شتر، از حیوانات سوددهی است که در برخی از مناطق ایران بصورت سنتی نگهداری می شود.
معرفی طرح توجیهی و طرح آموزش پرورش شتر:

پرورش شتر در کشور سابقه‌ای دیرینه دارد و گذشتگان از دیرباز از کرک، مو، شیر و گوشت شتر استفاده می‌کردند. صنعت شترداری فواید بسیار زیادی دارد که عواید زیادی را نصیب بهره برداران خود می‌کند و از پوست، گوشت، شیر، کرک، و کوهان شتر می‌توان استفاده کرد و استفاده از هرکدام از این موارد می‌تواند صنعت پرورش شتر را به صنعتی سودآور تبدیل کند.شتر حیوانی است نیرومند و تنومند با توش و توان بالا از خانواده شترسانان؛ نشخوارکننده و با دست و گردنی دراز. بر پشت خود یک یا دو کوهان دارد که ساختارش از پیه و چربی است. در ایران سه نژاد شتر، شترهای دو کوهانه، یک کوهانه و آمیخته که این نژادها دارای تیره‌های متعددی‌اند. شتر آسیائی دو کوهانه بوده که کوهان اول بر روی کمر و کوهان دوم بر روی کپل حیوان قرار دارد و شتر در آن اقدام به ذخیره‌سازی غذا می‌کند. رنگ پشم این گونه شترها سرخ- خاکستری است، پشم‌ها به صورت انبوه و بلند در پشت گردن و در اطراف بخش بالائی اندام‌های خلفی و قدامی رشد می‌کنند. گونه دیگر شتر، شتر عربی یا یک کوهانه است که این شتر در صحراهای کشورهای عربی و آفریقائی وجود دارد.این حیوان با کمترین هزینه ممکن برای نگهداری به دلیل دستگاه خاص گوارشی منحصر به فرد، بی ارزشترین گیاهان را از لحاظ تغذیه ای تبدیل به سلولز و انرژی می کند و این درحالی است که در شرایط کم آبی نیز این حیوان تا مدتها هیچ نیازی به آب ندارد. این خصوصیات شتر را به سرمایه ای سرگردان در کویر تبدیل کرده است. شتر در استفاده از مراتع با هیچ دام دیگری رقابت ندارد و از علوفه ای استفاده می کند که توسط سایر دام ها استفاده نمی شود.
وضعیت پرورش شتر در ایران:

پرورش شتر طی سال های اخیر به عنوان یکی از پر سودترین بخش های دامداری در کشور مورد توجه بیشتر قرار گرفته است این حیوان به دلیل شرایط خاص فیزیکی برای زندگی در شرایط سخت است و به گفته برخی کارشناسان می توان از شتر تعبیر خرما را در بخش کشاورزی داشت. پرورش شتر در کشور سابقه‌ای دیرینه دارد و گذشتگان از دیرباز از کرک، مو، شیر و گوشت شتر استفاده می‌کردند. در حال حاضر پرورش شتر به صورت سنتی در بیابان‌های کشور و یا به صورت سنتی در برخی استان های مرکزی و جنوب کشور رواج دارد، و برپایه عادت مردم در پرورش این دام شکل گرفته اند و برنامه منسجم و دقیقی برای توسعه این صنعت در این شهرستان ها وجود ندارد، از این رو فرآورده‌های شتر مانند شیر و دوغ این حیوان کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ایران سه نژاد شتر، شترهای دو کوهانه، یک کوهانه و آمیخته که این نژادها دارای تیره‌های متعددی‌اند. استفاده از گوشت شتر، کرک، شیر و بهره‌وری از شتر برای باربری یکی از جمله مسائلی بوده باعث نگهداری شتر می‌شود.در شرایطی که خشکسالی و کم آبی بسیاری از دام های استان های کم آب کشور مانند سمنان، کرمان و… را تلف کرده و هر سال از جمعیت گاو و گوسفندهای دامداران کم می شود چرا تاکنون طرح پرورش شتر که در این شرایط به خوبی رشد و نمو می کند و درآمدزایی بالایی نیز برای صاحبانش دارد مورد توجه قرار نگرفته است. شتر علی رغم نیاز کم به آب، علوفه و همچنین مقاومت بسیار بالایی که به بیماری های عفونی دارد یکی از مهم ترین زمینه های اشتغال و منبع درآمد برای روستاییان به شمار می رود.مناطق شتر خیز ایران عبارتند از: یزد، کرمان، اصفهان، سیستان و بلوچستان، خراسان، کرمان، هرمزگان، گرگان، گنبد، قم، سمنان، خوزستان و اردبیل. بنابر گزارشات وزارت جهاد کشاورزی تعداد شتر در سال ۱۳۵۴ به ۳۰۰ هزار نفر رسیده که این تعداد به تدریج رو به کاهش گذارده است. جمعیت شتر و بچه شتر کشور از ۱۶۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۲ به ۱۶۲ هزار نفر در سال ۱۳۹۳ رسیده و برابر ۱,۲۵درصد رشد داشته است.

پرورش شتر؛ تبدیل تهدید به فرصت
در شرایط بحرانی خشکسالی در کشور و در حالی که وضعیت بارندگی مساعد نیست و چشمه ها و چاه ها هر سال با کاهش سطح آب روبرو هستند مدیریت مصرف آب و اقتصاد تنها تغییر الگوی کشت در کشاورزی و یا صرفه جویی در مصرف آب و اجرای طرح های مکانیزه آب نیست، پرورش شتر پتانسیلی که دارد می تواند خشکسالی را به فرصت تبدیل کند و با یک مدیریت برنامه محور می توان از چنین شرایطی استفاده کرده و در نهایت موجب تقویت اقتصاد روستاها به عنوان پایه اقتصاد جامعه شد.ایران از نظر پرورش شتر در رتبه ۲۰ جهان قرار دارد و در آسیا رتبه هفتم را دارد. در مناطق خشک و کم آبی مانند استان بوشهر که ۹۵۰ هزار هکتار مرتع دارد پرورش شتر یک مزیت اقتصادی به شمار می رود. شتر در استفاده از مراتع با هیچ دام دیگری رقابت ندارد، در واقع شتر از علوفه ای استفاده می کند که توسط سایر دام ها استفاده نمی شود، این حیوان از خار شتر یا گیاهان شور دیگر استفاده می کند و با مصرف آن ها می تواند تولید شیر و گوشت داشته باشد.صنعت شترداری وضعیت موجود، با شرایط مطلوب فاصله زیادی دارد به همین دلیل فعالیت هایی با بهره گیری از روش های نوین پرورش شتر آغاز شده تا ایران از کشورهای همسایه در این زمینه عقب نیفتد. پرورش شتر تا سال ۲۰۱۳ میلادی در کشورهای همسایه به طور متوسط ۱,۴۵ درصد رشد داشته و در این میان عمان بیشترین رشد و امارات بزرگترین مزرعه شتر جهان را دارد، اما شاخص ایران در این زمینه منفی بوده است. در حالی که بیابان های ایران در حال گسترش است و کره زمین گرم تر می شود، در چنین شرایطی با توجه به رویکرد اقتصادی مقاومتی، شترداری از ارزش افزوده بالاتری نسبت به دیگر فعالیت های مشابه برخوردار است.

شتر؛ دلارهای سرگردان در بیابان ها
پرورش شتر در سال های اخیر به عنوان یکی از پر سودترین بخش های دامداری در کشور مورد توجه بیشتر قرار گرفته است. این حیوان به دلیل شرایط خاص فیزیکی برای زندگی در شرایط سخت مناسب است.فرصت سرمایه گذاری این نوبت اختصاص دارد به پرورش شتر؛ تولید شیر، گوشت، پشم و فروش بچه شتر از محصولات این طرح می باشد که مزایای اقتصادی خوبی را نیز به همراه دارد. مناطق بیابانی و نیمه بیابانی که نیمی از مساحت کشور را تشکیل می دهد بستر طبیعی و ارزان قیمتی است برای توسعه صنعت شتر است. شتر با قناعتش در خوراک و آب در مقابل بیماری ها و از همه مهم تر اختلاف دما بسیار مقاوم است. شتر، از حیوانات سوددهی است که در برخی از مناطق ایران بصورت سنتی نگهداری می شود.
معرفی طرح پرورش و آموزش شتر:

پرورش شتر در کشور سابقه‌ای دیرینه دارد و گذشتگان از دیرباز از کرک، مو، شیر و گوشت شتر استفاده می‌کردند. صنعت شترداری فواید بسیار زیادی دارد که عواید زیادی را نصیب بهره برداران خود می‌کند و از پوست، گوشت، شیر، کرک، و کوهان شتر می‌توان استفاده کرد و استفاده از هرکدام از این موارد می‌تواند صنعت پرورش شتر را به صنعتی سودآور تبدیل کند.شتر حیوانی است نیرومند و تنومند با توش و توان بالا از خانواده شترسانان؛ نشخوارکننده و با دست و گردنی دراز. بر پشت خود یک یا دو کوهان دارد که ساختارش از پیه و چربی است. در ایران سه نژاد شتر، شترهای دو کوهانه، یک کوهانه و آمیخته که این نژادها دارای تیره‌های متعددی‌اند. شتر آسیائی دو کوهانه بوده که کوهان اول بر روی کمر و کوهان دوم بر روی کپل حیوان قرار دارد و شتر در آن اقدام به ذخیره‌سازی غذا می‌کند. رنگ پشم این گونه شترها سرخ- خاکستری است، پشم‌ها به صورت انبوه و بلند در پشت گردن و در اطراف بخش بالائی اندام‌های خلفی و قدامی رشد می‌کنند. گونه دیگر شتر، شتر عربی یا یک کوهانه است که این شتر در صحراهای کشورهای عربی و آفریقائی وجود دارد.این حیوان با کمترین هزینه ممکن برای نگهداری به دلیل دستگاه خاص گوارشی منحصر به فرد، بی ارزشترین گیاهان را از لحاظ تغذیه ای تبدیل به سلولز و انرژی می کند و این درحالی است که در شرایط کم آبی نیز این حیوان تا مدتها هیچ نیازی به آب ندارد. این خصوصیات شتر را به سرمایه ای سرگردان در کویر تبدیل کرده است. شتر در استفاده از مراتع با هیچ دام دیگری رقابت ندارد و از علوفه ای استفاده می کند که توسط سایر دام ها استفاده نمی شود.

طرح پرورش و آموزش شتر:

وضعیت طرح پرورش و آموزش شتردر ایران

پرورش شتر طی سال های اخیر به عنوان یکی از پر سودترین بخش های دامداری در کشور مورد توجه بیشتر قرار گرفته است این حیوان به دلیل شرایط خاص فیزیکی برای زندگی در شرایط سخت است و به گفته برخی کارشناسان می توان از شتر تعبیر خرما را در بخش کشاورزی داشت. پرورش شتر در کشور سابقه‌ای دیرینه دارد و گذشتگان از دیرباز از کرک، مو، شیر و گوشت شتر استفاده می‌کردند. در حال حاضر پرورش شتر به صورت سنتی در بیابان‌های کشور و یا به صورت سنتی در برخی استان های مرکزی و جنوب کشور رواج دارد، و برپایه عادت مردم در پرورش این دام شکل گرفته اند و برنامه منسجم و دقیقی برای توسعه این صنعت در این شهرستان ها وجود ندارد، از این رو فرآورده‌های شتر مانند شیر و دوغ این حیوان کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ایران سه نژاد شتر، شترهای دو کوهانه، یک کوهانه و آمیخته که این نژادها دارای تیره‌های متعددی‌اند. استفاده از گوشت شتر، کرک، شیر و بهره‌وری از شتر برای باربری یکی از جمله مسائلی بوده باعث نگهداری شتر می‌شود.در شرایطی که خشکسالی و کم آبی بسیاری از دام های استان های کم آب کشور مانند سمنان، کرمان و… را تلف کرده و هر سال از جمعیت گاو و گوسفندهای دامداران کم می شود چرا تاکنون طرح پرورش شتر که در این شرایط به خوبی رشد و نمو می کند و درآمدزایی بالایی نیز برای صاحبانش دارد مورد توجه قرار نگرفته است. شتر علی رغم نیاز کم به آب، علوفه و همچنین مقاومت بسیار بالایی که به بیماری های عفونی دارد یکی از مهم ترین زمینه های اشتغال و منبع درآمد برای روستاییان به شمار می رود.مناطق شتر خیز ایران عبارتند از: یزد، کرمان، اصفهان، سیستان و بلوچستان، خراسان، کرمان، هرمزگان، گرگان، گنبد، قم، سمنان، خوزستان و اردبیل. بنابر گزارشات وزارت جهاد کشاورزی تعداد شتر در سال ۱۳۵۴ به ۳۰۰ هزار نفر رسیده که این تعداد به تدریج رو به کاهش گذارده است. جمعیت شتر و بچه شتر کشور از ۱۶۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۲ به ۱۶۲ هزار نفر در سال ۱۳۹۳ رسیده و برابر ۱,۲۵درصد رشد داشته است.

پرورش شتر؛ تبدیل تهدید به فرصت

در شرایط بحرانی خشکسالی در کشور و در حالی که وضعیت بارندگی مساعد نیست و چشمه ها و چاه ها هر سال با کاهش سطح آب روبرو هستند مدیریت مصرف آب و اقتصاد تنها تغییر الگوی کشت در کشاورزی و یا صرفه جویی در مصرف آب و اجرای طرح های مکانیزه آب نیست، پرورش شتر پتانسیلی که دارد می تواند خشکسالی را به فرصت تبدیل کند و با یک مدیریت برنامه محور می توان از چنین شرایطی استفاده کرده و در نهایت موجب تقویت اقتصاد روستاها به عنوان پایه اقتصاد جامعه شد.ایران از نظر پرورش شتر در رتبه ۲۰ جهان قرار دارد و در آسیا رتبه هفتم را دارد. در مناطق خشک و کم آبی مانند استان بوشهر که ۹۵۰ هزار هکتار مرتع دارد پرورش شتر یک مزیت اقتصادی به شمار می رود. شتر در استفاده از مراتع با هیچ دام دیگری رقابت ندارد، در واقع شتر از علوفه ای استفاده می کند که توسط سایر دام ها استفاده نمی شود، این حیوان از خار شتر یا گیاهان شور دیگر استفاده می کند و با مصرف آن ها می تواند تولید شیر و گوشت داشته باشد.صنعت شترداری وضعیت موجود، با شرایط مطلوب فاصله زیادی دارد به همین دلیل فعالیت هایی با بهره گیری از روش های نوین پرورش شتر آغاز شده تا ایران از کشورهای همسایه در این زمینه عقب نیفتد. پرورش شتر تا سال ۲۰۱۳ میلادی در کشورهای همسایه به طور متوسط ۱,۴۵ درصد رشد داشته و در این میان عمان بیشترین رشد و امارات بزرگترین مزرعه شتر جهان را دارد، اما شاخص ایران در این زمینه منفی بوده است. در حالی که بیابان های ایران در حال گسترش است و کره زمین گرم تر می شود، در چنین شرایطی با توجه به رویکرد اقتصادی مقاومتی، شترداری از ارزش افزوده بالاتری نسبت به دیگر فعالیت های مشابه برخوردار است.

تولیدات و طرح پرورش و آموزش شتر: شتر
شیر:
شیر شتر که به دوغ شتر هم معروف است دارای خواص بی‌شماری است که به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد. شیر شتر گرم و یا سرد آن نسبت به گاو و گوسفند خوشمزه‌تر می‌باشد و چربی آن نیز سبک‌تر است. شیر شتر برای درمان بیماری‌های کبد و کم خونی و سل و بیماری‌های هنگام پیری و شکنندگی استخوان‌ها و نرمی استخوان در کودکان و برای درمان سرماخوردگی، تب و آنفولانزا و همچنین درمان هپاتیت ب مفید است.شتر می‌تواند مقدار زیادی در حدود ۴ تا ۸ کیلوگرم در روز شیر دهد و این میزان در برخی اوقات به ۱۲ تا ۱۵ کیلوگرم در روز می‌رسد، در مقابل گاوها،‌ قادر به تولید این مقدار شیر در شرایط آب و هوائی گرم و مراتع فقیر که غیر از درختچه‌ها و گیاهان سوزنی چیزی ندارد،‌ نیستند. دوره شیر دوشی در شترهای ماده بین ۱۰ تا ۱۸ ماه بوده و متوسط تولید روزانه شیر مابین ۸ تا ۱۰ لیتر است.
گوشت:
کمبود پروتئین حیوانی و افزایش جمعیت باعث گردیده که همه ساله ارز زیادی جهت خرید گوشت از مملکت خارج گردد با توجه به اقلیم مناسب پرورش شتر و تعداد جمعیت شتر در کشور و با رشد و توسعه متعادل می توان از گوشت آن پاره ای از نیاز جامعه را بر طرف نمود. مصرف گوشت شتر در تمام نقاط کشور متداول نبوده ولی در اغلب مناطق شتر خیز رواج دارد مناطقی مانند استان خراسان، سمنان، تهران، قم، اصفهان، یزد، کرمان، بخصوص در بخش ها و روستاهای حاشیه کویرهای ایران پروار بندی و مصرف گوشت شتر متداول است، همچنین میزان تولید گوشت شتر در کشور ۴۶۰۰ تن در سال برآورد شده است. این گوشت در مقایسه با گوشت گاو از میزان پروتئین و چربی کمتری برخوردار بوده و در مقایسه با سایر گوشت‌های دیگر حاوی سدیم بیشتر و پتاسیم کمتری است. میانگین وزن لاشه این حیوان ۲۱۶ کیلوگرم و بازده لاشه آن را ۴۹ درصد می باشد.
پوست و پشم:
از موی شتر، رو اندازی به‌ نام خرسک و پوزه بند تولید و همچنین از پوست آن برای تهیه کیف، کفش، زین و کمربند استفاده می‌شود. پشم شتر برای عبابافی استفاده می‌شود و عبایی که در شهرستان دشتی در استان بوشهر با این پشم‌ها بافته می‌شود، شهرت جهانی دارد.از پیخال کاملاً خشک آن به عنوان سوخت استفاده می‌گردد و میزان چربی موجود در کوهان شتر دوکوهانه در حدود ۱۰۰ کیلوگرم برآورد می‌‌شود و به عبارت دیگر می‌توان گفت کمتر قسمتی از شتر وجود دارد که بی‌مصرف و دور انداختنی باشد.
بررسی بازار و توجیه اقتصاد طرح پرورش و آموزش شتر:
نگهداری و پرورش شتر بر سه اساس است، شترهای شیری، گوشتی، و سواری (جمال) که نژاد اکثر شترهای استان هرمزگان جمال است. کشورهای حاشیه خلیج فارس و برخی نقاط کشور علاقه بسیار زیادی به گوشت و محصولات لبنی این حیوان دارند و حتی در بحث ورزشی و برگزاری مسابقات زیبایی شتر این حیوان مورد توجه قرار دارد. به‌منظور حمایت و سرمایه‌گذاری از بخش صادرات غیرنفتی و باهدف ایجاد اشتغال و استفاده از ظرفیت‌های بالقوه منطقه و دارا بودن شرایط مستعد پرورش شتر در استان های کشور در صورت حمایت‌های لازم در آینده‌ای نزدیک می‌تواند صادرات شتر به‌عنوان یکی از کالاهای اصلی صادراتی تبدیل شود.سرمایه گذاری در این بخش بسیار سود آور است اما با توجه به بازار فرا منطقه ای باید حمایت های ویژه از سوی دستگاه های اقتصادی و بازرگانی از پرورش دهندگان صورت گیرد و زمینه دسترسی آنها به بازارهای هدف باید مهیا شود.اقتصادی بودن پرورش شتر شامل درآمدهی حاصل از گوشت، شیر، پوست، پشم و زاد و ولد شتر می باشد. ارزش اقتصادی یک شتر بیش از ۶٫۵ میلیون تومان است که این ارزش در نوع دو کوهانه بالاتر است. شتر تک کوهانه با فیزیولوژی خاصی که دارد در گرمای مناطق کویر لوت، حاشیه مرکزی و جنوب شرق کشور مقاوم است، شتر دو کوهانه نیز با پشم زیادی که دارد در برابر سرمای شدید مناطق سردسیر شمال غربی و شرقی کشور مقاومت خوبی دارد. بیمارهای شایعی که هم اکنون بین دام های سبک و سنگین وجود دارد در این حیوان رایج نیست و کمترین نیاز به نهاده های تولید دارد. پرورش شتر یکی از سودآورترین و در عین حال کم هزینه ترین بخش های دامداری است که در عین حال کمتر مورد توجه قرار گرفته است. اهمیت اقتصادی شتر در سیستم کشاورزی متراکم امروزی شاید از لحاظ تولید قابل‌توجه نباشد ولی قدرت تولید و زیست شتر در شرایط بسیار سخت و تولید محصولات دامی ارگانیک ازجمله عوامل پرورش و نگهداری این دام را کاملاً توجیه می‌سازد.مطابق تحقیقات بهین صنعت یاب؛ به رقم شرایط نامناسب پرورش شتر در کشور خوب است سرمایه گذاران بدانند که بازدهی پرورش شتر دو برابر پرورش گاو است و در مقابل هزینه های پرورش این حیوان سودمند هم نصف می شود. پرورش شتر فرصتی سودآور در کویر ایران است که می تواند زمینه ساز صنعتی سود آور در کشور نیز باشد.
جمع بندی طرح پرورش و آموزش شتر: :

مردم تنها سهمی که از پرورش شتر دیده اند تابلوهای هشدار برخورد با شتر در جاده های کشور است و صدها شتری در اطراف جاده ها رها شده اند و گاه گاهی خبری از برخورد آنها نیز با خودروها به گوش می رسد اما سوال اینجاست سهم این حیوان کاملا تجاری و سود مند که همانند به طلایی سرگردان در اعماق کویر می ماند در اقتصاد چیست؟

طی سال‌های اخیر با خشکسالی‌های پیاپی، کاهش بارش باران، از بین رفتن مراتع، بیش از گذشته نیاز به پرورش شتر احساس می گردد شتر نیاز اندکی به آب و مواد غذایی داشته و نسبت به تغییرات اقلیمی و گرم‌شدن هوا مقاوم است؛ ضمن اینکه این حیوان در مناطق بیابانی و نیمه‌بیابانی رشد می‌کند و اگر بتوان صنعت پرورش شتر را توسعه داد، بخش مهمی از اقتصاد مناطق بیابانی رونق بخشیده خواهد شد.

ﭘﺮورش اردک,پرورش شترمرغ,پرورش شترمرغ,توسعه طرح پرورش,طرح پرورش ماهی , ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش
ﭘﺮورش اردک,پرورش شترمرغ,پرورش شترمرغ,توسعه طرح پرورش,طرح پرورش ماهی , ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش
ﭘﺮورش اردک,پرورش شترمرغ,پرورش شترمرغ,توسعه طرح پرورش,طرح پرورش ماهی , ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش

 پرورش, پرورش گوشت اردک, پرورش اردک, پرورش اردک,پرورش مرغابی,پرورش غاز,

پرورش, پرورش گوشت اردک, پرورش اردک, پرورش اردک,پرورش مرغابی,پرورش غاز,

طرح توجیهی پرورش,طرح پرورش,ﺧﻼﺻﻪ ﻃﺮح, ﻣﻮﺿﻮع ﻃﺮح, ﭘﺮورش ﺷﺘﺮﻣﺮغ,طرح پرورش بلدرچین,ﻃﺮح ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش اردک,پرورش شترمرغ,پرورش شترمرغ,توسعه طرح پرورش,طرح پرورش ماهی , ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش,پرورش شتر,طرح پرورش کرم ,ارزیابی اقتصادی طرح ,طرح پرورش ماهی قزل آلا, طرح پرورش ماهی,پرورش ماهی و بچه ماهی,پرورش مرغ گوشتی,مشارکت خارجی ، محیط زیست, بلی. انعقاد قرارداد ,ﭘﺮورش ﻗﺎرچ ﺻﺪﻓﯽ, طرح پرورش,پرورش دام ,پرورش بوقلمون,طرح پرورش گوساله,پرورش میگو,پرورش ماهی در قفس,طرح پرورش زالو,پرورش مرغ بومی, توجیهی دامپروی پرورش طیور,پرورش مرغ پرورش ,طرح های تیپ کشاورزی,باغداری و زراعت, طرح های توجیهی,پرورش طیور آبزیان و ماهی زنبورداری , طرح توجیهی صنعتی , طرح توجیهی کشاورزی ,توجیهی پرورش قارچ,پرورش بچه ماهی,سرمایه گذاری ، نرخ سود دهی و نحوه ی پرورش و نگهداری ,
پرورش گاو شیری ,پرورش بلدرچین ,طرح پرورش گوسفند ,پرورش کرم ابریشم و نوغان داری,طرح پرورش غاز,طرح پرورش مرغ تخم گذار,ﭘﺮورش اردک,پرورش شترمرغ,پرورش شترمرغ,توسعه طرح پرورش,طرح پرورش ماهی , ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش
ﭘﺮورش اردک

 پرورش, پرورش گوشت اردک, پرورش اردک, پرورش اردک,پرورش مرغابی,پرورش غاز,

پرورش, پرورش گوشت اردک, پرورش اردک, پرورش اردک,پرورش مرغابی,پرورش غاز,

,پرورش شترمرغ,پرورش شترمرغ,توسعه طرح پرورش,طرح پرورش ماهی , ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش
ﭘﺮورش اردک,پرورش شترمرغ,پرورش شترمرغ,توسعه طرح پرورش,طرح پرورش ماهی , ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش

طرح توجیهی پرورش,طرح پرورش,ﺧﻼﺻﻪ ﻃﺮح, ﻣﻮﺿﻮع ﻃﺮح, ﭘﺮورش ﺷﺘﺮﻣﺮغ,طرح پرورش بلدرچین,ﻃﺮح ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش اردک,پرورش شترمرغ,پرورش شترمرغ,توسعه طرح پرورش,طرح پرورش ماهی , ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش,پرورش شتر,طرح پرورش کرم ,ارزیابی اقتصادی طرح ,طرح پرورش ماهی قزل آلا, طرح پرورش ماهی,پرورش ماهی و بچه ماهی,پرورش مرغ گوشتی,مشارکت خارجی ، محیط زیست, بلی. انعقاد قرارداد ,ﭘﺮورش ﻗﺎرچ ﺻﺪﻓﯽ, طرح پرورش,پرورش دام ,پرورش بوقلمون,طرح پرورش گوساله,پرورش میگو,پرورش ماهی در قفس,طرح پرورش زالو,پرورش مرغ بومی, توجیهی دامپروی پرورش طیور,پرورش مرغ پرورش ,طرح های تیپ کشاورزی,باغداری و زراعت, طرح های توجیهی,پرورش طیور آبزیان و ماهی زنبورداری , طرح توجیهی صنعتی , طرح توجیهی کشاورزی ,توجیهی پرورش قارچ,پرورش بچه ماهی,سرمایه گذاری ، نرخ سود دهی و نحوه ی پرورش و نگهداری ,
پرورش گاو شیری ,پرورش بلدرچین ,طرح پرورش گوسفند ,پرورش کرم ابریشم و نوغان داری,طرح پرورش غاز,طرح پرورش مرغ تخم گذار,
ﭘﺮورش اردک,پرورش شترمرغ,پرورش شترمرغ,توسعه طرح پرورش,طرح پرورش ماهی , ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش
ﭘﺮورش اردک,پرورش شترمرغ,پرورش شترمرغ,توسعه طرح پرورش,طرح پرورش ماهی , ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش
ﭘﺮورش اردک,پرورش شترمرغ,پرورش شترمرغ,توسعه طرح پرورش,طرح پرورش ماهی , ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش

 پرورش, پرورش گوشت اردک, پرورش اردک, پرورش اردک,پرورش مرغابی,پرورش غاز,

پرورش, پرورش گوشت اردک, پرورش اردک, پرورش اردک,پرورش مرغابی,پرورش غاز,

طرح توجیهی پرورش,طرح پرورش,ﺧﻼﺻﻪ ﻃﺮح, ﻣﻮﺿﻮع ﻃﺮح, ﭘﺮورش ﺷﺘﺮﻣﺮغ,طرح پرورش بلدرچین,ﻃﺮح ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش اردک,پرورش شترمرغ,پرورش شترمرغ,توسعه طرح پرورش,طرح پرورش ماهی , ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﭘﺮورش,پرورش شتر,طرح پرورش کرم ,ارزیابی اقتصادی طرح ,طرح پرورش ماهی قزل آلا, طرح پرورش ماهی,پرورش ماهی و بچه ماهی,پرورش مرغ گوشتی,مشارکت خارجی ، محیط زیست, بلی. انعقاد قرارداد ,ﭘﺮورش ﻗﺎرچ ﺻﺪﻓﯽ, طرح پرورش,پرورش دام ,پرورش بوقلمون,طرح پرورش گوساله,پرورش میگو,پرورش ماهی در قفس,طرح پرورش زالو,پرورش مرغ بومی, توجیهی دامپروی پرورش طیور,پرورش مرغ پرورش ,طرح های تیپ کشاورزی,باغداری و زراعت, طرح های توجیهی,پرورش طیور آبزیان و ماهی زنبورداری , طرح توجیهی صنعتی , طرح توجیهی کشاورزی ,توجیهی پرورش قارچ,پرورش بچه ماهی,سرمایه گذاری ، نرخ سود دهی و نحوه ی پرورش و نگهداری ,
پرورش گاو شیری ,پرورش بلدرچین ,طرح پرورش گوسفند ,پرورش کرم ابریشم و نوغان داری,طرح پرورش غاز,طرح پرورش مرغ تخم گذار,

پرورش شتر,پرورش شتر در ایران,تکثیر و پرورش شتر

شتر تنها حیوان اهلی است که میتواند درآب و هوای جاهای خشک و نیمه هشک زندگی کند.همچنین شتر می تواند تا چندین روز را بدون خوردن آب زنده بماند.شتر می تواند بیشترین استفاده را از مرتع ها ببرد.این حیوان غذایی می خورد که برای بقیه دام مناسب و کافی نیست.با همین غذا هم میتواند مدت های طولانی بدون گرسنگی زندگی کند.شتر درغذا خوردن بسیار قانع است و هنچنین دربرابر بیماری ها مقاومت بیشتری نسبت به بقیه دام ها دارد.وزن شتر درسال سوم پرورش بیشتر از پانصد کیلوگرم می شود. به همین دلیل پرورش دادن و استفاده از گوشت آن بسیار مورد توجه است.

نکته های مهم هنگام خریدن شتر

بهترین سن شتر برای خریدن آن، پنج تا هفت سالگی است.کوهان شتر حالتی باید پر باشد وران های آن قوی و بقیه قسمت های بدن هم عضلانی و قوی باشد.دقت کنید که شتر دارای حالتی شاداب و سرزنده باشد.هنگام خرید به نشستن و خوابیدن و راه رفتن شتر توجه کنید. اگر هرگونه حالت غیر معمولی درشتر دیدید، آن را نخرید.هنگام خریدن شتر یا اداره دامپزشکی محل زندگی خود مشورت کنید.زیرا آنها با انجام بعضی آزمایش ها شما را از سلامت یا بیماری شتر آگاه می کنند.برای جلوگیری از انتقال بیماری به گله، شتر خریداری شده را یک ماه جداگانه نگهداری کنید. پس از این مدت آن را وارد گله کنید.

روش های نگهداری وپرورش شتر

روش های نگهداری و پرورش شتر درجاهای مختلف فرق میکند.دربعضی از قسمت ها که هر خانواده دارای یک یا چند نفر شتر است، شترها را پس از انجام کارهای روزانه درصحرا رها می کنند.هیچ کس هم ساربان یا نگهبان شترها نیست . شترها خود به صحرا می روند و شب برمی گردند . اما ممکن است گاهی هم تعدادی از آنان برنگردند.شترها آب و غذای خود را درصحرا پیدا می کنند.درروش دیگر نگهداری شتر ،دامداران شترهای خود را به ساربان تحویل می دهند.دربرابر هر شتر هم دستمزدی به ساربان می پردازند.جدیدترین روش نگهداری شتر، روش صنعتی است. دراین روش، دامدار دریک ساختمان مناسب وبا کمک یک یا چند نفر ساربان شترها را پرورش می دهد.

مشخصات شتر نر یا لوک

شتر نر که به آن لوک می گویند، اهمیت زیادی درپرورش شتر دارد. یک شتر نر خوب باید به طور کامل خصوصیت های جنس نر را داشته باشد.بدن آن هم تناسب کافی داشته باشد.برای استفاده بهتر از شتر نر درگله این خصوصیت ها مهم هستند.لوک باید دارای سرکوتاه، پیشانی برجسته ودرشت باشد.به علاوه گوشت های یک لوک خوب با ید کوتاه و رو به جلو باشد.سرلوک باید نسبت به قسمت ایستاده گردن زاویه نود درجه داشته باشد.همچنین تا حدودی سروکوهان دریک ردیف قرار گرفته باشند.شانه و سینه شتر نر هم باید عمیق ، قوی و عضلانی باشد.به علاوه، جایی که بازو و سینه وصل می شود ،از تناسب کافی برخوردار باشد.ران ها و بازوهای یک شتر نر خوب، فشرده وعضلانی است و ساق های آن راست و مستقیم قرار دارند.

جفت گیری وتولید مثل

سن بلوغ درشترها از سه سالگی به بعد است.ولی سن مناسب برای جفت گیری درنرها چهارسالگی ودرماده ها پنج سالگی است .اگر زودتر از این سن ، شتر ماده آبستن بشود باعث فرسودگی دام می شود.یعنی از عمر مفید آن برای باروری کم می شود.برای هر گله سی تا چهل نفر شتر ماده، می توان از یک شتر نر استفاده کرد.طول مدت آبستنی درشترها بین سیصد و هفتاد تا سیصد و نود روز است.به طور معمول هر شتر درهر سه سال دو بچه به دنیا می آورد.درماه نهم و دهم بارداری شتر می توان جنین را درقسمت راست شکم آن لمس کرد.هر شتر ماده می تواند تا بیست سال تولید مثل کند.دراین مدت بین هفت تا نه نوزاد به دنیا می آورد. پس از بیست سال هم باید شترهای پیر را از گله جدا کرد به کشتارگاه فرستاد.مدت فحلی درشتر سه تا چهار روز طول می کشد.به طور معمول پس از زایش گاهی تا یک سال طول می کشد تا فحلی دوباره به وجود بیاید. اما با پرورش صحیح وتغذیه بسیار خوب ومناسب شتر ماده، می توان این مدت را به یک ماه رساند. یعنی شتر ماده پس از زایش، یک ماه بعد دوباره آماده جفت گیری بشود.اگر شتر نر در میان جفت گیری به کار وادار شود، شدت فعالیت جنسی آن کم می شود. شتر ماده نیز زمان فحلی نا آرام است و نعره وصدای مخصوصی را از خود بیرون می آورد.

مراقبت های لازم هنگام زایمان شتر

درماه های آخر دوره حاملگی ومدتی بعد از تولد نوزاد، نباید شتر را وادار به کارکرد . شتر ماده باید از مرتع پر علف وغذای کافی تغذیه کند.از نشانه های زایمان، بزرگ شدن پستان شتر به دلیل جمع شدن شیردرآن است.همچنین ورم کردن آلت تناسلی شتر ماده، حالت به خصوص لگن و فرورفتگی عمیق دو طرف بدن دام از نشانه های نزدیک بودن زایمان شتر است.یک نکته مهم این است که شتر ماده را هنگام زایمان به جایی محکم ببندند، زیرا ممکن است هنگام زایمان از ترس یا ناراختی به اطراف بدود.درنتیجه آسیب های جبران ناپذیری به جنین درون شکم یا به بچه درحال تولد برساند.شتر درحالت نشسته نوزاد خود را به دنیا می آورد. همچنین بیشتر وقت ها به کمک انسان احتیاج ندارد.جفت یا همراه نوزاد ویا تا یک ساعت بعد از آن خارج می شود وضدعفونی کردن ناف نوزاد بعد از تولد بسیار مهم است.نوزاد شتر به وسیله مادرش لیسیده وخشک نمی شود.بنابراین باید نوزاد را خشک کرد وبه طرف پستان مادر راهنمایی کرد.وزن نوزاد شتر به هنگام تولد بیست و پنج تا پنجاه و دو کیلوگرم است.به طور متوسط وزن نوزادها حدود سی وهشت کیلوگرم است.

مراقبت های دوره نوزادی

حساس ترین دوره زندگی هردام، دوره نوزادی است.رعایت نکته های بهداشتی درهنگام زایمان و دادن آغوز پس از تولد به مقدار لازم بسیار مهم است.همچنین توجه به نوزاد برای خوردن شیر مادر درماههای اول زندگی بسیار اهمیت دارد.اگر این نکته ها رعایت نشود، باعث کند شدن رشد نوزاد و حتی مرگ آن می شود.اگر بچه شتر آزاد گذاشته شود تا بیشتر از اندازه معمول شیر بخورد، دچار ناراحتی های معده و روده می شود.به این ترتیب، اسهال و مرگ میر دربین نوزادها زیاد می شود.اگر شتر ماده شیرزیادی داشته باشد، ابتدا روزانه تا یک لیتر شیر به نوزاد داده می شود.کم کم با بیشتر شدن سن نوزاد مقدار شیر راهم زیاد می کنند.برای کنترل شیر خوردن نوزاد باید سرپستان های مادر را با کیسه یا تور سیمی سبدی شکل ببندیم که به آن مایه بند می گویند.با این کار بچه شتر نمی تواند هرموقع به پستان مادر دسترسی داشته باشد.در ابتدای تولد، با یک سرپستان مادر را دراختیار نوزاد قرار می دهند سپس دو سر پستان وبه مرور زمان بقیه سرپستان ها را دراختیار بچه شتر قرار می دهند. به طوری که درسن هشت تا نه ماهگی بچه شتر، تمام سرپستان های مادر را برای شیر خوردن دراختیار او قرار می دهند.یک شتر ماده خوب می تواند تا ده لیتر شیر تولید کند. از زمان تولد تا سه هفتگی نوزاد، سخت ترین زمان برای نگهداری بچه شتر است.زیرا دراین زمان بچه شترها بسیار حساس هستند.بیشترین تعداد مرگ و میر بچه شترها دراین دوره است .بچه شتر درسن یک هفتگی تا حدودی قوی تر شده و می تواند مادر خودرا درمرتع دنبال کند.درسن چهار تا پنج هفتگی بچه شتر ، شروع به خوردن علف می کند. دراین زمان با کم کردن شیر روزانه او را وادار به خوردن علوفه می کنیم. وزن بچه شتر درسه ماهگی حدود هفتاد وپنج تا هشتاد وپنج کیلوگرم است. درسن نه ماهگی بچه شتر را از شیر می گیرند. اما زمانی که وضع علوفه مناسب نباشد تا سن پانزده ماهگی نیز می تواند شیر مادر را بخورد.
تربیت شتر برای کارکردن

اگر بخواهیم از شتر استفاده به خصوصی بکنیم، باید برای همان کار آن را تربیت کنیم، برای مثال شتری که درمزرعه کار می کند باید قوی و بزرگ باشد. شتری که باید راه های طولانی را طی کند باید اندام متوسط، چابک وتا حدودی سبک وزن باشد. همچنین شترهای سواری هم باید دارای دست و پای بلند و کشیده وچالاک وتیز رو باشند، به این شترها جمازه می گویند.بعضی شترها یی را که برای باروری و جفت گیری زیاد مناسب نیستند، می توانیم اخته کنیم.با این کار از به وجود آمدن شترهای ضعیف که برای پرورش مناسب نیستند، جلوگیری می کنیم.به علاوه از ناآرامی های فصل جفت گیری درگله نیز کم می شود.نکته بسیار مهم این است که برا ی حفظ قدرت بدنی شتر نر باید آن را درسن چهار تا شش سالگی اخته کرد.

اصطبل شتر

اگر بخواهیم برای شتر اصطبل درست کنیم لازم است که تنها از سه طرف دیوار را بالا بیاوریم. سپس یک سقف مناسب که آب باران وارد آن نشود برروی این سه دیوار قرار بدهیم.اما باید دقت کرد که طرف باز اصطبل به سوی جهت وزش باد نباشد. به این ترتیب، می توانیم شترها را از باد وباران ونور خورشید حفظ کنیم.اصطبل باید درمحل بلندتری نسبت به زمین های اطراف خود ساخته بشود. چون ممکن است آب باران درآن جمع بشود.برای هر شتر باید از دیگر شترها حدود دو متر فاصله داشته باشد. این کار باعث می شود تا شترها آهسته تر غذا بخورند. همچنین شترهای ضعیف نیز به اندازه کافی از غذای موجود استفاده کنند.درتابستان ، می توان شترها را درفضای باز که کف آن شن و ماسه باشد، نگهداری کرد.

پرواربندی شتر

پرواربندی شتر درایران به تازگی رواج پیدا کرده است. زیرا پرورش بیشتر از را ه تغذیه دستی به خوبی انجام شده است. درپرواربندی، دست کم باید تعداد شترها بیست نفر باشد تا نتیجه مناسبی داشته باشیم.

دو نکته مهم وضروری درپرواربندی

الف- ظاهر مناسب:

شترهای یی که برای پرواربندی انتخاب می شوند، باید استخوان بندی درشت و کشیده داشته باشند.همچنین بیماریهای پوستی نداشته و سالم باشند.

ب- جداسازی شترها:

درپرواربندی شتر باید شترهای ماده را جدا و دور از دید شتر نر نگهداری کرد.به این ترتیب شترهای نر ناآرام نمی شوند وخوب غذا می خورند.

پرورش صنعتی شتر

اگر بخواهیم شترها را با استفاده از روش پیشرفته پرورش دهیم، باید برای آنان سالم پرورش درست کنیم. سالن پرورش ، دوازده متر پهنا دارد.بلندی سقف آن سه تا چهار متر است.طول سالن هم براساس تعداد شترها مشخص می شود.پهنای سالم باید به سه قسمت تقسیم شود.دردوقسمت کنار به فاصله حدود چهار متر ازدیوار، شتر ها نگهداری می شوند. قسمت وسط هم یک راهرو به پهنای سه ونیم متر درنظر گرفته می شود.این راهرو برای پخش غذا و عبور شترها است.آخور شترها نیز با ید طوری ساخته شود که هنگام غذا خوردن ، شتر حالت طبیعی خود را داشته باشد.بلندی آخور، به نژاد وبلندی شترها بستگی دارد.به طور معمول بلندی آخور بین سی تا پنجاه سانتیمتر است. برای این که سر شتر به راحتی وارد آخوربشود،پهنای آن را پنجاه سانتیمتر بلندتر از کف آن می سازند. دقت کنید که آخورهای گوشه دار برای شترها مناسب نیستند.بهتر است گوشه آخورها به شکل گرد ساخته شوند.

خلاصه مطلب ۱- لازم است هنگام خرید شتر با اداره دامپزشکی محل خود مشورت کنید

۲ – بهترین روش نگهداری شتر، ساختن جایگاه مناسب است

۳- شتر نر یا لوک باید خصوصیت های جنس نر را به طور کامل داشته باشد

۴- سن مناسب جفت گیری درنرها چهارسالگی ودرماده ها پنج سالگی است

۵- برای هرگله سی تا چهل نفری شتر ماده، می توان ازیک شتر نر استفاده کرد

۶- درماه های آخر بارداری و نزدیک زایمان ،شتر را مجبوربه کار نکنید.همچنین غذای مناسب و قوی به آن بدهید

۷- هنگام زایمان شتر را به جایی محکم ببندید.

۸- بعد از تولد، نوزاد شتر را خشک کنید وناف ان را ضدعفونی کنید

۹- خوردن آغوز در هفته اول تولد نوزاد شتر بسیارضروری است.

۱۰- خوردن بیش از اندازه شیر دربچه شتر، باعث ناراحتی های معده وروده آن می شود.درنتیجه نوزاد ممکن است به اسهال دچار شود.

۱۱- سن شتر را می توان از روی دندان های آن مشخص کرد

۱۲- برای استفاده به خصوص از شتر باید آن را برای همان کار تربیت کنیم

۱۳- برای ساختن اصطبل شتر از سه طرف دیواری را بالا می آوریم وسقف آن را می پوشانیم. به طوری که قسمت باز اصطبل به سمت وزش باد، باران ونورخورشید نباشد

۱۴- دقت درانتخاب شترهای مناسب و جداکردن شترهای نر و ماده از هم برای پرواربندی بسیار ضروری است

۱۵- روش پیشرفته برای پرورش شتر، ساختن سالن پرورش است. دراین سالن هر شتر دراصطبل جداگانه ای نگهداری می شود.

درماده های آخر بارداری ، به شتر غذای مناسب وقوی بدهید وحیوان را مجبور به کار نکنید.
خوراندن آغوز درهفته اول تولد به نوزاد شتر، بسیار مهم و لازم است.
هنگام خرید شتر با اداره دامپزشکی محل خود مشورت کنید.
روش پیشرفته پرورش شتر، استفاده از سالن است

۹ خاز نگرانیهای بزرگ انسان برای قرن حاضر و آینده با توجه به ازدیاد و سریع جمعیت در جهان مسئله کمبود مواد غذایی و بخصوص پروتئین با منشاء حیوانی است.

با توجه به رشد جمعیت انسانی در مناطق خشک کشور و ایجاد اشتغال و تأمین قسمتی از نیازهای غذایی این جمعیت ضروریت هدایت، حمایت و سرمایه گذاری در توسعه پرورش شتر در سطح ملی انجام گیرد. این امر در بهبود اقتصاد ملی مؤثر واقع شده و منجر به افزایش تولید و تأمین قسمتی از نیازهای غذایی جوامع روستایی و شهری موجود در نواحی خشک را می نماید.

طبق بررسی های بین المللی شتر تنها دامی است که با داشتن خصوصیات مرفولوژیک، فیولوژیک و ژنتیک ویژه قابلیت تطابق با چنین محیطی را داشته و می تواند در شرایط بسیار سخت اقیمی مانند خشکسالی، کم آبی، گرمای شدید و بادهای سوزان زیست نموده و تولیدات داشته باشد.

همان طور که ذکر شد طبق مشاهدات، مطالعات و تحقیقات انجام شده با قاطعیت می توان اعلام کرد مراتع و مناطق خشک استان گلستان می تواند قطب صنعتی تولید، پرورش و فرآوری محصولات شتر در کشور باشد.

قابل ذکر است که تاکنون در کشور و منطقه خاور میانه و آسیای میانه بدین صورت روی شتر و محصولات دامی شتر فعالیتی صورت نگرفته که با توجه به موارد ذکر شده دلایل آن مشخص است.

۱ -۱-اهمیت تحقیق

در انجام هرگونه فعالیتی هدف تحقیق نقش اساسی دارد با توجه به اینکه در چارچوب دانش پژوهش جامعه شناختی تحلیل شتر داری ,و پرورش شتر و فرآوری محصولات شتر در استان ضرورت دارد
می توان گفت که طرح توسعه شتر داری در استان گلستان به عنوان یک شاخصه مطرح بوده و آن طور که بایدو شاید به آن پرداخته نشده است .

۱-۲- روش تحقیق

برای رسیدن به اهداف مورد نظر در هر تحقیق نیازمند تدوین روش تحقیق مشخص است . روش تحقیق باید به گونه ای باشد که ضمن تجزیه و تحلیل مسائل و ابعاد گوناگون موضوع مورد نظر را از طریق فرضیات در نظر گرفته شده بتواند به نتیجه مطلوب تری دست یابد . بنابراین روش تحقیق روش
توصیفی – تحلیلی می باشد . یعنی هم به صورت اسناد و آمار و هم به صورت کتابخانه ای و میدانی
می باشد که به مسائل کاربردی و پیشنهاداتی توسط نگارنده در زمینه طرح پرورش شتر در استان انجامیده است .

۱-۳-فرضیه

فرضیه عبارتست از حدس و گمان اندیشمندانه درباره ماهیت ، چگونگی و روابط بین پدیده ها ، اشیاء و متغیرها که محقق را در تشخیص نزدیکترین و محتمل ترین راه برای کشف محصول کمک می نماید .

فرضیه بر اساس معلومات کل یا شناختهای قبلی با تجارب محقق پدید می آید این شناخت ها ممکن است بر اساس تجارب یا مطالعات قبلی باشد . از منابع شفاهی به دست آمده باشد یا در جریان مطالعه ادبیات تحقیق حاصل شده باشد . در هر صورت مجموعه منابع مزبور می تواند ذهن محقق را آماده نماید تا درباره چگونگی متغیرها و روابط آنها در تحقیق مورد نظر حدس بزند و پیش بینی به عمل آورد و حاصل آنرا در قالب فضاهای حدسی و خبری تدوین نماید( حافظ نیا ،۱۳۷،۱۱۰)

فرضیه تحقیق در نسبت با فضای مورد پژوهش عبارتند از :

– به نظر می رسد طرح توسعه شتر داری در استان یکی از ضروریات است که تاکنون مورد توجه واقع نشده است .

۱-۴- مروری بر مطالعات پیشین

برای انجام هر تحقیق ضروری است از دیگر تحقیقات انجام شده در آن زمینه مطلع باشیم و از روش ها و یافته های آن به نحو احسن استفاده نماییم . لذا با توجه به اینکه در این زمینه تاکنون تحقیقی مفصلی در کشور مخصوصا در استان گلستان صورت نگرفته ، منابع مورد استفاده در این تحقیق از آمار و اسناد معاونت امور دام سازمان جهاد کشاورزی، منابع اینترنتی و مطالعات میدانی نگارنده از چندین سایت پرورش شتر در استان نظیر چات در شهرستان مراوه تپه و التین تخماق در شهرستان گمیشان و جداول آماری و پیشنهادات توسط نگارنده تهیه و مفید واقع شده است .

۱-۵- امکانات و محدودیتهای تحقیق :

محدودیتها :

کم بودن آمار و اطلاعات مناسب در خصوص شتر

امکانات :

همراهی مسئولین در همکاری و جمع بندی آمار .
شناخت مناطق توسط نگارنده جهت بررسی میدانی نقاط با قابلیت پرورش شتر

۱-۶- روش گردآوری اطلاعات :

به طور کلی جمع آوری اطلاعات در این پروژه به دو شیوه است :

روش کتابخانه ای :

– مقالات ، گزارشات مرتبط با موضوع تحقیق

– استفاده از اطلاعات و آمار و منابع اینترنتی

۲- روش میدانی :

بازدید از سایت چات (مراوه تپه ) و التین تخماق شهرستان گمیشان و برخی از روستاهای شهرستان آق قلا به صورت مشاهده مستقیم برای بررسی در خصوص شتر

فصل دوم :

مفاهیم و مبانی

مقدمه :

کمتر جانوری چون شتر اثر تعیین کننده ای در تاریخ بشر داشته است، و اغراق نیست اگر ادعا شود که زندگی بدون وجود شتر برای انسانهایی که در منطقه بزرگی از جهان یعنی بیابان زندگی می کردند، ناممکن بوده است. و احتمالا تمدن هرگز در آفریقای شمالی و آسیای صغیر گسترش نمی یافت.

خانواده شترها شامل دو گونه از شترهای کوهاندار که در آفریقا و آسیا به چشم میخورند و همچنین شترهای بی کوهان آمریکا میشود. شترهای کوهاندار دارای قدرت مافوق تصوری در زمینه مقاومت در مقابل شرایط سخت کویری ، بدون نوشیدن آب برای مدت طولانی هستند. آنها که از بوته های خار کویر تغذیه میکنند، میتوانند بدون آب در سفرهای طولانی کویری زنده بمانند. کوهان این شترها سلولهای چربی را انبار کرده و در زمان نبودن غذا از آن به عنوان منبع انرژی استفاده میکند.

پاهای پهن شتر کوهاندار از فرو رفتن این حیوان در ماسههای نرم جلوگیری میکند. ساختمان بدن شتر چمن خوار بی کوهان ، برای زندگی در زمینهای پر از سنگ ، در ارتفاعات بالا تطبیق دارد.

شتر بیشتر از هفت هزار سال پیش اهلی گردید و از دو هزار سال پیش تاکنون هیچ گونه شتر یک کوهانه وحشی در دنیا دیده نشده است. شتر دو کوهانه تا پیش از ۵۰۰۰ سال پیش اهلی نشده بود و هنوز نوع وحشی آن در صحرای گبی در مغولستان وجود دارد ولی شتر دو کوهانه مانند شتر یک کوهانه در توسعه تمدن در مناطق بیابانی موثر بوده است .

به طور کلی شتر نقش عمدهای در بازرگانی و حمل کالا ی گرانبها در راههای بیابانی بی آب و آبادانی داشته که در همان مسیرها در حال حاضر شهرهای فراوانی ساخته شده است. شتر در مقایسه با دیگر جانوران ، مانند اسب کاملا استثنایی است. چون نیاز بسیار کمی به آب در مسافتهای طولانی و شرایط سخت بیابان دارد. در ضمن شکل بدن این جانور ، بسیار مناسب برای آب و هوای گرمسیری است. بدن جانور در قسمت بالای کمر، باریک است و بنابراین در گرمترین ساعات روز که آفتاب کاملا عمودی
می تابد سطح کمی از بدن آن در تماس با پرتو مستقیم خورشید قرار می گیرد.

سازگاری جانور با محیط زیستش به نحوی است که حفظ تعادل مایع در بدن در هماهنگی کامل با عمل دیگر یافت ها در شرایط سخت خشکی میباشد، آنچه نبود آن در دیگر جانوران باعث مرگشان در همان شرایط میگردد. کوهان برجسته شتر نیز یکی دیگر از بخش های مهم بدن اوست که در با شرایط محیطی هماهنگی کامل دارد. قبلا تصور میشد که کوهان محل اندوختن آب است، در حالی که میدانیم اینجا محلی برای اندوختن حدود پنجاه کیلوگرم چربی با دو عمل کرد متفاوت میباشد.

یکی به عنوان عایق گرما در پرتو سوزان خورشید و دیگری اندوختهای از انرژی و آب است. زمانی که چربی میسوزد، هیدروژن آزاد میگردد که با اکسیژن موجود در هوا ترکیب شده و تولید آب مینماید، چیزی حدود ۲۱ لیتر آب از ۲۰ کیلوگرم چربی. این فرایند باعث ایجاد گرمای فراوانی میگردد، که واکنش طبیعی آن تعریف میباشد، ولی نتیجه نهایی آن در بدن شتر ایجاد آب برای رفع تشنگی ، مخصوصا در سفر میباشد که این امر بخصوص در شتر به عنوان حیوانی باربر بسیار حائز اهمیت است.

شتر در کاروان بین ۱۷۰ تا ۲۷۰ کیلوگرم بار را با سرعتی معادل ۴ – ۵ کیلومتر در ساعت حمل میکند. در کاروان معمولی شتر پنج روز حرکت میکند، و پس از آن آب و غذا دریافت میکند. هر شتر میتواند هفت روز بدون آب و غذا کار کند، در حالی که اگر کار نکند نصف این مدت را میتواند تحمل کند .

شتر به غیر از خاصیت باربری عرضه کننده یک رشته تولیدات مهم میباشد. شیر آن بسیار چرب و پر از مواد غذایی است. گوشت آن خوراکی و از پوست آن کمربند ، صندلی و لباس تهیه می کنند. پشم آن برای تولید فرش و چادر و ار پیخال کاملا خشک آن به عنوان سوخت استفاده میگردد. به عبارت دیگر میتوان گقت کمتر قسمتی از شتر وجود دارد که بیمصرف و دور انداختنی باشد و به همین جهت چندان شگفت انگیز نیست که قبایل بادیه نشین تصور میکنند که شتر گرانبها ترین دارایی آنهاست.

۲-۱-مفاهیم و کلید واژه ها

مهمترین تدابیر مطرح در این موضوع ((شتر )) ، ((شیر شتر )) ،
((قدرت شتر)) ،( ( فرآورده های شتر )) ، می باشد.

۲-۲-مبانی نظری و کلیات در خصوص ویژگیهای شتر :

شتر بیشتر از هفت هزار سال پیش اهلی گردید و از دو هزار سال پیش تا کنون هیچ گونه شتر یک کوهانه وحشی در دنیا پیدا نشده است. شتر دوکوهانه تا پیش از ۵۰۰۰ سال پیش اهلی نشده بود و هنوز نوع وحشی آن در صحرای گبی در مغولستان وجود دارد، ولی شتر دوکوهانه مانند شتر یک کوهانه در توسعه تمدن در مناطق بیابانی موثر بوده است.

شتر یا اشتر را که در زبان پهلوی ushtar می گفتند، حیوانی است نیرومند و تنومند با توش و توان بالا از خانواده شترسانان؛ نشخوارکننده و با دست و گردنی دراز. بر پشت خود یک یا دو کوهان دارد که ساختارش از پی و چربی است. در دین اسلام گوشت شتر حلال است، اما ذبح آن با دیگر جانوران حلال گوشت متفاوت است و آن را نحر می کنند و اگر سر آن را مانند گوسفند قبل از نحر ببرند، گوشت آن حلال نیست. شیرآن نیز نوشیده می شود، ولی بیشتر کاربرد بارکشی دارد. پشم و پوستش نیز برای ریسندگی و پارچه بافی و کفش دوزی کاربرد دارد.

استان های گلستان، سیستان و بلوچستان و سمنان از جمله استان های اصلی پرورش شتر هستند. گونه های دیگری از شتر نیز در آمریکای جنوبی زندگی می کنند، به نام های لاما، الپاگا و گوانا که دارای کوهان

نیستند.

۲-۳- ویژگیهای و اکوتیب های شتر :

شتر ویژگی های خاصی دارد که مهم ترین آنها تحمل شرایط سخت صحرا و دماهای گوناگون و به ویژه گرمای شدید تابستان و کمبود آب و علف است. ترکیب جسمانی شتر با دیگر جانوران اختلاف زیادی دارد و این اختلاف باعث شده که شتر در طول روزهای سال در صحرا زندگی کند و از بوته ها و درختچه های گوناگون صحرایی و کویری و حتی از بوته های شور و خاردار تغذیه کند. عرب ها از زمان های بسیار دور از شتر استفاده کرده و می کنند. آنها به این حیوان اهلی، لقب «کشتی صحرا »
داده اند. این حیوان علاوه بر اینکه وسیله اصلی رفت و آمد ساکنین صحراست، از سوی دیگر می تواند غذای آدمی و وسایل مورد نیاز دیگر را به انسان عرضه کند و انسان می تواند به وسیله تغذیه با شیر و گوشت شتر، تا هفته ها در صحرا زنده بماند. همچنین می توان از چربی کوهان به جای کره استفاده کرد. شتر از جانورانی است که با محیط های خشک و بی آب و علف صحرا سازگار شده و این سازگاری باعث شده است که به خوبی بتواند آب و هوای گرم و خشک، بی آبی و کم غذایی را تحمل کند.

اکوسیستم مناطق خشک و نیمه خشک حدود دوسوم مساحت ایران را شامل مى‌شود و وسعت آن حدود ۱۱۰۰۰۰۰کیلومتر مربع مى‌باشد. میزان خشکى هوا بسیار زیاد بوده و میزان رطوبت هوا ناچیز مى‌باشد. میانگین دوره گرماى تقریباً طولانى و حدود ۵ تا ۷ ماه در سال است و میزان بارندگى بسیار پائین بوده و از ۳۰ میلى‌متر تا ۲۵ میلى‌متر در سال متغیر است. قسمت اعظم استان‌هاى قم، تهران، خراسان، سمنان، سیستان و بلوچستان، فارس، کرمان، یزد، اصفهان، قزوین، مرکزى و گلستان در شرایط اکوسیستم خشک و نیمه‌خشک واقع شده‌اند. به‌دلیل عدم وجود رطوبت در هوا، تغییرات درجه حرارت در شبانه‌روز زیاد مى‌باشد و در بعضى از مناطق اختلاف درجه حرارت در شب و روز به ۵۰ درجه
سانتیگراد می رسد. در این مناطق جغرافیائى شترانى زیست مى‌کنند که نسبت به آب و هواى گرم و خشک و شرایط محیطى این مناطق به‌ویژه همبستگى با مراتع و تغذیه با گیاهان خشکى تطابق یافته‌اند. مقاومت بسیارى بالاى این شتران نسبت به تغییرات درجه حرارت در شبانه روز به‌دلیل پوشش الیاف کرک بدن این شتران مى‌باشد که به‌عنوان عایقى بدن شتر را در برابر گرماى روز و سرماى شب محافظت مى‌نماید.
اکوتیپ شتر کله کوهى (کویر مرکزى ایران)

شتر اکوتیپ کله کوهى ویژه مناطق خشک و نیمه‌خشک است و به‌علت پرورش نگهدارى این شتران در ایل کله‌کو که در منطقه مسیله استان قم زندگى مى‌کنند، به‌نام شتر اکوتیپ کله کوهى معرف گشته‌اند. پراکنش جغرافیائى این اکوتیپ عمدتاً در شهرستان‌هاى قم، گرمسار، ورامین، کاشان، نطنز، اردستان و مناطق کویر مرکزى (دشت کویر) ایران مى‌باشد. شهرت این شتر به‌خاطر کیفیت خوب کرک آن است که جهت تهیه پارچه‌هاى سنتى و عبا مورد استفاده قرار مى‌گیرد بدین‌لحاظ عباى نائین از معروفیت خاصى برخوردار است. شتر اکوتیپ کلکوهى شترى است یک‌کوهانه، داراى اندامى متوسط و ظریف، رنگ بدن به رنگ شترى (قهوه‌اى روشن) و فاقد لکه‌هاى اختصاصى است. به‌منظور تولید گوشت و تولید شیر و کرک نگهدارى مى‌شود. در گذشته بیشترین استعداد این شتر حمل بار و مسافر بوده است که البته در حال حاضر این نوع بهره‌بردارى منسوخ شده است. شتر کلکوهى نسبت به شتر اکوتیپ بلوچى و نژادهاى سندى و افغانى کوچک جثه‌تر و داراى اندام‌هاى ظریف‌ترى است.
اکوتیپ شتر ترکمنى

اکوتیپ شتر غالب موجود در صحراى قره قروم واقع در شمال خراسان و کشور جمهورى ترکمنستان است. شتر اکوتیپ ترکمنى یک کوهانه بوده و و بهترین اکوتیپ شیروار در بین اکوتیپ‌هاى ایرانى محسوب مى‌شود و برحسب مطالعات میدانى و اظهارات شترداران این ناحیه، تولید شیر این شتر در یک دوره شیردهى ۱۸۰۰ – ۱۵۰۰ لیتر بالغ مى‌گردد. در اصطلاح فرهنگ شترداران به اینگونه شترها مرّى (شتر شیروار رام که به راحتى دوشیده شده و شیر مى‌دهد) مى‌گویند. دلیل وجود این شتر در این منطقه را رواج مصرف شیر شتر از قدیم‌الایام در فرهنگ ایالات ترکمن ذکر کرده‌اند. از شیر شتر انواع فرآورده‌هاى لبنى تولید مى‌شود به همین علت ایلات ترکمن صحرا انتخاب نسبى در جهت افزایش تولید شیر در گله‌هاى شتر انجام داده‌اند.

اکوتیپ شتر بلوچى :

زیستگاه این اکوتیپ منطقه بلوچستان ایران (کویر لوت) و بلوچستان پاکستان مى‌باشد در نتیجه این اکوتیپ هم در بخش جنوب شرقى ایران و هم در ناحیه استان بلوچستان پاکستان و هم در ناحیه جنوب غربى افغانستان نگهدارى و پرورش داده مى‌شود. شتر اکوتیپ بلوچى با بیابان‌هاى منطقه بلوچستان سازگارى پیدا کرده و استعداد خوبى براى تولید گوشت دارد.

جثه شتر اکوتیپ بلوچى نسبت به شترهاى کویر مرکزى ایران بزرگتر و از این لحاظ قابل توصیه جهت پرورش به‌منظور تولید گوشت مى‌باشد. پراکنش این اکوتیپ در دشت لوت و دشت جاز موریان بوده و در شهرستان‌هاى ایرانشهر، خاش، بم‌پور، چابهار، سراوان، زابل، مرز استان خراسان و سیستان و بلوچستان مورد پرورش و نگهدارى قرار مى‌گیرد. به‌دلیل هم مرز بودن با کشور پاکستان و ورود قاچاق انواع کرک‌هاى (شتر نر بالغ) اکوتیپ خارجى – سندی، افغانی، چینی، آمیخته‌گرى بین اکوتیپ بلوچى و اکوتیپ‌هاى خارجى به شدت رخ داده و جمعیت خالص این اکوتیپ روز به روز در حال نابودى و کاهش است لذا تشکیل یک مزرعه حفاظت ژنتیکى (germ plasm) براى این نژاد ضرورى به‌نظر مى‌رسد. رنگ این شتر از قهوه‌اى روشن تا قهوه‌اى تیره و حنائى و ندرتاً سفید متغیر است و در گذشته عمده استفاده از این شتر جهت ترابرى بین کشورهاى ایران و شبه قاره هند بوده است.

اکوتیپ جمّازه :

شتر جماز شترى است داراى استعداد مناسب جهت انجام مسابقات ورزشى به‌ویژه شرکت در کورس و سرعت که برحسب تمرینات و تربیت حتى با سرعت‌هاى بالاتر از سرعت اسب هم مى‌تواند بدود.
در ایران شتر در مناطق کرمان، سیستان و بلوچستان و هرمزگان پرورش داده مى‌شوند. به‌علت عدم حمایت‌هاى اقتصادى و اجتماعی، روزبه‌‌روز از جمعیت آن کاسته مى‌گردد و در حال حاضر بهترین نسل این شتر در مناطق جنوب استان کرمان پرورش مى‌یابند. طبق آداب و سنن فرهنگى همه ساله در منطقه کهنوج استان کرمان مسابقات جماز سوارى (شتر دوانی) انجام مى‌گیرد.

فصل سوم :

داده ها و یافته های تحقیق

۳-۱- مزایای پرورش شتر:

شتر حیوان مفیدی است و کابردهای فراوانی دارد. این حیوان علاوه بر این که وسیله اصلی رفت و آمد ساکنین صحرا است از سوی دیگر می تواند غذای آدمی و وسایل مورد نیاز دیگر انسان عرضه کند. همچنین می تواناز چربی کوهان به جای کره استفاده کرد و پشم شتر را در ساختن خیمه ها، پتو، فرش، لباس های پشمی، طناب و ریسمان به کار برد.

همچنین می توان از مدفوع خشک شده، بیشتر برای روشن کردن آتش استفاده کرد.و پس از کشتار شتر می توان از پوست ان برای ساخت کفش و چیزهای دیگر استفاده کرد.شتر از جانورانی است که با محیط های خشک و بی آب و علف و صحرا سازگار شده و این سازگاری باعث شده است که به خوبی می تواند آب و هوای گرم و خشک بی آب و کم غذایی را تحمل کند.

۳-۲-مزایای شیر شتر :

با توجه به مشاهدات انجام شده در مناطق بومی ایران، اطلاعات بدست آمده از مناطق بومی پرورش شتر در نقاط مختلف جهان، این اعتقاد وجود دارد که شیر شتر داروی بیماری های گوارشی، ضد بیماری های ویروسی، باکتریایی و ضد سرطان است.

تحقیقات انجام شده در مراکز مختلف تحقیقات جهان نشان می دهد که شیر شتر مقدار زیادی لاکتوفرین داشته و دارای خواص ضد ویروس و ضد باکتری است. همچنین این تحقیقات نشان می دهد شیر شتر به طور فعال در برابر عوامل بیماری زایی چون Escherichia وBacillus وStophylococus وSalmonella مقاومت نشان می دهد.

طبق نظر دکتر آدرمانز یکی از استادان مطرح دانشگاه بروکسل در سیمیناری در این راستا در کشور دوبی اعلام شده که شیر شتر علاوه بر مواد معدنی و ویتامین، دارای پادتن هایی است که برای غلبه بر بیماری هایی نظیر سرطان پروستات، سرطان روده بزرگ، ایدز، آلزایمر و هپاتیت C مفید است
او افزود که این شیر سرشار از ویتامین های«ب» و«ث» است و به طور متوسط ۱۰ برابر شیر گاو ماده معدنی آهن دارد. تحقیقات نشان میدهد شیر شتر در کاهش تأثیر دیابت و بیماری های قلبی نیز مؤثر است. .( منبع: اینترنت )

به گفته دکتر منیر الشعان از مرکز تحقیقات اردن، شیر شتر به طور چشمگیری بدن را در برابر عوامل بیماری زا میکروبی محافظت می کند. .( منبع: اینترنت )

طبق گزارشات منتشره، مراکز درمانی در روسیه، قزاقستان و هند در دوره نقاهت بیماران به سل و دیابت از شیر شتر استفاده می کنند.هم چنین در کشورهای آفریقایی خوردن شیر شتر به بیماران مبتلا به ایدز توصیه می شود. .( منبع: سایت اینترنت )

محققین مرکز تحقیقات کمری واقع در کنیا نیز معتقدند که شیر شتر در کاهش ابتلا به دیابت و بیماری های عروق مرکزی قلب مؤثر است.

تحقیقات در این زمینه ادامه داشته و محققین امیدوارند به موارد جدید دیگری در رابطه با این معجون طبیعی دست یابند.

وجود عوامل فعال آنتی باکتریال در شیر شتر باعث ماندگاری بیشتر آن نسبت به شیر گاو شده که این موضوع از جنبه اقتصادی بسیار حائز اهمیت است. آزمایشات انجام شده نشان می دهد شیر و خامه شتر در حالت پاستوریزه نشده و در شرایط محیطی با ۲۲ درجه سانتی گراد حدود پانزده روز بدون تغییر در طعه، رنگ، بو و بافت پایداری نشان داده و قابل مصرف بود. در صورتی که شیر و خامه گاو در شرایط مشابه حداکثر ظرف مدت ۴۸ ساعت فاسد می شود.ماندگاری بالای شیر شتر مورد تأیید مراکز تحقیقاتی بین المللی نیز قرار گرفته است. .( منبع: سایت اینترنت،پژوهشکده شیر پگاه و سایت دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران )

با توجه به خواص متعدد شیر شتر و فرهنگ بومی مصرف آن در مناطق متعدد جهان، تولید کنندگان اروپایی را ترغیب نموده که در جهت توسعه صنایع لبنی شتر سرمایه گذاریهای کلانی را انجام دهند آنها ۲۰۰ میلیون نفر مشتریان کشورهای عربی را هدف قرار داده و سپس گسترش مصرف را در آفریقا، اروپا و آمریکا مد نظر دارند.

آنها امیدوارند در آینده نزدیک چرخه تولید از لبنیات گاو به لبنیات شتر چرخش یابد. شیر شتر به دلیل داشتن خواص آنتی ویروس، منبع غنی آلفاهیدروکسی اسید، منبع سرشار ویتامینC و خواص آنتی اکسیدان بوده و از آن در تولید کروها و صابون های بهداشتی و آرایشی استفاده می کنند.

این اجناس نه تنها در کشورهای عربی و آفریقایی خواهان بسیار داشته بلکه با قیمتهای ۳۵ تا ۵۰ دلار در بازار کشورهای اروپایی به فروش می رسد.

در مقایسه با شیر گاو، چربی شیر شتر سریع الهضم تر بوده و میزان آن پایین تر است.

این موضووع سبب شده که شیرینی هایی با درصد قند کمتر تولید شود. به همین دلیل تولید کنندگان شیرینی و شکلات را ترغیب نموده تا از این شیر در محصولات خود استفاده کنند. کشور اتریش یکی از تولید کنندگان مطرح شکلات در اروپاست.

در این راستا یکی از تولید کنندگان اتریش با مشارکت سرمایه گذاران عرب اقذام به تأسیس کارخانه شکلات در منطقه العین امارات با ظرفیت تولید ۵۰ تن در ماه کرده است.(منبغ:اینترنت )

همچنین طبق تحقیقاتی که جدیدا در انگلستان انجام شده با تزریق سم مار به زیر پوست شتر، به طور طبیعی در خون آن پاد زهری تولید شده که از آن به عنوان سرم ضد گزیدگی مار می توان استفاده کرد.( منبع :مقالات اینترنتی)

.لازم به ذکر است با پیگیری های دفتر مناطق محروم کشور در استان گلستان به طور موقت در مقطعی کوتاه شیر شتر با همکاری سازمان جهاد کشاورزی و اداره کل تعاون و دفتر امور روستایی و همکاری پگاه گلستان برای اولین بار در کشور و استان شیر شتر جمع اوری و به صورت پاستوریزه به بازار عرضه شدکه با توجه به علاقه زیاد مردم به استفاده از با مشکلاتی که ناشی از جمع آوری شیر شتر بوده تولید آن متوقف شد.

۳-۳-توجه ویژه FAO به شیر شتر

شعبه مواد غذایی سازمان ملل، سازمان غذا و کشاورزی FAO از تولید کنندگان شیر شتر از موریتانی گرفته تا قزاقستان خواسته است که به فروش شیر شتر به غرب بپردازند. این سازمان امیدوار است که سرمایه گذاران و تولید کنندگان این محصول موجب رونق این بازار در جهان شوند.

به گفته متخصصان فرآورده های گوشتی و لبنی FAO این تجارت پتانسیل بالایی دارد. شیر مساوی پول است. او می گوید که ۲۰۰ میلیون مشتری بالقوه در جهان عرب و ده میلیون دیگر در اروپا، آمریکا و آفریقا وجود دارد به نظر او علیرغم عملیات بهسازی که باید در مسیر زنجیره تأمین انجام شود.( منبع :ترجمه شده از سایت fao در اینترنت)

۳-۴-جدول مقایسه ترکیبات شیر شتر با سایر پستانداران(برحسب درصد).

ترکیبات

آب

ماده خشک

پروتئین

چربی

خاکستر

شتر(وفور آب)

۸۵٫۷

۱۴٫۳

۴٫۳۱

۴٫۶

۰٫۶

شتر(کمبود آب)

۹۱٫۲

۸٫۸

۱٫۱

۲٫۵

۰٫۳۵

گاو

۸۷٫۲

۱۲٫۸

۳٫۷

۳٫۹

۰٫۸

گوسفند

۸۰٫۷۱

۱۹٫۲۹

۷٫۹

۵٫۲۳

۰٫۹

منبع :جمع بندی نگارنده از اطلاعات سازمانها( دانشگاه علوم پزشکی،دامپزشکی و… سایت ها )

۳-۵-گوشت شتر

گوشت شترهای جوان به گوشت گاو شبیه است اما به دلیل داشتن گلیکوژن زیاد کمی شیرین، با تارهای ضخیم تر و رنگ قرمز مایل به قهوه ای می باشد. بازده لاشه ۴۸٫۹۰ درصد است.

کیفیت گوشت شترهای مسن(۳ سال به بالا) پایین آمده است و اغلب مناسب تهیه کالباس و سوسیس است

۳-۶-تولید محصول ارگانیک

شتر دامی، کم توقع و مقاوم در بسیاری از مناطق کشور است و تولیدات آن نسبت به سایر محصولات پروتئینی سالم تر و به عبارتی می توان آن را تنها محصول پروتئینی ارگانیک دامی دانست، لذا شایسته است با تامین اعتبار از منابع ملی در اجرای پروژه ها جهت توسعه این صنعت و شناسایی مزاییای مصرف محصولات آن از طریق رسانه ملی گامهای مهمی در خصوص توسعه این صنعت برداشته شود. البته با مطالعاتی که نگارنده انجام داده این کار در استان سمنان و با همکاری سازمان اتکا وابسته به وزارت دفاع در سایت طرود استان سمنان در حال اجرا میباشدو گامهایی نیز در استان گلستان با محوریت مزرعه نمونه در حال پیگیری می باشد

۳-۷-مزایای تغذیه شتر

یکی از مهم ترین توانمندیی شتر، توانایی استفاده از گیاهانی است که در مناطق خشک و صحرایی رشد می نماید و قابلیت چرا برای سایر دام ها را ندارد . شتر قادر است انرژی زیادی را در کوهان خود در زمان وفور علوفه ذخیره کند و از آن در زمان کمبود استفاده نماید و شرایط سخت را تحمل نماید ضمن این که قادر است روزانه مسافت حدود ۶۰ کیلومتر برای چرا طی کند. دستگاه گوارش با سایر نشخوار کنندگان کمی متفاوت است و فاقد هزار لا می باشد.

راندمان و کیفیت شیر تولیدی شتر بستگی به خوراکی است که در اختیار آن قرار می گیرد علاوه بر این خوراک می تواند روی ترکیبات و مزه شیر اثر بگذارد مثلا وقتی مقدار زیادی آتریپلکس مصرف می کند طعم شیر آن شور مزه می گردد. محدودیت در مصرف آب حجم شیر و پروتئین را کاهش می دهد.

۳-۸-وضعیت پرورش شتر در دنیا

شتر به جز در موارد خاص تقریبا می توان گفت به شکل سنتی و با اهداف مختلف مانند تولید گوشت، شیر و استفاده به عنوان نیروی کار پرورش داده می شود.

تعدا جمعیت شترها ۲۴۶۶۴۲۲۸ نفر می باشد که به شرح ذیل در نقاط مختلف پراکنده می باشد

ردیف

نام کشور

تعداد(نفر)

درصد

ملاحضات

۱

سومالی

۷۰۰۰۰۰۰

۲۸

۲

سودان

۴۴۰۰۰۰۰

۱۸

۳

اتیوپی

۲۴۰۰۰۰۰

۱۰

۴

نیجر

۱۶۲۷۰۰۰

۶٫۵

۵

موریتانی

۱۶۰۰۰۰۰

۶٫۵

۶

مالی

۱۱۰۰۰۰۰

۴٫۵

۷

پاکستان

۹۴۵۰۰۰

۴

۸

هندوستان

۶۳۲۰۰۰

۲٫۶

۹

یمن

۳۷۳۰۰۰

۱٫۵

۱۰

عربستان

۲۶۰۰۰۰

۱

۱۱

امارات متحده عربی

۲۶۰۰۰۰

۱

۱۲

افغانستان

۱۸۳۰۰۰

۰٫۷

۱۳

ایران

۱۵۲۰۰۰

۰٫۶

۱۴

عمان

۱۲۲۰۰۰

۰٫۴

۱۵

قطر

۱۴۰۰۰

۰

۱۶

کویت

۵۰۰۰

۰

۱۷

عراق

۹۵۰۰

۰

منبع :سایت دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران

۳-۹- پرورش شتر در استان گلستان

خصوصیات شترهای استان

نژاد عمده شترهای موجود در منطقه شتر یک کوهانه ترکمن است که به رنگ قهوه ای روشن، جثه متوسط، وزن بلوغ ۴۰۰-۳۵۰ کیلوگرم که دارای خصوصیات خوب تولیدی و مقاومت و سازگاری زیاد به شرایط سخت اکولوژیکی منطقه پرورش است.

بلوغ جنسی بین ۲ تا ۳ سالگی اتفاق می افتد.

اولین زایمان شترهای ماده در سن ۳ تا ۴ سالگی مشاهده شده طول دوره آبستنی ۳۹۰-۳۷۰ روز است و شترهای نر نیز از سن ۳ تا ۴ سالگی به بعد جهت جفتگیری در گله مورد استفاده قرار
می گیرند. میزان تولید شیر در سال در استان حدود ۱۲۰۰ کیلوگرم می باشد بیشترین بازده تولید روزانه شیر در اولین ثلث شیر در اولین شیرواری می باشد که مطابق فصل بهار و تابستان است.

زمان آمادگی جنسی(فحلی) و جفت گیری شترهای ترکمن در اواخر زمستان(اسفند ماه) میباشد. فاصله بین دو زایش در شترهای منطقه ترکمن صحرا ۲ تا ۳ سال بوده و وزن تولد بچه شترها به طور متوسط ۳۵ کیلوگرم می باشد.

دوره شیر خوارگی بچه شترها به طور متوسط ۸ ماه(بین ۶ تا ۱۱ ماه) است و از سن یک ماهگی به تدریج به خوردن مواد خوراکی عادت داده می شوند. نسبت شتر نر به ماده بالغ به طور متوسط ۱ به ۴۰ است. ( منبع : مطالعات میدانی نگارنده و معاونت امور دام سازمان جهاد کشاورزی استان )

۳-۱۰-ترکیبات شیر و چال شترهای بومی و ترکمن

وزن مخصوص(گرم بر سانتی متر مکعب)

ماده خشک(درصد)

چربی(درصد)

پروتئین(درصد)

شیر

۱٫۰۱۳۲۷

۱۲٫۳۸

۴٫۱۹

۲٫۹۰

چال

۲٫۶۶

۰٫۸۲

۰٫۸۳

منبع :معاونت امور دام سازمان جهاد کشاورزی استان

وضعیت پرورش شتر در استان گلستان ۳-۱۱-

در استان پرورش شتر از دیرباز متداول بوده و شتر از دامهای اصلی ترکمنان به شمار می رفته، ولی امروزه بنا به دلایل متعددی پرورش و نگهداری آن محدود شده و تعداد آن نسبت به دهه های قبل کاهش چشمگیری داشته است.

لذا با توجه به مراتع مناسب و قابل استفاده برای شتر(بدون رقابت با پرورش سایر دامها) و نیز تقاضای فراوان برای تولیدات آن در منطقه، لازم است که برنامه ریزی جهت توسعه پرورش آن به عمل آید.

پرورش شتر در منطقه، گذشته از عوامل اقتصادی و اکولوژیکی، از نظر اجتماعی و فرهنگی نیز اهمیت خاصی داشته، به طوری که نام یکی از تیره های طوایف ترکمن دیه جی یا دوجی است و اصطلاحا به کسانی گفته می شود که به حرفه پرورش شتر می پرداختند.

روش عمده نگهداری شتر در منطقه روش سنتی(نگهداری آزاد در مراتع) بوده و بیشتر جهت تولید گوشت و شیر نگهداری می شوند. نگهداری شتر در منطقه به روش سنتی می باشد. معمولا در منطقه چند تن از شتر داران که تعداد کمی شتر دارند با هم گله مشترکی (به طور متوسط ۵۰-۱۰۰) نفر را تشکیل داده و یک تن به عنوان ساربان و نگهبان انتخاب می کنند.

در روش سنتی شترهای هر فرد به وسیله داغ و علامت مخصوص مشخص شده و در زمان های معین گله جمع آوری شده و شترهای جوان داغ زده شده و دام های حذفی و فروشی نیز از گله جدا می گردند. شترها در این روش کمتر تغذیه دستی شده و فقط حدود ۳ تا ۴ هفته قبل از زایش و ۱ تا ۲ ماه بعد از آن با جیره مکمل تغذیه می شوند.

مواد خوراکی مورد استفاده در جیره مکمل اغلب کاه غلات، تفاله چغندر قند، سبوس گندم و آرد جو می باشد. همچنین تعدادی از شترهای تازه زا توسط صاحبان برای شیر دوشی انتخاب و از گله جدا می گردند.(منبع :مطالعات میدانی نگارنده )

در این روش گله های شتر در مرتع شوره زار به طور آزاد رها بوده و به صورت طبیعی زاد و ولد نموده و از مراتع جهت تغذیه استفاده می کنند. پوشش گیاهی این مراتع عمدتا شامل سالسولا، گز، شوره، سالیکورنیا، درمنه، هالوکنموم و آتریپلکس می باشد. .(منبع :معاونت امور دام سازمان جهاد کشاورزی استان )

آب آشامیدنی را نیز از رودخانه گرگان یا اترک، برکه ها، چشمه ها و چاههای موجود در سطح مراتع تامین می کنند. محل قشلاق(در فصل پاییز و زمستان) اغلب گله های شتر در مراتع شمال بخش های آق قلا و گمیشان بوده و در فصول گرم(بهار و تابستان) از مراتع موجود استفاده نموده، در ییلاق به مدت۳-۲ ماه از سال با چرا در سطح پس چرا مزارع غلات نیز تغذیه می شوند.

موقعیت جغرافیایی استان گلستان جهت جذب گردشگران داخلی و خارجی یکی از راههای بهره برداری صحیح از امکانات موجود در مناطق کویری و بیابانی که برای فعالیت های کشاورزی مانند زراعت، باغبانی، و نیز پرورش گاو، گوسفند و طیور مناسب نیستند.نگهداری و پرورش شتر است.

پرورش شتر در منطقه ترکمن صحرای گلستان از نظر اقتصادی، اکولوژیکی، اجتماعی، و حتی فرهنگی اهمیت زیادی دارد و با توجه به تقاضای فراوان برای تولید شتر در منطقه این صنعت را می توان حفظ و احیا کرد.(منبع :تحقیقات میدانی نگارنده )

در این استان تعداد ۴۰۰۰ نفر شتر موجود می باشد عمده نژاد آن ها شیری می باشد با این وجود تعداد معدودی شتر از سایر استانها به منظور پروار بندی و تولید گوشت وارد استان شده است.

جدول آمار شترهای استان گلستان

ردیف

نام شهرستان

تعداد

ملاحظات

۱

گنبد

۲۳۰۴

۲

کلاله

۱۶

۳

مراوه تپه

۲۰۰

۴

آق قلا

۹۶۷

۵

بندرترکمن

۲۲۵

۶

گمیشان

۲۷۵

کل

۳۹۸۷

منبع :معاونت امور دام سازمان جهاد کشاورزی استان

جدول تولیدات شیر در استان سال ۸۹

ردیف

نوع تولید

مقدار(تن)

۱

شیر

۸۴۷

۲

گوشت

۱۱۵

منبع :معاونت امور دام سازمان جهاد کشاورزی استان

مقایسه تراکنش جمعیت شتر در ایران با دنیا

جمعیت شتر دنیا

جمعیت شتر ایران

درصد

جمعیت شتر استان

درصد

۲۴۶۶۰۰۰

۱۵۲۰۰۰

۰٫۶

۴۰۰۰

۲٫۵

منبع :معاونت امور دام سازمان جهاد کشاورزی استان

۳-۱۲-مشکلات و نقاط قوت پرورش شتر در استان

با توجه به مطاب اشار ه شده مواردی از مشکلات و نقاط قوت پرورش شتر در استان که بر اساس مطالعات نگارنده تهیه شده به شرح ذیل عنوان می شود.

مشکلات پرورش شتر در استان گلستان

• کم بودن رادمان تولید مثل شترها

• کوتاه بودن فصل جفت گیری

• سقط جنین

• تأخیر افتادن اولین فحلی پس از زایش

• سوء تغذیه و کمبود مواد معدنی

• همخونی شدید در عدم تعویض شترهای نر گله به مدت طولانی

• مشکلات بهداشتی و بیماری های ناشناخته

نقاط قوت پرورش شتر در استان

۱- وجود بیش از ۸۶۰۰۰۰ هکتار مرتع در استان به ویژه این که اکثر این مراتع از نوع درجه دو و سه می باشند

۲- وجود قریب ۴۰۰۰ نفر شتر از نژاد شیری

۳- وجود بازار مناسب برای فروش محصولات

۴- آشنایی با پرورش شتر با توجه به قدمت و فرهنگ در مناطق شمالی و بویژه ترکمن صحرا

۵- وجود صنایع در استان به تعداد ۳۳ واحد

۳-۱۳- فرآوری شیر شتر

با توجه به این که شترهای موجود در استان از نوع شیری می باشد و مهمترین مزیت آن نیز وجود صنایع لبنی و تراکنش مناسب آن در استان است. با عنایت به وجود ظرفیت خالی در صنایع
می توان به منظور فرآوری شیر شتر از آن استفاده کرد راه اندازی این خط تولید نیازمند وجود شیر قابل عرضه می باشد.

تنها فرآورده شیر شتر در منطقه چال است که ماده ای تخمیری بوده و طعم آن مشابه دوغ گاز دار می باشد. معمولا شیر فقط به صورت چال به مصرف می رسد و در میان اهالی منطقه چال به عنوان یک ماده غذایی بسیار با ارزش شناخته می شود. فراورده های چال از دو قسمت تشکیل شده است:

۱- قسمت رویی که کف کرده و سفید رنگ و پر چربی(بنام قلما یا آقارن) است.

۲- قسمت زیری(بنام غور) که مایع حدودا آبی رنگ و کدر می باشد که در واقع قسمت اصلی چال را تشکیل می دهد، گاهی قسمت رویی یا قالما که متراکم تر است، به صورت جداگانه مصرف می شود. قسمت زیری یا غور به عنوان مایه برای تهیه چال بعدی نیز به مصرف می رسد. نگهداری و عمل آوری چال اغلب در کوزه های سفالی انجام می شود.

برای تهیه چال بعد از دوشیدن شیر شتر بدون پختن و حرارت دادن مقداری مایه(غور) افزوده شده و بعد از هم زدن در داخل کوزه سفالی ریخته و در حرارت معمولی اتاق نگهداری می شود و پس از حدود چند ساعت(به طور متوسط۶-۴ ساعت) در شیر تخمیر لاکتیک انجام گرفته و با گذشت زمان اسیدیته آن بالا می رود و گاز دار می شود که بعد از این مدت مصرف شده و یا درجه حرارتهای پایین و در داخل یخچال نگهداری می شود. شیر شتر را می توان پاستوریزه کرد اما استرلیزه نمی توان کرد.

بررسی های به عمل آمده از معاونت امور دام سازمان جهاد کشاورزی نشان می دهد که کل تولید شیر شتر استان در حال حاضر روزانه حدود ۲ تن می باشد که از این میزان فقط ۷۰۰ کیلو از آن قابل عرضه می باشد که با توجه به برنامه ریزی های صورت گرفته قرار است این مقدار به ۵ تن در روز برسد.

۳-۱۴-جمع آوری شیر شتردر استان

با توجه به این که طبق آزمایشات انجام شده شیر و خامه شتر در حالت پاستوریزه نشده و در شرایط محیطی با ۲۲ درجه سانتیگراد حدود ۱۵ روز بدون تغییر در طعم؛ رنگ؛ بو و بافت پایداری نشان داده و قابل مصرف می باشد جمع آوری شیر شتر به صورت سیار و به شرح جدول ذیل انجام می گردد.

ردیف

سال

میزان تولید شتر(تن)

نام شهرستان که شیر شتر به صورت سیار جمع آوری می شود

اعتبار مورد نیاز(میلیون ریال)

۱

۹۰

۸۴۷

گنبد(۵۰۰کیلویی)— آق قلا(۵۰۰ کیلویی)

۲۰۰

۲

۹۱

۱۱۶۸

گنبد(۵۰۰ کیلویی)

۱۰۰

۳

۹۲

۱۴۸۷

آق قلا(۵۰۰ کیلویی)

۱۰۰

۴

۹۳

۱۸۰۶

گمیشان(۵۰۰ کیلویی)— مراوه تپه(۵۰۰ کیلویی)

۲۰۰

۵

۹۴

۲۱۲۴

گنبد(۵۰۰ کیلویی)

۱۰۰

جمع

۷۴۳۲

۷۰۰

منبع :معاونت امور دام سازمان جهاد کشاورزی استان

جدول وضعیت صنایع استان

تعدادصنایع موجود(واحد)

ظرفیت اسمی (تن)

ظرفیت عملی(تن)

ظرفیت خالی(تن)

۳۴

۲۳۰۰

۹۰۰

۵۳۵

منبع :معاونت امور دام سازمان جهاد کشاورزی استان

۳-۱۵- فعالیت های انجام شده در خصوص شتر داری در استان

در طی برنامه چهارم به منظور حمایت از صنعت شتر داری دو پروژه به نام های خدمات شتر داری و نیز تامین آب شرب از محل اعتبارات استانی و پروژه هویت دار کردن شترهای استان از محل اعتبارات ملی به اجرا درآمد اگر چه اعتبارات ملی به صورت محدود و در یک سال تخصیص داده شد.

اعتبارت اختصاص یافته سال های گذشته(میلیون ریال)

عنوان پروژه

۸۶

۸۷

۸۸

۸۹

خدمات شتر داری

۴۸

۲۷۴

۶۰

۱۷۰

تامین آب شرب

۹۶

۱۰۹

۲۰۰

۱۹۰

حفظ منابع ژنی

۲۵

۲۰

هویت دار کردن شتر

۱۴

۱۵

جمع کل

۱۵۸

۳۸۳

۳۰۰

۳۸۰

منبع : معاونت امور دام سازمان جهاد کشاورزی استان

اعتبارات سال ۹۰

عنوان پروژه

مبلغ اعتبار

خدمات شتر داری

۱۸۰

تامین آب شرب

۲۱۸

جمع کل

۳۹۸

منبع :معاونت برنامه ریزی استانداری

۳-۱۶-نتایج فعایت های صورت گرفته

۱- حفظ توده ژنیتیکی شترهای موجود در استان

۲- شناسایی شتر داران استان

۳- خدمات رسانی به شتر داران در قالب خوراک دام و …

۴- آبرسانی و تامین آب شرب شتر داران با توجه به مشکلات تامین آب در مناطق شمالی

۵- ارتقا سطح دانش بهره برداران با برگزاری دوره های آموزشی

۳-۱۷-کلیات طرح پیشنهادی نگارنده جهت شتر داری در استان

۳-۱۷-۱-ضرورت توسعه شتر داری

با توجه به مزیتهایی که در نگهداری و پرورش شتر در این استان ذکر شد و با در نظر گرفتن عوامل زیر، اجرای پروژه های خدمات شتر داری در سطح استان به منظور توسعه کیفی و کمی این دام، امری ضروری و اجتناب ناپذیر است.

• پرورش و نگهداری شتر به عنوان تنها منبع درآمد تعدادی از روستاییان استان.

• ایجاد اشتغال، معیشت و ارتقاء سطح درآمد تعداد زیادی از روستاییان استان.

با توجه به کمبود منابع علوفه ای و محدودیتهای آبی و خاکی در استان و مقاومت شتر در مقابل خشکسالی و توانایی استفاده از منابع غذایی فقیر و کم ارزش در مراتع موجود استان، پرورش شتر می تواند یک امتیاز مهم جهت سرمایه گذاری در این صنعت باشد.

تولید محصولات سالم و ارگانیک که امروزه توجه همه مردم دنیا را جلب کرده است.

۳-۱۷-۲-اهداف طرح شترداری در استان

۱- حفاظت و حراست از جمعیت شتر در استان

۲- ایجاد اشتغال خصوصا در مناطق روستایی

۳- تولید پروتئین حیوانی

۴- کمک به آبادانی و عمرانی مناطق روستایی و محروم

۵- افزایش مصرف سرانه شیر شتر با توجه به مزایای فراوانی آن

۳-۱۷-۳-الزامات انجام پروژه(مراکز پشتیبانی)

۱- تقویت ایستگاههای پرورش شتر به منظور تولید اسپرم ولوک

۲- ایجاد راههای پرورش صنعتی در کنار واحد های موجود به منظور تامین دام مولد و سایر پشتیبانی های لازم ۵۰۰ نفر

شرح جدول(میلیون ریال)

سرمایه گذاری ساختمان

سرمایه گذاری دام مولد

مراتع مورد نیاز

تولید شیر(تن)

تولید لوک(نفر)

تولید دام(نفر)

۲۵۰۰

۱۰۰۰۰

۵۰۰۰

۳۰۰

۱۵۰

۱۵۰

۳- واردات اسپرم لوک های برتر

۴- ایجاد مراکز جمع آوری شیر به صورت سیار و ثابت

۵- ایجاد صنایع تبدیلی به ویژه در فراوری شیر شتر

۳-۱۷-۴-برنامه اجرایی

برنامه مورد نظر در غالب برنامه کمی و کیفی و به صورت اجرای پروژه های عمرانی به منظور افزایش بهره وری و میانگین تولید بوده و در توسعه کمی بحث ایجاد و توسعه واحد های موجود مد نظر می باشد.

۳-۱۷-۵-برنامه کمی

ایجاد و توسعه واحد های جدید لذا براساس ظرفیت های استان و منطقه برای شهرستان های دارای قابلیت واحد های به ظرفیت ۱۰ رأس در نظر گرفته شده است و بر همین اصل مراتع مورد نیاز آن نیز لحاظ شده است.

واحدهای پیشنهادی و مراتع مورد نیاز ۳-۱۷-۶-

ردیف

شهرستان

تعداد واحد ۱۰ نفره

تعداد شتر(نفر)

مراتع مورد نیاز به ازای هر نفر شتر مولد ۲۰ هکتار

۱

گنبد

۴۰

۴۰۰

۸۰۰۰

۲

کلاله

۱۰

۱۰۰

۱۰۰۰

۳

مراوه تپه

۲۰

۲۰۰

۲۰۰۰

۴

آق قلا

۳۰

۳۰۰

۳۰۰۰

۵

بندرترکمن

۳۰

۳۰۰

۳۰۰۰

۶

گمیشان

۲۰

۲۰۰

۲۰۰۰

کل

۱۵۰

۱۵۰۰

۳۰۰۰۰

ماخذ: معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان بهار ۹۱

آمار جمعیتی شتر طی ۵ سال(نفر)

سال

۹۰

۹۱

۹۲

۹۳

۹۴

تعداد

۳۹۴۷

۵۵۰۰

۷۰۰۰

۸۵۰۰

۱۰۰۰۰

ماخذ: معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان و تحلیل های نگارنده بهار ۹۱

آمار تولیدات شتر طی ۵ سال(تن)

سال

۹۰

۹۱

۹۲

۹۳

۹۴

شیر

۸۴۷

۱۱۶۸

۱۴۸۷

۱۸۰۶

۲۱۲۴

گوشت

۱۱۴

۱۶۰

۲۰۵

۲۵۵

۳۱۰

ماخذ: معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان و تحلیل های نگارنده بهار ۹۱

۳-۱۷-۷-تسهیلات و اعتبارت مورد نیاز(میلیون ریال

سال

۹۱

۹۲

۹۳

۹۴

اعتبارات

۳۷۵۰۰

۴۱۲۵۰

۴۵۳۷۵

۴۹۹۱۲

ماخذذ: معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان بهار ۹۱

درآمدها:( ارقام به هزار ریال)

ردیف

شرح

حجم عملیات

ارزش واحد

جمع کل

۱

تولید شیر(لیتر)

۱۰۰۰۰

۷۰

۷۰۰۰۰۰۰

۲

فروش گوشت

۳ نفر

۱۷۰۰۰۰

۵۱۰۰۰۰

۳

جمع درآمدها

۱۲۱۰۰۰۰

ماخذذ: معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان بهار ۹۱

سود و زیان(ارقام به هزار ریال)

ردیف

درآمدها

۱۲۱۰۰۰۰

۱

هزینه ها

۴۲۰۰۰۰

۲

سود ناخالص

۷۹۰۰۰۰

ماخذذ: معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان و تحلیل های نگارنده بهار ۹۱

جدول ۵ تسهیلات بانکی با نرخ %۱۴، ۵ سال ۹۰% سرمایه گذاری(ارقام به هزار ریال)

میزان سالیانه

سود مالیانه

قسط سالیانه

۲۵۰۰۰۰۰

۲۱۰۰۰۰

۷۱۰۰۰۰

ماخذذ: معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان بهار ۹۱

۳-۱۷-۸-جدول ۱ سرمایه گذاری (ارقام به هزار ریال)

ردیف

شرح

حجم عملیات

ارزش واحد

جمع کل

۱

هزینه خرید شترهای ماده(مولد)

۱۰

۲۰۰۰۰

۲۰۰۰۰۰

۲

هزینه خرید شتر نر(لوک)

۱

۳۰۰۰۰

۳۰۰۰۰

۳

هزینه جایگاه(سایبان)

۱۰۰

۲۰

۲۰۰۰۰

۴

هزینه انبار نگهداری علوفه و کنسانتره

۱۲

۱۵۰۰

۱۸۰۰۰۰

۵

هزینه خرید یکدستگاه موتور سیکلت

۱

۳۰۰۰

۳۰۰۰

۶

هزینه پیش بینی نشده

۸۱۳۰۰

۷

کل هزینه ثابت

۲۷۹۱۳۰

ماخذ: معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان و تحلیل های نگارنده بهار ۹۱

۳-۱۷-۹-جدول ۲ هزینه های جاری(ارقام به هزار ریال)

ردیف

شرح

حجم عملیات

ارزش واحد

جمع کل

۱

هزینه خوراک دستی

۱۰۰ روز

۲۰۰

۲۲۰۰۰۰

۲

کارگر فصلی

۱ نفر

۵ ماه

۲۰۰۰۰۰

۳

جمع

۴۲۰۰۰۰

ماخذ: معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان و تحلیل های نگارنده بهار ۹۱

۳-۱۸ -طرح توجیهی شتر داری ۱۰ نفره در استان گلستان

با توجه به افزایش روز افزون جمعیت انسانی خصوصاً در کشور ما که دارای یک جمعیت جوان است. برنامه ریزی لازم در زمینه تغذیه انسانی توسط دستگاههای اجرایی کشور امری ضروری و اجتناب ناپذیر می باشد.

که در این زمینه بهره برداری از منابع ژنیتیک گیاهی و دامی نقش اصلی را در تامین مواد غذایی ایفا می کند. لذا شتر به عنوان یک دام نشخوار کننده بزرگ جثه با داشتن خصوصیات شاخص از قبیل تطابق پذیری به محیط پرورش و قدرت بهره برداری از علوفه های خشبی و استفاده از مراتعی که قابل چرا برای سایر دامها را ندارد می تواند استفاده کند گیاهانی مانند خار شتر، گز آترپیلکس از جمله گیاهانی که برای چرا استفاده می کند.

لذا طرح شتر داری یکی از راهکارهای اجرایی جهت تولید شیر و گوشت شتر می باشد. طرح موجود با عنوان طرح توجیهی شتر دارای ۱۰ نفر به عنوان یک طرح الگو برای متقاضیان این حرفه تهیه و امید است با بهره برداران از آن خصوصاً توسط جوانان بتوانیم گام مؤثر در جهت حفظ و توسعه این دام بسیار با ارزش و ایجاد اشتغال برداریم.

با توجه به این که برای پرورش شتر تنها مرتع مناسب و به میزان لازم کافی است ولی به منظور نگهداری گله در مواقع ضروری، محوطه محصوری که به ازای هر نفر شتر ماده ۱۰ متر مربع داشته باشد در نظر گرفته شود و این محوطه محصوری با مصالح و لوازم موجود محلی با کمترین هزینه ایجاد می گردد.

نتایج حاصل از اجرای برنامه

۱- افزایش جمعیت شتر در استان از ۴۰۰۰ نفر به ۱۰۰۰۰ نفر در پایان برنامه

۲- ایجاد فرصت های شعلی به تعداد ۷۵۰ نفر برای روستاییان

۳- افزایش تولید محصول شیر از ۸۴۷ تن به ۲۱۲۴ تن.

۴- افزایش تولید محصول گوشت از ۱۱۴ تن به ۳۱۰ تن.

۵- اقتصادی شدن واحد های پرورش شتر

طرح های تحقیقاتی مورد نیاز

۱- بررسی عملکرد وضعیت موجود شتران استان

۲- روشهای بهبود راندمان تولید

محدودیتها

• کمبود آب شرب مورد نیاز دام در بعضی از مناطق

• افت شدید تولید علوفه مراتع به دلیل خشکسالیهای چند ساله اخیر

• محدودیت های واگذاری مراتع مورد نیاز به شتر داران توسط ادارات ذیربط

• عدم اشنایی شتر داران با مقوله بیمه و شفاف نبودن شرایط بیمه ای برای شتر

• نبود کشتارگاه اختصاصی، صنایع تبدیلی و بسته بندی گوشت شیر.

• عدم پرداخت تسهیلات بانکی برای شتر داران.

راهکارها

۱- تامین منابع مالی در جهت اجرای پروژه

۲- تشکیل تعاونی شتر داران

۳- ایجاد صنایع تبدیلی به ویژه در فراوری شیر شتر

۴- واگذاری مرتع به شتر داران

۵- تامین منابع تسهیلاتی برای ایجاد واحد های جدید

۶- تقویت ایستگاههای پرورش شتر در کشور

۵- آموزشی و ترویجی

جهت توسعه حرفه دامپروری در منطقه به خصوص نظام صنعتی نیاز به آموزش و ترویج علوم و دامپروری و ارتقاء سطح آگاهیهای علمی و فنی بهره بردارن است. در غیر این صورت سرمایه گذاریهای انجام شده در این بخش بازدهی کافی نداشته و بهره برداران بومی از تسهیلات و امکانات واگذار شده کمتر استفاده می کنند.

بدون افزایش سطح فرهنگ و دانش دامپروری علمی و نوین در این مناطق سرمایه گذاریها و حمایت های دولتی نیز نمی تواند سبب بهبود قابل توجهی در وضعیت نظام دامداران سنتی(عشایری و روستایی) شود. در این گونه مناطق با آموزش های کافی باید بین شیوه های نوین دامپروری با نهادهای مدیریتی و اجتماعی بومی تجانس و هماهنگی ایجاد شود، در غیر این صورت ایجاد واحدهای مدرن و صنعتی دامپروری با شکست و عدم موفقیت همراه خواهد شد.

اهم فعالیتی که در طی سالها در استان صورت گرفته عمدتا برگزاری کارگاههای آموزشی بوده است و عملا در بخش تحقیقات برنامه ای ارائه نشده است(. ماخذ: تحلیلهای نگارنده از طرح
شتر داری معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان )

دوره های ترویجی مورد نیاز

نام کارگاه

۹۱

۹۲

۹۳

۹۴

تلقیح مصنوعی

۴

۳

۲

۲

بهداشت و تغذیه

۴

۳

۲

۲

مدیریت تولید مثل

۴

۳

۲

۲

ماخذذ: معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان

۳-۱۹ – بهبود مدیریت در زمینه تولیدات شتر:

ترویج پروار بندی شترهای نر جوان جهت عرضه گوشت مرغوب شتر به بازار- آموزش مکانیزاسیون کرک چینی در شتر با استفاده از کرک در محل تجمع گاههای شتر امکان سنجی جمع آوری گله های در کشور به خصوص در استان گلستان و عرضه آن در بازار مصرف ترویج دورگ گیری شتر.

یک کوهانه با دو کوهانه جهت تولید نتایج و پرواز آنها با توجه به بال بودن استعداد تولید گوشت در آنها.

الزامات انجام این پروژه موارد زیر می باشد:

۱- لزوم انجام این پروژه وجود یک برنامه نرم افزاری که بتوان همانند گله های گاو شیری نسبت به اطلاعات هر نفر شتر و نیز داده های مربوط به تولید شتر، کرک، گوساله، و شجره و سایر موارد آن اقدامات لازم را به عمل آورد.

۲- وجود منابع مالی لازم برای تهیه نرم افزار و انجام آن توسط بخش خصوصی

۳-۲۰ – پروژه توسعه فعالیت های اصلاح نژادی

این طرح با هدف افزایش تولید و بهره برداری در واحد های پرورش شتر به اجرا در می آید لزوم اجرای این طرح تامین منابع مالی مورد نیاز از طریق پروژه های عمرانی می باشد. برخی از این پروژه ها عبارتند از:

• برگزاری دوره های آموزشی برای بهره برداران به منظور ارتقای سطح دانش آنها

• برگزاری دوره های آموزشی تلقیح مصنوعی

• ایجاد پست های تلقیح مصنوعی در مناطق پر تراکم

• ایجاد مراکز پشتیبانی به منظور تامین اسپرم

• تامین اسپرم مورد نیاز استان

۳-۲۱ – پروژه ثبت مشخصات صدور شناسنامه

این پروژه با هدف شناسایی شترها و نیز به دست آوردن آمار رکوردهای انفرادی به منظور انجام برنامه های اصلاح نژادی و انتخاب دامهای برتر است. با اطلاعات جمع آوری شیر در این حالت به راحتی می توان شترهای پر تولید و اقتصادی را از سایر شترها مجزا کرد. و در خصوص انتخاب و حذف آنها از گله اقدام نمود.

۱- صدور کارت شناسایی برای شتر داران که تمامی شترهای مولد(ماده) خود را(در تمام گروه های سنس) پلاک کوبی(فلزی) می نمایند.

۲- پس از نصب پلاک، مشخصات شتر، مولد در فرم ثبت مشخصات شترها توسط کارشناسان دام استان ثبت و در پرونده ای به نام شتر دار نگهداری می گردد.

در این فرم ثبت مشخصات کلیه شترهای موجود در گله اعم از نر و ماده ثبت می گردد و تنها به شترهای مولد(ماده) شماره گوش زده می شود.

۳- بهبود مدیریت در تغذیه شتر با توجه به ترکیب گله و میزان رکورد و به دست آمدن بهتر صورت می گیرد و استفاده از تغذیه کمکی در فصل زمستان و مواقع خشکسالی که سبب بالا رفتن درصد باروری در شترها و افزایش وزن دیلاق ها در بدو تولد و افزایش ماندگاری و کاهش تلفات آن ها می شود.

۴- بهبود مدیریت در زمینه تولید مثل: آموزش معیارهای انتخاب لوک مناسب برای انجام جفتگیری در گله و استفاده از اسپرم تشویق شتر داران به تعویض لوک گله(حداکثر هر سال یکبار) جهت جلوگیری از بروز همخونی در گله، اعمال تغذیه در گله ها جهت بالا بردن درصد باروری در گله.

لازم به ذکر است بر اساس تحقیقات و بررسی های به عمل امده نگارنده این کار هم اکنون در معاونت دام جهاد کشاورزی استان در دست پیگیری می باشد

۳-۲۲ – جدول برنامه ها و پروژه های پیشنهادی و اعتبار مورد نیاز(میلیون ریال)

رذیف

عنوان

۹۱

۹۲

۹۳

۹۴

جمع

۱

ثبت مشخصات

۵۰

۶۰

۷۰

۸۰

۲۶۰

۲

ساماندهی

۵۰

۶۰

۷۰

۸۰

۲۶۰

۳

ارائه خدمات فنی

۴۰۰

۴۵۰

۴۷۰

۵۰۰

۱۸۲۰

۴

اصلاح نژاد

۲۰۰

۲۲۰

۲۵۰

۲۷۰

۹۴۰

۵

آموزشی و ترویجی

۱۵۰

۱۷۰

۱۹۰

۲۱۰

۷۲۰

جمع

۸۵۰

۹۶۰

۱۰۵۰

۱۱۴۰

۴۰۰۰

ماخذ : معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان .بهار ۹۱

جدول فعالیت های اصلاح نژادی(۴)

ردیف

موضوع

شهرستان

اعتبار(هزار ریال)

۱

ایجاد پست تلقیح مصنوعی

گنبد(۲ واحد) آق قلا(۱ واحد)

۳۰۰۰۰

۲

تربیت مامور تلقیح مصنوعی

گمیشان(۱ نفر) آق قلا(۱ نفر) گنبد(۱ نفر)

۱۵۰۰

۳

همزمان سازی فحلی شتر

۲۰۰نفر شنر مولد

۴۰۰۰۰

۴

تلقیح مصنوعی شتر

۲۰۰ نفر شتر مولد

۴۰۰۰۰

۵

جمع

۱۲۵۰۰۰

ماخذ : معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان .بهار ۹۱

رکورد تولید شیر و لاشه

عنوان

وضع موجود

۹۰

۹۱

۹۲

۹۳

میانگین رکورد تولید شیر(کیلوگرم)

۱۲۰۰

۱۳۰۰

۱۴۰۰

۱۵۰۰

۱۶۰۰

وزن لاشه(کیلوگرم)

۱۷۰

۱۷۲

۱۷۴

۱۷۷

۱۸۰

ماخذ : معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان .بهار ۹۱

جدول برنامه پروژه خدمات شتر داری

ردیف

موضوع

حجم عملیات

ملاحظات

۱

ارائه تغذیه ای

تخصیص ۱۰۰۰ تن سبوس

۲

آبرسانی

۱۰۰۰ متر مکعب

۳

مبارزه با بیماریها

۵۰۰ واحد

۴

احداث آبشخور

۴واحد

۵

سمپاشی اماکن شتر داری

۵۰۰ واحد

ماخذ : معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان .بهار ۹۱

فصل چهارم :

نتیجه گیری

۴-۱ – سامان دهی واحد های شتر داری

به منظور شناسایی شتر داران و ایجاد امکان حمایت های لازم در راستای سیاست های دولت جهت رونق این بخش تولید و صدور کارت شناسایی برای شتر داران به طور کامل به اجرا در آید. برای این امر کارهای زیر انجام می گیرد.

۱- بدست آمدن آمار دقیق از بهره برداران و تعداد نفر شتر استان به منظور برنامه ریزی دقیق. از جمله این که در واگذاری مراتع به شتر داران و اجذای واحد های احداث جایگاه صحرایی نگهداری شتر تغییر نظام پرورش از روش باز(آزاد و رها) در بیایان به روش نیمه باز- نیمه بسته کمک می شود.

۲- بهبود مدیریت در زمینه مسائل بهداشتی شتر داران به سمپاشی بدن شترها و جایگاههای آنها(جهت مبارزه با انگل های خارجی دام) واکسیناسیون با همکاری ادارات دامپزشکی- فراهم نمودن آب شرب بهداشتی برای شترها جهت جلوگیری از انتقال بیماری مسری به آنها- انجام تست بهداشتی.

بدیهی است جهت اجرای بهتر این پروژه آموزش و بازدیدهای گروهی شتر داران در
شهرستان های موفق و تشویق آنها به تشکیل شرکت های تعاونی صنفی شتر داری
(تولیدی- خدماتی) خواهد بود.

۴-۲ – پروژه های پیشنهادی

با توجه به بررسی های میدانی به عمل آمده نگارنده و آمار های معاونت امور دام جهاد کشاورزی استان و استقبال شتر داران شهرستان های مختلف ، متناسب با اعتبارات در طول برنامه پنجم، پروژه ها ی خدمات شتر داری پیشنهاد می شود

۱- ساماندهی واحد های شتر داری به تعداد ۱۰۰۰ واحد.

۲- عملیات شناسایی و ثبت مشخصات و شناسنامه دار کردن ۴۰۰۰ نفر شتر استان.

۳- ارائه خدمات شتر داری، تغذیه ای، آبرسانی، مبارزه با بیماریها، احداث آبخور و سمپاشی، بیمه و کمک در تامین علوفه دام با هدف بهبود وضعیت تولید.

۴- توسعه فعالیت های اصلاح نژادی و بهبود صفات تولیدی دام با استفاده از تکنیک تلقیح مصنوعی و ارائه آموزش های لازم در سیستم های پرورشی و تامین دام مولد

منابع:

معاونت امور دام سازمان جهاد کشاورزی استان

مطالعات میدانی نگارنده.(۱۳۹۱).

اداره کل منابع طبیعی استان ( اطلاعات و آمار ومراتع)

چای،چای لاغری
پودرجادویی,موهای پرپشت,کاشت مو

خواص تغذیه ای گوشت شتر

مجموعه: خواص مواد غذایی اخبار،سرگرمی,آشپزی,مد,روانشناسی,اینترنت

گوشت شتر

مصرف گوشت توسط انسان به طور طور کلی با انتخاب و گزینش نوع معینی از گوشت همراه بوده است و نخوردن نوع معینی از گوشت متکی بر برخی اعتقا دات و یا عادت های مخصوصی بوده که باعث شده گوشت حیوان معینی خوشا یند و گوشت نوع دیگر نا خو شایند جلوه کند .از دیر باز مردم شهر نشین خوردن گوشت شتر را کنار گذاشته اند زیرا که به غلط معتقد بوده اند که گوشت شتر سفت و دیر پز بوده و ارزش غذایی چندانی ندارد .اما در حقیقت باید گفت که گوشت شتر در مقایسه با گوشت گاو از میزان پروتیین کمتری بر خوردار است و از لحاظ شکل ظاهری شبیه گوشت گوسفند است .

این گوشت ها از سدیم بیشتری بر خوردار است اما میزان پتاسیم ان کمتر است و در مقایسه با گوشت گاو و گوسفند از لحاظ درجه pH بسیار بسیار متفاوت بوده و در نتیجه برای عملیات فراوری گوشت بسار مناسب است .گوشت شتر منبع بسیار برای بسیا ری از مواد غذایی مهم و مورد نیاز بدن می باشد .

این گوشت حاوی پروتیین های با ارزش غذایی بالا و تعدادی از ویتا مین های مفید و مورد نیاز بدن نظیر ویتامین ها ی گروه Bو برخی از عناصر معدنی مهم نظیر اهن و فسفر و کلسیم است . هم چنین گوشت شتر دارای قدرت مخصوصی در نگهداری هر چه بیشتر اب است که این خاصیت اهمیت زیادی در تعیین برخی از خواص طبیعی گوشت دارد .گوشت شتر در مقایسه با گوشت گاو میزان کمتری چربی ،پروتیین و خاکستر دارد.

اما پروتیین های گوشت شتر فاقد اسیدهای امینه ضروری نظیر ترپتوفان ،والین ،لیوسین و ایزو لیوسین و هم چنین اسید امینه نیمه ضروری هیستید ین می باشد .همانطور که اشاره شد گوشت شتر در مقایسه با گوشت سایر دام ها ی اهلی دارای سدیم بیشترو پتاسیم کمتری است که این امر با متابولیسم اب در بدن دام ارتباط مستقیمی دارد و باید افزود که نسبت کلسیم فقط در عضلات ران زیاد است .اما نسبت ان و رودی در گوشت شتر کمتر از میزان ان در گوشت دام های اهلی دیگراست .

گوشت شترهای جوان که سن ان ها ما بین یک تا سه سال است نرم تر و خوش طعم تر از گوشت شتر های بزرگسال است و از جهت مزه و طعم و نرمی شبیه گوشت گاو دارند .

ضمنا هر چه سن حیوان بیشتر وبیشتر شود ،از میزان نرمی گوشت کاسته می شود.

خصوصیات حسی و فیزیکی گوشت شتر

گوشت شتر ها ی جوان که سن ان ها ما بین یک تا سه سا ل است نرم تر و خوش طعم تر از گوشت شتر های بزرگسال است که معمولا گوشتی سفت و دیر هضم دارند و هر چه سن حیوان بیشتر و بیشتر شود ،از میزان نرمی گوشت کاسته می شود .چرا که هر چه عمر شتر بالا رود پیوند های موجود بین الیاف بافت همبند افزایش می یابد و کمتر تحت تا ثیر حرارت و انزیم ها قرار می گیرند .قابل ذکر است که گوشت شتر های مسن و پیر برای سرخ کردن مناسب نیستند .

چرا که به علت داشتن میزان زیادی از بافت کلاژن دیر پز می باشند ،اما می توان این گوشت را فراوری کرده و از ان کالباس تهیه کرد.گوشت شتر های کم سن وسا ل از جهت مزه و طعم و نرمی شبیه گوشت گاو دارند.

چربی شتر :

چربی شتر همانند چربی سایر دام های اهلی بر اساس تکنیک های متداول فراوری ،فراوری شده و مورد استفاده قرار می کیرد . رنگ چربی شتر سفید است که گاهی رنگ سفید ان به سرخی می زند .وزن چربی کوهان شتر تقریبا ۸۲درصد از وزن کل چربی بدن شتر را تشکیل می دهد.میزان چربی موجود درکوهان شتر دوکوهانه در حدود ۱۰۰کیلوگرم براورد می شود.در برخی از مناطق کوهان شتر به عنوان غذایی خوش طعم مورد استفاده قرار می گیرد وبه صورت خام ویا آب پز مصرف می گردد ودر حالت کمبود غذا به عنوان منبع انرژی مورد استفاده قرار می گیرد.

پرورش شتر,پرورش و تکثیر شتر

فیزیولوژی تولیدمثل شتر

نوع مطلب: پرورش شتر ،

فیزیولوژی تولیدمثل شتر:

مقدمه :

در این مقاله مطالبی را در باره فیزیولوژی تولید
مثل شتر ذکر می کنیم وامیدواریم که این مطالب مورد استفاده علاقمندان  قرار گیرد ، به ویژه که این اطلاعات می تواند در
زاد وولد گله های داشتی شتر مفیدومثمر ثمر واقع گردد .

سن بلوغ

در بین حیوانات اهلی ، شتر جزو حیواناتی است که
دیر بالغ می شوند، به طوری که شتر ماده معمولاً در سن سه سالگی به بلوغ می رسد ولی
معمولاً شترهای ماده را پس از ۴ سالگی برای زاد وولد مورد استفاده قرار می دهند (Leupold 1967) . Abdunazaroo
(۱۹۷۱) در باره بعضی شترهای ترکمن گزارش می دهد
که آنها در سن ۸ تا ۱۲ ماهگی به سن بلوغ می رسند. البته این شخص تنها فردی است که از
چنین بلوغ زودرسی گزارش کرده است و در سایر منابع علمی چنین مدتی در مورد سن بلوغ شتر
ذکری به میان نیامده است.

در مورد سن بلوغ شتر نر عقاید گوناگونی وجود دارد
. چنانکه برحسب نظر، Abdunazroo
(۱۹۷۱) ۸ تا ۱۲ ماهگی و طبق نظر Singh (1969) 2 سالگی و برحسب نظر

پرورش شتر,پرورش و تکثیر شتر

فیزیولوژی تولیدمثل شتر

نوع مطلب: پرورش شتر ،

فیزیولوژی تولیدمثل شتر:

مقدمه :

در این مقاله مطالبی را در باره فیزیولوژی تولید
مثل شتر ذکر می کنیم وامیدواریم که این مطالب مورد استفاده علاقمندان  قرار گیرد ، به ویژه که این اطلاعات می تواند در
زاد وولد گله های داشتی شتر مفیدومثمر ثمر واقع گردد .

سن بلوغ

در بین حیوانات اهلی ، شتر جزو حیواناتی است که
دیر بالغ می شوند، به طوری که شتر ماده معمولاً در سن سه سالگی به بلوغ می رسد ولی
معمولاً شترهای ماده را پس از ۴ سالگی برای زاد وولد مورد استفاده قرار می دهند (Leupold 1967) . Abdunazaroo
(۱۹۷۱) در باره بعضی شترهای ترکمن گزارش می دهد
که آنها در سن ۸ تا ۱۲ ماهگی به سن بلوغ می رسند. البته این شخص تنها فردی است که از
چنین بلوغ زودرسی گزارش کرده است و در سایر منابع علمی چنین مدتی در مورد سن بلوغ شتر
ذکری به میان نیامده است.

در مورد سن بلوغ شتر نر عقاید گوناگونی وجود دارد
. چنانکه برحسب نظر، Abdunazroo
(۱۹۷۱) ۸ تا ۱۲ ماهگی و طبق نظر Singh (1969) 2 سالگی و برحسب نظر
Williamson

پرورش شتر,پرورش و تکثیر شتر

فیزیولوژی تولیدمثل شتر

نوع مطلب: پرورش شتر ،

فیزیولوژی تولیدمثل شتر:

مقدمه :

در این مقاله مطالبی را در باره فیزیولوژی تولید
مثل شتر ذکر می کنیم وامیدواریم که این مطالب مورد استفاده علاقمندان  قرار گیرد ، به ویژه که این اطلاعات می تواند در
زاد وولد گله های داشتی شتر مفیدومثمر ثمر واقع گردد .

سن بلوغ

در بین حیوانات اهلی ، شتر جزو حیواناتی است که
دیر بالغ می شوند، به طوری که شتر ماده معمولاً در سن سه سالگی به بلوغ می رسد ولی
معمولاً شترهای ماده را پس از ۴ سالگی برای زاد وولد مورد استفاده قرار می دهند (Leupold 1967) . Abdunazaroo
(۱۹۷۱) در باره بعضی شترهای ترکمن گزارش می دهد
که آنها در سن ۸ تا ۱۲ ماهگی به سن بلوغ می رسند. البته این شخص تنها فردی است که از
چنین بلوغ زودرسی گزارش کرده است و در سایر منابع علمی چنین مدتی در مورد سن بلوغ شتر
ذکری به میان نیامده است.

در مورد سن بلوغ شتر نر عقاید گوناگونی وجود دارد
. چنانکه برحسب نظر، Abdunazroo
(۱۹۷۱) ۸ تا ۱۲ ماهگی و طبق نظر Singh (1969) 2 سالگی و برحسب نظر
Williamson

پرورش شتر,پرورش و تکثیر شتر

فیزیولوژی تولیدمثل شتر

نوع مطلب: پرورش شتر ،

فیزیولوژی تولیدمثل شتر:

مقدمه :

در این مقاله مطالبی را در باره فیزیولوژی تولید
مثل شتر ذکر می کنیم وامیدواریم که این مطالب مورد استفاده علاقمندان  قرار گیرد ، به ویژه که این اطلاعات می تواند در
زاد وولد گله های داشتی شتر مفیدومثمر ثمر واقع گردد .

سن بلوغ

در بین حیوانات اهلی ، شتر جزو حیواناتی است که
دیر بالغ می شوند، به طوری که شتر ماده معمولاً در سن سه سالگی به بلوغ می رسد ولی
معمولاً شترهای ماده را پس از ۴ سالگی برای زاد وولد مورد استفاده قرار می دهند (Leupold 1967) . Abdunazaroo
(۱۹۷۱) در باره بعضی شترهای ترکمن گزارش می دهد
که آنها در سن ۸ تا ۱۲ ماهگی به سن بلوغ می رسند. البته این شخص تنها فردی است که از
چنین بلوغ زودرسی گزارش کرده است و در سایر منابع علمی چنین مدتی در مورد سن بلوغ شتر
ذکری به میان نیامده است.

در مورد سن بلوغ شتر نر عقاید گوناگونی وجود دارد
. چنانکه برحسب نظر، Abdunazroo
(۱۹۷۱) ۸ تا ۱۲ ماهگی و طبق نظر Singh (1969) 2 سالگی و برحسب نظر
Williamson

Williamson ادامه‌ی خواندن